Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) ve Samsun Çerkes Derneği iş birliğiyle, Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin ise desteğiyle 21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 161. yılı dolayısıyla kapsamlı bir anma programı düzenlendi.
TÖREN DÜZENLENDİ
Samsun Çobanlı İskelesi’nde başlayan programda Karadeniz’e 21 Mayıs 1864 yazılı çelenk bırakıldı. Törende Adigece dualar edildi. Sürgün anmalarına özgü olarak program boyunca alkış yapılmadı. Tiyatro ekibi sahne önünde mezar taşlarıyla nöbet tutarken, Yistambilako, Samsun Sahili, Hajret ve Şiş Nani ağıtları seslendirildi. Nart Çocuk Kulübü sürgün andını okudu. Program boyunca duygu dolu anlar yaşandı.
Karadeniz'e 21 Mayıs 1864 yazılı çelenk ve karanfil bırakıldı. Bu sırada duygu dolu anlar yaşandı.
Samsun Çobanlı İskelesi'nde başlayan programda Adigece dualar eşliğinde yürüyüş düzenlendi. Meşaleli yürüyüşün ardından Nart ateşi yakıldı.
TALEPLERİ DİLE GETİRDİ
Programın sonunda sahil boyunca meşaleli yürüyüş gerçekleştirildi. Katılımcılar denize karanfiller bıraktı, Nart ateşi yakıldı. Kafkas Dernekleri Federasyonu Başkanı Ünal Uluçay, 21 Mayıs’ın sadece bir yas günü değil, hafızayı eyleme dönüştürme sorumluluğu taşıyan bir gün olduğunu vurgularken, "Bu göç sadece bedenlerin değil, bir halkın onurunun kıyıya vurmasıdır dedi. Uluçay, tarihle yüzleşme ve soykırımın tanınması, kolektif hakların sağlanması ve anayurda dönüş hakkı gibi taleplerin altını çizdi.
ACIMIZ HALA TAZE
Samsun Çerkes Derneği Başkanı İlhan Ayrancı ise Çerkes toplumunun 1864’te yaşadığı acının hala çok taze olduğunu belirtti. Ayrancı, anmanın sadece geçmişi hatırlamak değil, Çerkes topluluklarının dayanışması açısından bir fırsat olduğuna dikkat çekti. Anma programı katılan İlkadım Belediye Başkanı İhsan Kurnaz, kendisinin de bir Çerkes olduğunu belirterek, bu acının nesiller boyu taşındığını vurguladı.
MAĞDURİYETLER YAŞANDI
Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan ise eşinin Çerkes olduğunu, Çerkes halkının yaşadığı acıyı, travmayı derinden hissettiğini belirtti. Doğan, "Çerkesler büyük mağduriyet yaşamışlardır. Acınızı paylaşıyorum. Çerkes toplumunun birliğinin daim olmasını diliyorum" diye konuştu. Etkinlikler kapsamında 'Çerkes Soykırımı ve Sürgünü' konulu bir söyleşi programı da düzenlendi.
SÖYLEŞİ VE SERGİ
Samsun Büyükşehir Belediyesi Sanat Merkezi'ndeki söyleşide, Kafkas Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı Ünal Uluçay, Samsun Çerkes Derneği Başkanı İlhan Ayrancı, OMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Önder Duman, sanatçı ve modacı Zeki Beştepe sunumlar gerçekleştirdi. Söyleşinin sonunda ise Zeki Beştepe’nin eserlerinden oluşan 'Etnoğrafik Hissedişler' sergisi gezildi.
DUMAN: 500 BİN KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ
Prof. Dr. Önder Duman, sunumunda, "Kış şartları, Karadeniz'in sert dalgaları, gemi ve teknelerin yetersizliği gibi pek çok faktör bu süreci zorlaştırmıştır. Osmanlıya yapılan göç sırasında pek çok gemi ve tekne ya batmış ya da kapasitelerinin çok üzerinde insan taşıyarak sefere çıkmıştır. Bu da beraberinde çok büyük can kayıplarını getirmiştir. Arşiv kayıtları, bu göç sürecinde 500 bin insanın Osmanlı topraklarına ulaşamadan hayatını kaybettiğini göstermektedir. Bu göçü anlatırken gerçek anlamda bir trajediden söz ediyoruz" dedi.
