Samsun'da hangi belediyeye bakarsanız bakın, mutlaka çoğunluk pazarlık usulü ihaleler yaparlar.
Herkese açık ihale bulmak 'samanlıkta iğne aramak gibi'.
Hele ki Samsun'da 'canlı yayınlanan ihale' ben şu ana kadar görmedim.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın AK Partili Belediye Başkanlarına söylediği 'İhalelerinizi canlı yayınla yapın, şeffaf yapın' dediği ihale türünü;
Ara ki bulasın. Sevmezler belediyeler 'canlı yayın' işini.
Ne hikmetse belediye başkanlarının çok sevdiği, vazgeçemediği ihale şekli, açık ihale değil, pazarlık usulü ihalelerdir.
Bayılırlar ihaleleri tek firma ile yapmaya.
Ve inanın ne kadar yolsuzluk, usulsüzlük, mide bulantısı çıkarsa o ihalelerin hemen hepsine bakın 'Pazarlık usulü ya da doğrudan temin ihalelerdir.
Al gülüm ver gülüm misali.
Kötü niyet varsa elbette.
Dürüstçe gereğince yapana sözümüz yok.
Bu ihalede suiistimal olabilmesinin başlıca nedeni de rekabet şartlarının oluşamaması.
Daha az fiyatla yapabilecek firma varken, ihaleye giremez bile.
Kapalı kapılar ardında işlem tamam olur.
Yaklaşık maliyet.... (Biraz yüksek fiyat)
En yüksek teklif.. (Biraz düşük fiyat)
En düşük teklif .. (Ne hikmetse bir üstekiyle aynı)
Teklif sayısı 1.
Kabul edilen teklif 1.
İşlem tamam.
Yani Belediye Başkanı, komisyon istediği firmaya, istediği şekilde ihaleyi verir.
Hem de istediği fiyattan.
Aslında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21'inci maddesi; açık ihale usulü veya belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde yeterli sayıda teklif çıkmaması halinde pazarlık usulü ihale ile sonuçlandırabilir, diyor.
Ya da salgın hastalık, afet veya güvenlik ile savunmanın ihtiyaç duyduğu gibi durumlarda.
Peki biz de öyle mi?..
Yasada ne kadar açık kapı varsa, oradan giren girene.
Hangi belediyeye bakarsan bak, "Pazarlık usulü ihale' baş tacı.
Kamu İhale Kurumu (KİK) verilerine göre;
2020 yılında pazarlık usulüyle ihale alımları, 2015 yılında yapılanların neredeyse 3 katına yükseldi.
Bir başka deyişle 2015'te yüzde 9.1 olan pay, 2020'de tam yüzde 26.3'e fırladı.
Bunlar devletin resmi kurumunun tespitleri.
Suiistimale o kadar açık bir ihale şekli olduğu ayan beyan ortada.
Bir de 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 4. maddesi var.
Bu daha küçük miktardaki ihaleleri kapsıyor.
Şimdi sınır 100 bin lirayı biraz aştı sanırım.
Adı da doğrudan temin.
Aslında bu ihale şekli de 'idarenin küçük alımlarda hızlı hareket etmesini sağlamak için düzenlenmiş bir ihale şekli ama;
Gel gör ki; ne kadar şeffaf uygulanıyor.
İncelensin aynı firmadan ya da 'belli grupların arasında dönüp duruyor'.
Kurumun ihtiyaçlarının, idare tarafından davet edilen 'isteklilerle' teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edilebildiği bir ihale usulü, sözde ama;
'İstekliler' kısmı sözde kalıyor tabi ki.
Bakın bazı belediye ihalelerine 'isteklilerin haberi bile olmadan, 3 teklifle iş bitiyor'.
Hem de bazen öyle oluyor ki; aynı firma ya da aynı grubun farklı isim altındaki firmaları girip, ihaleyi alıyor.
Adı neymiş doğrudan teminmiş.
Kamuoyunda diğer adı, doğrudan cebe.
Örnekleri yok mu Samsun'da?..
Aramadığın kadar.
İşte önceki gün Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, AK Partili Belediye Başkanlarına yaptığı uyarının temeli de bu aslında.
İhalelerinizi şeffaf yapın derken;
Hatta canlı yayınlayın sözlerini boşuna mı söyledi sanıyorsunuz?.
Kızım sana söylüyorum; gelinim sen duy misali.
Bu sözleri AK Partili Belediye başkanlarına söylerken, aslında tüm belediyeleri de uyardı.
Çünkü 'kokuyor bazı ihaleler'.
Mide bulandırıyor.
Kamu vicdanını sızlatıyor.
Birilerini zengin ediyor.
Halkın milyonlarca lirası birilerine peşkeş çekiliyor.
Etik değil ama yasaya uygun gibi bir kılıf bulunması ise tam bir rezalet.
Yani boşuna söylemiyor; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan.
İhaleleri canlı yayınlayın şeffaf olsun diye.
SAYIŞTAY Raporları'nda Samsunla ilgili olarak özellikle Büyükşehir Belediyesi'nde yapılan ihalelerde 'yeterli araştırma yapılmadığı, çoğunun pazarlık usulü ile yapıldığı, alenen vurgulandı.
Olay sadece elbette Büyükşehir'in ya da AK Partili belediyelerin olayı değildir.
Bu ihale şekli suiistimale açık olduğu için;
Daha çok katılımcı olan açık ihale usulü tercih edilmeli ve bundan böyle de hepsi canlı yayınlanmalıdır.
Çok da zor değil.
Büyükşehir Belediyesi'nin havuz medyası var.
SBB TV, gazete ve dergisi..
Basında onlarca çalışanı.
İlkadım Belediyesi'nin İlkadım TV'si var.
Atakum Belediyesi'nin Ata TV'si var.
Diğer belediyelerin de 'facebook üzerinden canlı yayın yapma şansı var'.
Neden ihaleler halen kapalı kapılar ardında yapılıyor.
Pazarlık usulü ve doğrudan temini kaldırın, "Firmalar ihaleleri almak için kapışsın, rekabet oluşsun' çok mu zor?..
Zor değil elbette de işlerine gelmiyor.
İşte o nedenle 'devletin zirvesi de' uyardı.
Şeffaf olun, ihaleleri canlı yapın.
Bakalım hangileri uyacak, hangileri uymayacak.
Takipteyiz..
Bu arada bir not
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş 2 yıldır tüm ihaleleri canlı yayında, izlenime açık gerçekleştiriyor.
Doğrusu da bu.
Erdoğan'ın ihaleleri canlı yapın uyarısına bakalım Samsun'da hangi AK Partili belediyeler uyacak.
Mansur Yavaş 2 yıldır ihaleleri canlı yayınlıyor
SBB ve merkez ilçe belediyeleri de herkese 'açık ihale sevmiyor'
Mustafa Demir (AK Parti)
Necaattin Demirtaş (İYİ Parti)
Cemil Deveci (CHP)
İbrahim Sandıkçı (AK Parti)