Günümüzde çevremizde gördüğümüz, denk geldiğimiz, bağışta bulunduğumuz veya yardım aldığımız birçok sivil toplum kuruluşu vardır. Sivil toplum kuruluşlarının farklı farklı çeşitleri bulunmaktadır. Kuruluş şekilleri, işleyişleri, yönetim kurulları, amaçları ve hedefleri birbirinden çok ayrı olan bu sivil toplum kuruluşlarının en başında dernekler gelmektedir. Ülkemizde 140 bini aşmış dernek sayısı bulunmaktadır.
Dernekler; kâr amacı gütmez. Kanunlarla herhangi bir kısıtlama getirilmemiş ortak bir amaç ve hedef doğrultusunda en az yedi gerçek kişi veya tüzel kişinin oluşturdukları kişi topluluklarıdır. Dernekler başlangıçta en az yedi kişiyle kurulur, üye sayısında ise bir üst sınırlama bulunmamaktadır. Derneklerin kişi toplulukları olması vakıflardan ayıran ön önemli farklılığıdır
Fiil ehliyetine sahip, Ayırt etme gücüne sahip ve bir mahkeme tarafından hakkında bir kısıtlanma bulunmamış herkes önceden izin alınmaksızın bir dernek kurma hakkına sahiptir. Ülkemizde yerleşme hakkına sahip yabancı kişiler de dernek kurabilmektedir.
Dernek kurmak için en az 7 gerçek kişi gerekir. Bu an az 7 kurucu üye tarafından doldurulmuş ve imzalanmış bir adet Kuruluş Bildirim Formu gerekmektedir. Daha sonra dernek kurucuları tarafından her sayfası imzalanmış iki adet dernek tüzüğü olmalıdır. Dernek kurucuları arasında tüzel kişilerin bulunması halinde; bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi ile tüzel kişilerin organları tarafından yetkilendirilen gerçek kişi de belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararların birer örneği olmalıdır. Kurucular arasında türk olmayan varsa, bunların Türkiye’de yerleşme hakkına sahil olduğunu gösteren örneklerin belgelerinden bir tanesi gerekmektedir.
Yüz kızartıcı suç işleyenler, 18 yaşından büyük olmayanlar, çarşı ve mahalle bekçileri dernek kurma hakkına sahip değillerdir. Bunun yanında dernek üyesi olabilirler.
-
En az 7 gerçek veya tüzel kişi bir araya gelerek ortak amaç belirlenir
-
Derneğin amaç ve hedeflerini gösteren bir tüzük hazırlanır. Tüzükte İl Dernekler Müdürlüğü’nün verdiği standart format kullanılabilir. İki ayrı formatta bulunan bu örnekler biri şubesiz diğeri şubelidir. Derneğin şubeli ya da şubesiz olması bilgisi tüzükte belirtilmelidir. Bu madde daha sonra İl Genel Kurul’da değiştirilebilir.
-
Derne kuruluş bildirimi formu alınarak, bu an az 7 kurucu kişilerin isimleri, kimlik numaraları, telefon numaraları, adresleri ve meslekleri bu forma işlenir.
-
Dernek ile İl Dernekler Müdürlüğü arasında belge alışverişi sağlamak için üç kişi yetkilendirilmelidir. Bu yetki belgesini özel web sitelerinden indirilebilir. Bu yetki belgesinde bu üç isim bildirilir.
-
Acil olmamakla birlikte gerekli bazı belgeler de bulunması gerekir. Bunlar; derneğin işletme defteri, karar defteri, evrak kayıt defteri, üye kayıt defteridir. Bunların hepsi kırtasiyelerde rahatlıkla bulunabilir.
-
Kuruluş üyelerinin hepsinin de imzalamış olduğu dernek tüzüğü, dernek kuruluş bildirim formu ve evrak alışverişi için yetki belgesiyle birlikte başvuru yapılır.
-
İlk olarak tüzük birimi tarafından dernek tüzüğü incelenir.
-
Sonrasında evrak kayıt biriminden geçirilerek kurul tarafından bir alındı belgesi verilir. Bu aslında derneğin kurulduğu anlamına gelir. Bu işlem 1-7 gün arası sürebilir.
-
Dernek kurulduktan sonra yönetim kurulu toplantısı yapılarak geçici başkan, geçici başkan yardımcısı, sayman ve sekreter olmak üzere bir görev dağılımı yapılır.
-
İlk 6 ay içerisinde geçici üyeler asıl üyelere çevrilmesi gerekmektedir. Bunun için derneğin en az 16 üyeye ulaşması gerekir. Üye olmak isteyen kişiler derneğe bir dilekçe ile başvururlar. Dernek bu dilekçelerle birlikte kurula üye işlemlerini bildirerek üye sayısı tamamlanır.
-
En az 16 üye sağlandıktan sonra en az 15 gün sonra olacak şekilde bir genel kurul yapılacağı hakkında bir duyuru yapılmalıdır.
-
Genel kurul toplantısında en az 5 kişi asıl yönetim kuruluna, 5 kişi asıl yönetim kurulu yedeklerine, 3 kişi denetim kuruluna ve 3 kişi de denetim kurulu yedeklerine seçilmek şartıyla 16 kişi görevlendirilir.
-
Bu tüm işlemler ilk 6 ay içerinde müdürlüğe bildirilerek dernek artık tam anlamıyla kurulmuş olur
