• BIST 108.936
  • Altın 151,021
  • Dolar 3,6663
  • Euro 4,3295
  • Samsun 19 °C
  • İstanbul 20 °C
  • Ankara 19 °C
  • İzmir 23 °C
  • Ordu 19 °C
  • Sinop 19 °C
  • Giresun 18 °C
  • Amasya 17 °C
  • Rize 21 °C
  • Trabzon 20 °C

RUSYA’NIN DÜNÜ ve BUGÜNÜ: TÜRK- RUS SAVAŞLARI

TAHSİN ÇAYIROĞLU

1480’de Altınordu hakimiyetinden kurtulan Ruslar, 1552’de Kazan, 1556’da Astrahan ve Sibir, 1574’te Kasım, 1642’de Nogay topraklarını alarak Batı Sibiya’yı; 1642’de Yakut topraklarını alarak Doğu Sibirya’yı; 1731’de Kazak, 1770’te Kalmuk, 1785’ta Buhara, 1866’da Hokant, 1873’te Hive topraklarını alarak Orta Asya’yı; 1792’de Kırım topraklarını alarak Kuzey Karadeniz’i; 1774’te Kabardeyler, 1801’de Gürcistan, 1828’de Azerbaycan ve 1878’de Kars’ı alarak Kafkasya’yı işgal etmiştir.

Türkiye ile Rusya arasındaki ilk münasebetler ise 1477’de başlamış ve tarih sırasına göre aralarındaki savaşlar:

1- 1568-1570 Astrahan Seferi ve Don-Volga Kanal Projesi: Kırım, Karadeniz ve Kafkasya’nın güvenliği ve ticaret yollarını kontrol altına alınması amacıyla Eylül 1569’da Astrahan Kalesi kuşatılmış ve kanal çalışmaları başlatılmıştır. Ancak yoğun kış şartları ve Rus saldırıları sonucu Türk Ordusu çekilmiştir.

2- 1571-1572 Moskova Yangını ve Molodi Savaşı: Kırım Hanlığı 1571’de Moskova’yı işgal ederek, şehri yakmış; ancak bir yıl sonra Molodi Savaşı’nda yenilmiş ve böylece Kırım baskısı son bulmuştur.  

3- 1676-1681 Moskof Seferi: Rusya’nın Ukrayna topraklarına saldırması sonucu başlayan savaşta, Türkler Çehrin Kalesi’ni kuşatmış ve almıştır. Bahçesaray Barışı ile Dinyeper Irmağı sınır kabul edilmiştir.  

4- 1686-1700 Kutsal İttifak: Viyana Bozgunu’ndan sonra oluşan ittifak içinde yer alan Rusya, Kırım’a saldırmış ve Azak Kalesi’ni ele geçirmiştir.  

5- 1710-1711 Prut Savaşı: İsveç kralını takip ederek Türk topraklarına giren Rusya’ya karşı açılan savaştır. Baltacı Mehmet Paşa komutasındaki ordu, Rusları kuşatarak etkisiz hale getirmiş, ancak imha yerine anlaşma yolunu seçen sadrazam, Azak Kalesi’ni geri almıştır.  

6- 1735-1739 Rus-Nemçe İttifakı: Kırım akıncılarını bahane eden Rusya ve Avusturya, Osmanlı’ya savaş açmıştır. Avusturya’nın yenilmesi üzerine, Rusya da barış istemiş ve yapılan anlaşmalarla Türk toprakları son kez korunmuştur.

7- 1768-1774 Rus Savaşı: Rusya, Lehistan karışıklığından faydalanarak Türk topraklarına girmiş ve katliamlar yapmıştır. Rus Donanması ilk kez Akdeniz’e inmiş ve Ege’de Türk Donanması’nı yenmiştir. Karadan da Tuna’yı geçerek Şumnu’ya kadar ilerlemiştir. Türkiye’nin barış teklifi üzerine Küçük Kaynarca Anlaşması imzalanmış ve Kırım Hanlığı bağımsız olmuştur.

8- 1787-1792 Rus-Nemçe İttifakı: Türkiye, Kırım’ı kurtarmak için harekete geçmiş ve Rusya’ya savaş açmıştır. Avusturya da Rusya’nın yanında yer almıştır. Ancak Fransız İhtilali’nden çekinen Avusturya savaştan çekilmiştir. Yalnız kalan Rusya’nın teklifi ile Yaş Anlaşması imzalamış, ancak Kırım kurtarılamamış ve Odesa kaybedilmiştir.  

9- 1827 Navarin Baskını: Yunanistan’ın bağımsızlık mücadelesine destek olmak için  İngiliz-Fransız-Rus Birleşik Donanması Navarin’de sebepsiz yere Türk Donanması’nı batırmıştır.

10- 1828-1829 Rus Savaşı: Navarin sonrası başlayan savaşta Rus Ordusu doğuda Erzurum’a ve batıda Edirne’ye kadar ilerlemiştir. Edine Anlaşması ile Yunanistan’a bağımsızlık; Sırbistan, Boğdan ve Eflak’ada özerklik verilmiştir. Çerkezya terkedilmiştir.

11- 1853-1856 Kırım Savaşı: Ortodoksların hamiliği meselesinden başlayan savaşta İngiltere-Fransa-Türkiye Birleşik Orduları karşısında Rusya yenilmiştir.

12- 93 Harbi: 1877’de Rusya, azınlık haklarını ve Balkanlar’daki karışıklığı bahane ederek Balkanlar ve Kafkasya üzerinden saldırıya geçmiştir. Doğuda Kars-Erzurum Hattı’nı, batıda da Plevne Hattı’nı yıkarak, Yeşilköy’e kadar ilerlemiştir. Türklerin barış istemesi üzerine önce Ayastefanos, sonra Berlin’de anlaşma yapılmıştır. Sırbistan, Karabağ ve Romanya’ya bağımsızlık, Bulgaristan’a da ise özerklik verilmiştir. Kars, Ardahan ve Batum Rusya’ya terkedilmiş ve bir milyona yakın kişi mülteci durumuna düşmüştür.

13- 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı: Türkiye ve Rusya arasındaki son savaştır. Rusya’ya karşı Kafkasya Cephesi açılmış, ancak 1916’da Rus Ordusu Trabzon, Erzurum ve Muş’u işgal etmiştir. Bereket, 1917 Devrimi ile Ruslar Anadolu’dan çekilmiş ve bu defa Türk Ordusu da Bakü’ye kadar ilerlemiştir. 1918’de Brestlitovsk Anlaşması ile Kars, Ardahan ve Batum geri alınmıştır.

 

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Hedef Halk | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : İnternet Sitesi : (0 541) 292 76 95 Gazete İletişim : (0 362) 234 54 10 Faks : 0(362) 234 64 10