• BIST 109.330
  • Altın 155,894
  • Dolar 3,8638
  • Euro 4,5501
  • Samsun 10 °C
  • İstanbul 16 °C
  • Ankara 4 °C
  • İzmir 15 °C
  • Ordu 13 °C
  • Sinop 12 °C
  • Giresun 15 °C
  • Amasya 7 °C
  • Rize 11 °C
  • Trabzon 12 °C

Sendikalaşmada Çelişki

ŞÜKRÜ KARAMAN

Malum emekçiler geçen pazar günü alanları doldurarak 1 Mayıs’ı geçtiğimiz yılların aksine gerilimden uzak, davul zurna eşliğinde gönüllerince kutladı.

Sendikalar tarafından düzenlenen kutlamaların birkaç küçük olayın dışında son derece sağduyulu, barış içinde gerçekleştirilmesi işçiler kadar kamuoyunu da son derece sevindirdi.

1 Mayıs’ın hemen sonrası medyada Türkiye’de çalışanların sayısı ve sendikalaşma oranına ilişkin haberler yer aldı. Haberde emekçi haklarının her geçen gün erozyona uğradığı, çalışan sayısının artmasına karşın sendikalaşma oranının artmadığı, hatta gerilediği belirtiliyordu.

Doğru Türkiye’de çalışan sayısının artmasına rağmen, nedense sendikalaşma o denli yükselmiyor.  Toplam 26 milyon 275 bin istihdamın 12 milyon 663 bini, yani yüzde 48’i işçilerden oluşuyor.

Kayıtlı işçilerden 1 milyon 514 bini sendikalara üye. Başka bir ifadeyle sendikalaşma oranı yüzde 11.96 düzeyinde.  Türkiye sendikalaşma açısından 29 AB ülkesi içerisinde 26. sırada yer alıyor.

 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın verilerine göre,  Türkiye’de toplam 166 sendika faaliyet gösteriyor. Bu sendikalardan 55’i yasa gereği yüzde 1 oranındaki işkolu barajını aşarken, 111’i aşamadı.

Bakanlığın verilerine göre,  sendikalı işçilerin yüzde 95.2’i  (1 milyon 441 bin) işkolu barajını aşan sendikalara üye. Geriye kalan işçilerin yüzde 4.8’i barajı aşamayan 111 sendikaya üye durumda.

Çalışanlar ve sendikalaşma oranı arasındaki çelişkiye yaptığı araştırma ile dikkat çeken Kocaeli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aziz Çelik,  son yıllarda sendikalaşmada ciddi bir aşınma yaşandığını vurguluyor.

Türkiye’nin sendikalaşma oranları açısından 12 Eylül askeri darbesi sonrasındaki 10 yıldan daha geri düzeyde olduğunu savunan Çelik, OECD ülkeleri içinde de son sıralarda yer aldığını belirtiyor. Sendikalaşma oranı hesabında bakanlığın sadece kayıtlı işçileri dikkate aldığını, bunun sonucunda oranın yüksek çıktığını vurgulayan Doç. Dr Aziz Çelik, hesaplamada Uluslararası Çalışma Örgütü’nün de savunduğu gibi tüm işçilerin dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.

Tüm işçilerin dikkate alınması ile yapılacak değerlendirme sonucunda Türkiye’deki sendikalaşma oranının yüzde 11.96’nın da altında kalacağını belirten Çelik, “Bakanlık 12 milyon 663 bin işçiyi esas alıyor. Oysa kamu görevlileri hariç işçilerin sayısı 14 milyonu aşıyor” diyerek hesaplamadaki çelişkiyi anlatıyor.

Gerçek sendikalaşma oranının belirlenmesi için 14 milyonu aşkın işçinin hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğine işaret eden Aziz Çelik, böylece sendikalaşama oranının yüzde 11.96 değil, yüzde 8-9 aralığında olduğunun ortaya çıkacağını bildiriyor.

Akademisyen Çelik, yaptığı araştırma ile sendikalaşma oranının Bakanlığın açıkladığı gibi yüzde 12’ye yaklaşan bir orandan daha aşağıda olduğunu savunarak, bu konuda yeni bir tartışmayı başlatmış oldu.

Bu iddialara Bakanlık nasıl bir yanıt verir bilemem. Gerçek olan bir şey var ki, Türkiye’de sendikalaşma oranının Avrupa ülkelerine göre bir hayli aşağıda olduğu, diplerde bulunduğudur.

Yine sendika üyesi işçilerin hatırı sayılır bir bölümü toplu iş sözleşmesi kapsamında değil.  Sendika üyeliği ile toplu iş sözleşmesi kapsamı arasındaki fark giderek açılıyor.

Bu çelişkinin oluşmasında sendikal barajlar ve toplu iş sözleşmesi yetki sistemi rol oynuyor.

İşkolu ve işyeri –işletme barajları sendika üyesi işçilerin toplu iş sözleşmesinden yararlanmasını engelliyor. Yüzde 1 oranındaki işkolu barajını aşamayan sendikaların üyeleri toplu iş sözleşmesi hakkından yararlanamıyor. Bundan ötürü  barajı aşamayan 111 sendika üyeleri adına toplu iş sözleşmesi bağıtlayamıyor.

İşkolu barajını aşsa bile yüzde 51’lik işyeri ve yüzde 40’lık işletme barajını aşamayan sendikalar da üyeleri adına toplu iş sözleşmesi görüşmeleri yapamıyor, buraya üye işçiler bu haktan yoksun kalıyor.

Çalışma yaşamında sorun yaratan, emekçiye zararı olan çarpıklığın giderilmesi, Türkiye’nin AB düzeyinde bir sendikalaşma oranına ulaşabilmesi için yasalarda değişiklik yapılması gerekiyor.  

 

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Hedef Halk | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0(362) 234 54 10 Faks : 0(362) 234 64 10