• BIST 90.383
  • Altın 144,409
  • Dolar 3,6117
  • Euro 3,9021
  • Samsun 9 °C
  • İstanbul 9 °C
  • Ankara 17 °C
  • İzmir 20 °C
  • Ordu 10 °C
  • Sinop 6 °C
  • Giresun 11 °C
  • Amasya 15 °C
  • Rize 11 °C
  • Trabzon 9 °C

İki Çalışana Bir Emekli

ŞÜKRÜ KARAMAN

 

Sosyal güvenlik tüm yurttaşların vazgeçilmez anayasal hakkıdır.

İşçi, esnaf, memur ve çiftçinin sosyal güvenlik çatısı altında bulunmaları aynı zamanda yasal zorunluluktur.

Sağlık hizmetlerinden yararlanmak da sosyal güvenlik sistemi içinde çok önemli bir haktır.

1 Ocak 2012’de başlayan Genel Sağlık Sigortası (GSS) ile zorunlu sağlık sigortasına geçildi.

Yani geliri asgari ücretin üçte birinden fazla olan yurttaşlar sağlık hizmetinden yararlanabilmek için belirli miktarda prim ödemek zorunda.

Eğer prim ödemezlerse sağlık hizmeti alamıyor, hastane kapısından dönüyor.   

Aradan geçen 3 yılı aşkın sürede GSS’de amaca ulaşılamadığı, prim ödeyemeyen, gelir testi yaptıramayan milyonlarca kişinin borçlu duruma düştüğü,  sağlık hizmetinden yararlanamadığı ortaya çıktı.

“Sağlıkta Devrim” sloganı ile hayata geçirilen GSS, bırakın devrimi üç yılda fiyaskoya dönüştü.

Sosyal güvenlik sisteminde çalışanlar kadar, emeklilerle her iki kesimin bakmakla yükümlü olduğu kişiler de yer almaktadır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre, 65 milyona yakın kişi sosyal güvenlik kapsamında.

Bu kadar geniş kesime hizmet veren sosyal güvenlik sisteminin en önemli sorunu açık vermesi, bu açıkların bütçeden karşılanmasıdır.

Sistemin açık vermemesi için dört çalışana karşılık bir emeklinin bulunması gerekiyor.

Aktif/pasif oranı diye bilinen bu oranın aşılması durumunda sistem açık veriyor,  bu açık da bütçeden yapılan ek ödemelerle kapatılmaya çalışılıyor.

Bakanlık verilerine göre, Türkiye’deki aktif/pasif oranı 1.91’dir. Yani dört çalışanın ödediği prim ancak  iki emeklinin aylığını ancak karşılayabiliyor.

Diğer iki emeklinin aylığı ise bütçeden yapılan ek ödeme ile gerçekleştiriliyor.

Gelişmiş ülkelerde dört çalışana  bir emekli düşerken, Türkiye’de dört çalışana iki emekli düşmektedir.

Aktif/ pasif oranındaki bu olumsuzluktan ötürü sosyal güvenlik sistemi sürekli açık veriyor, ek ödemelerle ayakta tutulmaya çalışılıyor.

Açığın bir diğer nedeni de gelir-gider dengesizliği, gelirlerin giderleri karşılayamamasıdır.

Aslında tüm ülkelerde sosyal güvenlik sistemleri belirli oranda açık vermekte, bu doğal karşılanmaktadır.

Çünkü, sosyal devlet olmanın önceliği yurttaşa eksiksiz sağlık hizmet verebilmek,  günün koşullarına uygun aylık ödemektir.

Ancak bu açık çok yüksek rakamlara ulaşırsa, o zaman sosyal güvenlik sistemi alarm vermeye başlıyor, önlem alınmazsa iflas ediyor.

Önemli olan sistemin açıklarının belirli ve önlenebilir düzeyde kalmasıdır.

Sosyal güvenlik karlılık değil, sosyal fayda üzerine kurulmuştur.

Bundan ötürü de SGK’nın açıkları bütçeden yapılan ek ödemelerle karşılanıyor, hizmetler aksatılmamaya çalışılıyor.

Sistemde oluşan açığın önlenebilmesi için özellikle kayıt dışı çalışanlar sistem içine alınarak sigortalı yapılması zorunlu.

Ayrıca SGK’nın milyarlarca lira tutarında tahsil edilemeyen prim ve vergi alacağı bulunmaktadır.

Bu alacaklar bir şekilde tahsil edilerek SGK’nın kasası doldurulmalı ki, sistem açık vermesin.

Emeklilik yaşı ile sık oynamak da açığı tetikleyen bir diğer önemli faktör.

Ancak emeklilik yaşı makul oranda yükseltilse de “mezarda emeklilik” olarak nitelendirilen bir yaş çalışanlar tarafından kabul görmez.

Sosyal güvenlik sistemindeki açık, aylıkların düşük düzeyde bağlanmasına yol açmakta, bu da haklı olarak emeklinin tepkisini çekmektedir.

Aktif/pasif dengesi gelişmiş ülkeler düzeyinde olsa, alacakların tümü tahsil edilse hem emekli daha yüksek aylık alır, hem de tüm yurttaşlara daha nitelikli sağlık hizmeti verilebilir.

Yine de Allah devlete zeval vermesin.

Parası olmayanların, yoksul insanların sığınacağı tek kapı devlet kapısıdır.

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Hedef Halk | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : İnternet Sitesi : (0 541) 292 76 95 Gazete İletişim : (0 362) 234 54 10 Faks : 0(362) 234 64 10