• BIST 108.164
  • Altın 151,464
  • Dolar 3,6587
  • Euro 4,3309
  • Samsun 20 °C
  • İstanbul 21 °C
  • Ankara 21 °C
  • İzmir 26 °C
  • Ordu 22 °C
  • Sinop 20 °C
  • Giresun 18 °C
  • Amasya 19 °C
  • Rize 21 °C
  • Trabzon 20 °C

Kıdemde Avusturya Modeli

ŞÜKRÜ KARAMAN

Önümüzdeki süreçte epey baş ağrıtacak Kıdem Tazminatı Fonu’na ilişkin yürütülen çalışmalarda sona gelinmiş.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Süleyman Soylu, teknik olarak taslağın tamamlandığını, görüşleri alınmak üzere ilgili sosyal taraflara gönderileceğini açıkladı. Sır gibi saklanan taslakta Avusturya’da uygulan modelin izleri olduğu belirtiliyor.

Getirilmek istenen yeni sistem Avusturya modeli. Genel olarak bireysel tasarruf hesabı olarak tanımlanan sistem irdelendiğinde mevcut haklarda kayıplar olacağı açıkça görülecektir.

Bilindiği üzere mevcut sistemde işçi belli bir süre çalışıyor, belirli koşullarda işten ayrıldığında ya da emekli olduğunda her yıla bir brüt maaş olmak üzere hesaplanan tutarda tazminat alabiliyor.

Oysa getirilmek istenen Avusturya modeline göre işveren işçi adına açılmış bireysel tasarruf hesabına aylık prim ödüyor, işçi de iş sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona erince bu hesaptan kıdem tazminatını alabiliyor.

Yeni modele göre işveren doğrudan kıdem tazminatını işçiye ödemeyecek. İşçi tazminatını oluşturulacak fondan alacak.

Buraya kadar Avusturya modeli çok doğal olarak görülebilir. Ancak asıl sıkıntı işverenin, işçi adına açılmış bireysel tasarruf hesabına ne kadar prim yatıracağı.

Daha önceki tartışmalarda 30 gün üzerinden yüzde 8,3’lük kesinti olarak ödenen tazminatın 15 güne indirileceği ifade ediliyordu. Bu da  yaklaşık yüzde 4’lük bir kesinti demek. Ne var ki işverenler bu orana da yüksek olduğu gerekçesiyle karşı çıkıyor, indirilmesini savunuyor.

Hükümetin esas aldığı Avusturya modelinde işverenler fona işçinin brüt ücreti üzerinden sadece yüzde 1.54 oranında prim ödüyor. Bu modelle işçi sendikalarının bırakın kırmızı çizgi ilan ettiği 30 gün, öngörülen 15 günün bile bir hayli altında kıdem tazminatı alabilecek emekçiler.

Yapılan hesaplamalara göre, Avusturya modeli uygulanırsa 25 yıl çalışan işçi sadece 7 aylık brüt ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanabilecek. Başka bir ifadeyle bu modelle kıdem tazminatı 30 günden bir haftaya inecek.

Yani hükümetin çok istekli göründüğü Avusturya modeli işçinin kıdem tazminatını deyim yerindeyse doğrayacak, büyük hak kayıplarına yol açacak.

Ayrıca fonlu sistemde işveren doğrudan işçiyle muhatap olmayacağından istediği an çalıştırdığı kişiyi kapının önüne koyabilecek. İşine son verilen işçi eğer hak kazanabilirse kıdem tazminatını fondan alabilecek.

Fonlu sistem kıdem tazminatında büyük kayıplara yol açacağı gibi iş güvencesini de zayıflatacak.

 

Eğer fon oluşturulursa büyük olasılıkla işçiler sadece emekliliğe hak kazanabilmeleri halinde kıdem tazminatı alabilecek. Halen uygulanan işten çıkarılma, askerlik, evlilik sonrası kadın işçinin bir yıl içinde istifa etmesi, emeklilik için yaş dışındaki diğer şartların sağlanması halinde işçi kıdem tazminatı alamayacak.

Nerden bakarsanız bakın, hükümetin “işçilerin yüzde 86’sı kıdem tazminatını alamıyor” gerekçesiyle getirmek istediği, hele benimsediği Avusturya modelinin kıdem tazminatı hakkını büyük ölçüde ortadan kaldırdığını söylemek çok da yanlış olmaz.

Oysa iddia edildiğinin aksine kamuda çalışan işçiler kıdem tazminatını alabiliyor. Alamayanların çoğunluğu özel sektörde çalışan işçilerden oluşuyor.

Özel sektör işçilerinin yine büyük çoğunluğu da merdiven altı üretim yapan, denetimden uzak, kaçak işyerlerinde çalışanlardan oluşuyor.

Ücret Garanti Fonu’na bir madde ekleyerek kıdem tazminatını alamayanların hakları buradan ödenebilir. Devlet daha sonra bu parayı işverenlerden tahsil edebilir.

Asıl amaç işverenlerin çok yakındığı, sırtında yük gördüğü kıdem tazminatı miktarını olabildiğince aşağıya çekmek.

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Hedef Halk | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : İnternet Sitesi : (0 541) 292 76 95 Gazete İletişim : (0 362) 234 54 10 Faks : 0(362) 234 64 10