Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), küresel kamu borcunun 2010 yılındaki 49 trilyon dolardan 2025'te 111 trilyon dolara yükseldiğini açıkladı. "Borç Dünyası" raporunda, gelişmekte olan ülkelerin daha yüksek borçlanma maliyetleriyle karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi. Dünya genelinde 3,7 milyar insanın yaşadığı 51 gelişmekte olan ülkede kamu borcuna yönelik faiz ödemelerinin sağlık veya eğitim harcamalarını geçtiği bildirildi.
15 YILDA 62 TRİLYON DOLARLIK ARTIŞ
UNCTAD'ın raporuna göre küresel kamu borcu son 15 yılda hızlı bir artış gösterdi. 2010'da 49 trilyon dolar olan borç stoku, 2025 yılında 111 trilyon dolara ulaştı.
Toplam küresel borcun üçte ikisinden fazlasının gelişmiş ekonomilere ait olduğu belirtilirken, gelişmekte olan ülkelerdeki borç artış hızının daha yüksek olduğu kaydedildi.
51 ÜLKEDE FAİZ ÖDEMELERİ SAĞLIK VE EĞİTİMİ GEÇTİ
Raporda dikkat çekilen göstergelerden biri de borç faizlerinin kamu harcamaları üzerindeki etkisi oldu.
Toplam 3,7 milyar kişinin yaşadığı 51 gelişmekte olan ülkede, kamu borcuna ilişkin faiz ödemelerinin hükümetlerin sağlık veya eğitim için yaptığı harcamaları geride bıraktığı belirtildi.
Gelişmekte olan ülkelerin kamu borcu için yaptığı faiz ödemelerinin 2010'daki 363 milyar dolardan, 2025 yılında yaklaşık 1 trilyon dolara yükseldiği bildirildi.
FAİZ ORANLARINDA BÜYÜK FARK
UNCTAD, gelişmekte olan ve gelişmiş ekonomilerin borçlanma maliyetleri arasındaki farka da dikkat çekti.
Rapora göre gelişmekte olan ülkelerin kamu borçlarında karşı karşıya kaldığı ortalama faiz oranı yüzde 5,2 olurken, gelişmiş ekonomilerde bu oran yüzde 2,2 seviyesinde kaldı.
Borçlanma maliyetleri arasındaki bu farkın ortadan kalkması halinde gelişmekte olan ülkelerin yılda yaklaşık 500 milyar dolar tasarruf edebileceği hesaplandı.
500 MİLYAR DOLARLIK TASARRUF NE ANLAMA GELİYOR?
Raporda, söz konusu 500 milyar dolarlık kaynağın kalkınma açısından sağlayabileceği imkanlara da yer verildi.
Gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ekonomilerle benzer oranlarda borçlanabilmesi halinde sağlanacak yıllık tasarrufla yaklaşık 1,3 milyon temel sağlık merkezinin finanse edilebileceği belirtildi.
Aynı kaynağın yaklaşık 1,6 milyar çocuğun bir yıllık asgari çeşitlilikte beslenme ihtiyacını karşılayabileceği ifade edildi.
DIŞ BORÇ FAİZLERİ YENİ KREDİLERİ AŞTI
UNCTAD'a göre 2022'den bu yana gelişmekte olan ülkelerin dış kamu borcuna ödediği faiz, bu ülkelere sağlanan net yeni kredi miktarını geçti.
Raporda, “Borç, ülkelerin geleceğine yatırım yapmasına yardımcı olmalıdır. Ancak birçok gelişmekte olan ülkede, dış borç servisi şu anda yeni kaynak girişlerini aşmaktadır.” ifadelerine yer verildi.
Bu tablonun ülkeleri daha yüksek maliyetli iç borçlanmaya yönelttiği belirtildi.
UNCTAD’DAN ÇÖZÜM ÇAĞRISI
Raporda borç krizine karşı resmi kalkınma yardımlarındaki düşüşün tersine çevrilmesi, çok taraflı ve bölgesel kalkınma bankalarının kredi hacimlerinin artırılması ve teknik desteğin güçlendirilmesi önerildi.
Ülkeler düzeyinde ise makroekonomik yönetimin güçlendirilmesi, borç portföylerinin yapısının iyileştirilmesi ve yenilikçi finansal araçların daha fazla kullanılması gerektiği belirtildi.
UNCTAD ayrıca yükselen borçlanma maliyetlerine karşı "Borçlular Platformu"nun etkin hale getirilmesine dikkat çekti.
BORÇLULAR PLATFORMU 12 EKİM’DE TOPLANACAK
UNCTAD'ın sekretarya desteğini yürüttüğü Borçlular Platformu'nun bakanlar düzeyindeki yönetim kurulunun, IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları kapsamında 12 Ekim'de Bangkok'ta ilk kez bir araya gelmesi planlanıyor.
Toplantıyla platformun tam operasyonel hale getirilmesi, borçlu ülkeler arasındaki bilgi paylaşımının artırılması ve kapasite geliştirme çalışmalarının hızlandırılması hedefleniyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı
