• BIST 107.206
  • Altın 143,247
  • Dolar 3,5533
  • Euro 4,1312
  • Samsun 22 °C
  • İstanbul 27 °C
  • Ankara 27 °C
  • İzmir 26 °C
  • Ordu 26 °C
  • Sinop 25 °C
  • Giresun 26 °C
  • Amasya 28 °C
  • Rize 27 °C
  • Trabzon 25 °C

Çankaya Nöbeti ( 2 )

HÜSEYİN DERELİ

Başvekil İsmet Paşa ile Reisi Cumhur arasındaki on yıldır ağır aksak süren ilişkiler, 1937  Eylül’ünde Dolmabahçe Sarayı’nda yapılan dil kurultayının ardından  kopma sürecine girer.
Atatürk, “uysal ve itaatkar” olan Celal Bayar’ı başvekilliğe atar.
21 Eylül 1937 tarihli atamayı Tan Gazetesi  “ Başvekil İsmet İnönü’nün talep ve ricası üzerine Reisicumhur tarafından kendisine 1,5 ay istirahat için mezuniyet verilmiş ve Başvekil vekaletine İktisat Vekili Celal Bayar tayin olunmuştur “ şeklinde duyurur.
Artık eski başvekil, tecrit edilmiş bir şekilde göz hapsinde tutulmaktadır(1).
1938 yılının Ağustos ayında Atatürk’ün silahşörü olarak ün yapmış olan Recep Zühtü sağda solda  “ İnönü’yü öldüreceğini “söylemektedir(2). İnönü kamuoyuna politik bir görüntü vermek ister. Bunun için Atatürk’ü ziyaret etmek  amacıyla trenle İstanbul’a gitmek için evinden çıkar fakat; İstanbul’a gidemez. Zira paşanın öldürülmesinden korkan yakın arkadaşı Refik Saydam İnönü’ye engel olur ( 3 ).Durum endişe vericidir.Ankara Valisi, Belediye Başkanı ve CHP İl Başkanı olan Nevzat Tandoğan, Refik Saydam ve Faik Öztrak eski başvekilin evini gayri resmi korumaya alırlar ( 4 ).
Atatürk’ün yaveri Salih Bozok’un anlattıklarına göre “Mustafa Kemal rüyasında İnönü’nün öldürüldüğünü görmüştür “( 5 ).
Reisicumhur,  vasiyetini  5 Eylül 1938 günü kendi el yazısı ile  yazar. “Öldüğünü düşündüğü İnönü’nün çocuklarının okul masraflarının kendi mirasından karşılanması “vasiyetnamenin maddelerinden birisi olur.
10 Kasım’ın yaklaştığı günlerde memlekette Atatürk’ün yerini kimin alacağı konuşulmaktadır.Sofranın müdavimleri özellikle Celal Bayar, meclis başkanı Abdülhalik Renda ve Fevzi Çakmak’ın isimlerini öne çıkarırken,“ evine kapanmış “(6)  vaziyette geleceği bekleyen İnönü’nün ise esamisi  okunmamaktadır.
Ancak her nasılsa genç subaylar devreye girer…
İstanbul’daki 1. Ordu Komutanlığı’nda gizli bir toplantı yapılır. Bu bir cunta toplantısıdır.Toplantıda İnönü’nün cumhurbaşkanı olması için gerekenin yapılmasına karar verilir ( 7 ).
Artık İnönü’nün adı duyulmaya başlanır. İçişleri Bakanı Şükrü Kaya , Dış İşleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras ve Hasan Rıza Soyak’ın başını çektiği sofra müdavimleri süreci engellemeye çalışırlar.
Havayı koklayan Başvekil Celal Bayar, Genel Kurmay Başkanı Çakmak’ın nabzını tutar. Kendisi için yeşil ışık alamayınca, onu aday yapmak ister ancak olumlu cevap alamaz. Zira Çakmak’ın sağ kolu Genel Kurmay 2. Başkanı Asım Gündüz bile cuntaya dahil olmuştur(8).
10 Kasım 1938 günü Atatürk’ün öldüğü ilan edilir. Başvekil Celal Bayar doktorlar tarafından düzenlenen ölüm tutanağını imzaladıktan sonra özel bir trenle Ankara’ya döner.
Başvekili,  Ankara Gar’ında Meclis Başkanı Renda , Genelkurmay Başkanı Çakmak , bakanlar , müsteşarlar ve kalabalık bir heyet hazır bekler. İsmet İnönü yoktur.
Unutulmaması gereken en önemli bekleyen ise  İstanbul  1 .Ordu Komutanı Orgeneral Fahrettin Altay ve  erkanıdır !
Taziyeleri kabul eden Bayar meclise geçer. Bakanlar Kurulu toplantısı gece geç saatlere kadar sürer. Sabahın ilk ışıklarıyla CHP parti meclisi toplanır. Şükrü Kaya dahil muhaliflerden hiç kimse çıtını çıkaramaz. Grup, 322 oyla İnönü’nün cumhurbaşkanı adayı yapılmasına karar verir.
İnönü, 11 Kasım’dan itibaren  Tek Adam’ın izlerini silmeye başlar.
Mühür kimdeyse artık sultan odur…
_________________________________________________________________
(1)Yakup Kadri Karaosmanoğlu,Politikada 45 Yıl, s.135,136
(2)İsmet Bozdağ,Bir Çağın Perde Arkası,s.164,204; Asım Us’un Hatıra Notları,s.307
(3)Hasan Rıza Soyak,Atatürk’ten Hatıralar, C.2 s.761
(4)Falih Rıfkı Atay,Çankaya s.500,
(5)Asım Us’ın Hatıra Notları s.339
(6)Şevket Süreyya Aydemir, 2. Adam Cilt 2. S.20
(7)Asım Gündüz,Hatıralarım s.216,218,223
(8)Asım Gündüz,Hatıralarım s.217,218

Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Hedef Halk | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : İnternet Sitesi : (0 541) 292 76 95 Gazete İletişim : (0 362) 234 54 10 Faks : 0(362) 234 64 10