• BIST 90.383
  • Altın 144,409
  • Dolar 3,6117
  • Euro 3,9021
  • Samsun 5 °C
  • İstanbul 9 °C
  • Ankara 9 °C
  • İzmir 11 °C
  • Ordu 8 °C
  • Sinop 7 °C
  • Giresun 8 °C
  • Amasya 9 °C
  • Rize 9 °C
  • Trabzon 8 °C

Fazla Çalışmada da Birinciyiz

ŞÜKRÜ KARAMAN

Türkiye fazla mesaide de birinci sırada yer alıyor.  Türkiye övünemediğimiz iş cinayetlerinde olduğu gibi, fazla mesaide de rekor kırıyor.

OECD ülkeleri içinde en yüksek çalışma saatlerinin olduğu ülke Türkiye. OECD verilerine göre, Türkiye’de haftalık 50 saat ve üzerinde çalışanların oranı yaklaşık yüzde 41. Yani  her iki çalışandan biri haftalık yasal çalışma süresinin çok üstünde emek harcıyor.

Türkiye’yi, yüzde 29 ile Meksika ve yüzde 17 ile İsrail takip ediyor.

Türkiye bu açıdan en yakın ülkelere önemli ölçüde fark atıyor. Bununla birlikte, iş-yaşam dengesi sıralamasında Türkiye son sırada yer alıyor. Türkiye’de yıllık toplam çalışma süresi 1855 saatken; OECD ortalaması 1765 saat.

Çoğu işyerinde fazla mesailerin ödenmediği de dikkate alınırsa fazla mesainin ne denli önemli bir sorun olduğu kendiliğinden ortaya çıkıyor.

Araştırmalar, çok uzun çalışma saatlerinin stresi artırdığı, kişisel sağlığı ve iş güvenliğini olumsuz  etkilediğini  ortaya koyuyor. Uzun çalışma süreleri aile birliğinin bozulması ve boşanma oranlarının
artmasını bile etkiliyor.

Eve iş getiren ve sürekli çalışmak zorunda olan kişiler ailelerine gereken vakti ayıramıyor ve sonuçta boşanmalar bile söz konusu oluyor.

Fazla mesaide rekoru elinde bulunduran Türkiye’de işçiler haftada ortalama 48 saat çalışıyor.
4857 sayılı İş Yasası’na göre haftada 45 saat çalışması gereken işçiler, bu rakamın üzerine çıkarak haftada 3 saat fazla mesai yapıyor.

Haftalık yasal çalışma sürelerinin üzerinde ter akıtan emekçilerin çoğunluğu ne yazık ki bu fazla çalışmanın karşılığını alamıyor. Yani fazla mesaileri bir nevi angarya sayılıyor. Oysa anayasada angarya yasak.

Türkiye’de bir işçi haftada ortalama 4.8 saat çalışırken, Hollanda’da 30, Danimarka’da 33.6, Norveç’te 34.2, İsviçre’de 35, Almanya ‘da 35.3, İngiltere’de 36.5, İtalya’da 36.9, Fransa’da 37.5 saat çalışıyor.

Güney Afrika, Kore, Meksika, Şili, Yunanistan, Polonya, İsrail gibi ülkeler haftalık uzun çalışma saatleri ile Türkiye gibi listenin alt sırasında yer alıyor.

Çok uzun sürelerle çalışanların toplam çalışanlara oranı ve iş  dışındaki zamandan kişisel bakım ve boş vakte kadar kalan süre ölçütleri gözetilerek OECD ülkelerinin çalışma hayat dengesinin
değerlendirildiği indekste Türkiye son sırada yer alıyor.

Türkiye’de fazla mesaiye ilişkin düzenlemeler iş yasası ile belirleniyor. Ne kadar süre fazla mesai yapılacağı, kimlerin fazla mesaiye kalacağı, ne kadar ücret ödeneceği yasaya göre tespit ediliyor.

Ülkenin yararı ya da işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerden ötürü işveren, işçiye fazla çalışma yaptırabiliyor.

Haftada 45 saatlik çalışma süresini dolduran işçinin çalıştırılması halinde bu süreyi aşan dilimi için fazla mesai ücreti ödenmesi zorunlu.

Fazla çalışmada günlük 11, yıllık 270 saat sınırı bulunuyor.
Yani bir işçiye yılda 270 saatten fazla mesai yaptırmak yasal olarak mümkün değil.
Yarım saatin altındaki fazla mesailer yarım saat, yarım saati aşan mesailer ise bir saat olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Fazla mesaiden muaf tutulan işçilerin, yasanın öngördüğü sürenin dışında çalıştırılması yasak.
Sağlık kuralları yönünden günde en çok 7.5 saat veya daha az çalışması gerekenler, maden kablo döşenmesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı, su altı gibi işlerde çalışanlara, sağlık raporu bulunanlara, 18 yaşından küçük olanlar, kısmi süreli iş sözleşmesi çalıştıranlara, gebe doğum yapmış ve çocuk emziren işçileri fazla mesai yaptırılmıyor.

Bu kişileri fazla mesaiye zorlamak yasal olarak suç. Fazla mesaide işçinin onayının da alınması zorunlu.
İşçi, baskı ile fazla mesai yaptırılması durumunda istifa ederek, hak etmişse açacağı dava ile kıdem tazminatı alabiliyor.

 Ancak bunu kanıtlama yükümlülüğü işçide bulunuyor. 

 

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Hedef Halk | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : İnternet Sitesi : (0 541) 292 76 95 Gazete İletişim : (0 362) 234 54 10 Faks : 0(362) 234 64 10