Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) tarafından yürütülen proje kapsamında, Samsun’un Atakum ilçesindeki geleneksel konut mimarisi belgelenerek envanter oluşturulacak. Özellikle Büyükoyumca Mahallesi’ne odaklanan çalışma, bölgedeki tarihi yapıların kayıt altına alınmasını sağlayarak kültürel mirasın korunmasını hedefliyor.
PROJE TÜBİTAK DESTEĞİYLE GERÇEKLEŞTİRİLİYOR
"Geleneksel Konut Mimarisinin Tespiti Üzerine Bir Alan Araştırması: Samsun Atakum Büyükoyumca Mahallesi Geleneksel Konutları" başlıklı proje, TÜBİTAK tarafından desteklenmeye değer görüldü. Çalışma, OMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Alper Atıcı'nın danışmanlığında, Sanat Tarihi Bölümü lisans öğrencisi İlayda Kantar tarafından yürütülüyor.
BÜYÜKOYUMCA MAHALLESİ’NDE GELENEKSEL MİMARİ BELGELENİYOR
Atakum’un en eski mahallelerinden biri olan Büyükoyumca Mahallesi’nin tarihi 17. yüzyıla dayanıyor. Dr. Alper Atıcı, bölgedeki geleneksel konutları detaylı bir şekilde incelediklerini belirterek, şu bilgileri paylaştı: "Toplam dokuz ev tespit ettik ve bu yapıların krokilerini çıkararak fotoğraflarını çektik. Geleneksel konut mimarisi özelliklerini taşıyan bu evler, iç sofalı ve dış sofalı plan tipleri ile dikkat çekiyor. Bölge, 1970’li yıllarda Samsun’un batıya doğru büyümesiyle değişime uğradı, ancak kırsal alanda yer alan Büyükoyumca Mahallesi’nde geleneksel Orta Karadeniz mimarisi halen korunuyor."
9 AYLIK ALAN ARAŞTIRMASI YAPILDI
Proje yürütücüsü İlayda Kantar, çalışmanın toplamda 12 ay sürdüğünü ve 9 ay boyunca sahada araştırmalar yaptıklarını belirtti. Bölge halkıyla sözlü tarih çalışmaları gerçekleştirildiğini dile getiren Kantar, şu bilgileri aktardı:
"Konakların plan tiplerini çizerek fotoğraflarını çektik. Ev sahipleriyle yaptığımız görüşmeler sonucunda, bu konutların 20. yüzyılın başlarına tarihlendiğini belirledik. Ayrıca, bir konutun içinde bulunan usta kitabesi, yapının tarihini kesinleştirmemize yardımcı oldu."
TÜTÜN TARIMINA UYGUN MİMARİ DETAYLAR
Bölgedeki geleneksel konutların genellikle iki katlı olduğunu belirten Kantar, mimari özelliklere dair şu bilgileri verdi:
"Zemin katlar genellikle taş malzeme kullanılarak inşa edilmiş, üst katlarda ise ahşap tercih edilmiş. Alt katlar, kümes, ahır ve özellikle tütün kuyuları gibi işlevsel alanlar olarak kullanılmış. Yörede geçmişte yoğun olarak tütün tarımı yapıldığı için evlerin tavanı genellikle bulunmuyor. Bu durum, tütünlerin içeride kurutulmasına olanak sağlıyordu. Çatı tipleri ise genellikle kırma çatı formunda."
KÜLTÜREL MİRAS KORUMA ALTINA ALINIYOR
OMÜ tarafından yürütülen bu çalışma, Samsun’un geleneksel mimarisini kayıt altına alarak gelecek nesillere aktarmayı amaçlıyor. Uzmanlar, kültürel mirasın korunması adına bu tür çalışmaların büyük önem taşıdığını vurguluyor.
Anadolu Ajansı
