Gazetecilerin En Vefalı Dostuydu!
Yıllardır kahrımızı çeken o emektar daktilo, sadece mekanik bir yazı makinesi değil, nice haber, röportaj, köşe yazısı ve anıya tanıklık etmiş vefalı bir dost gibidir.
Tuşlarına her basıldığında çıkardığı o tok mekanik ses, şeridinin kokusu ve satır sonu zilinin çınlaması bugünün dijital ekranlarında kolay kolay bulunmayan bir ruh taşır.
Uzun yıllar emek verilerek kullanılan daktilo, hız ve pratiklik sunan bilgisayar karşısında artık tercih edilmiyor.
1993 yılında Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletindeki Solingen kentinde, aşırı sağcı neonazi saldırganların Türk kökenli Genç ailesinin evini kundaklaması sonucu 5 kişinin hayatını kaybetmişti.
Irkçı saldırı Almanya tarihindeki en ağır yabancı düşmanı şiddet olaylarından biri olarak kabul edilmişti.
Neo-Nazilerin kundakladığı evde hayatını kaybeden Genç ailesinin 5 ferdi, memleketleri olan Amasya’nın Taşova ilçesine bağlı Mercimek köyünde toprağa verilmişti.
Mercimek köyünde düzenlenen cenaze ve anma törenleri başta Alman basını olmak üzere çok sayıda yabancı gazeteci tarafından da yakından takip edilmişti.
Taşova PTT Müdürlüğü binasında gazetecilere haberlerini geçmesi için çalışma alanı oluşturulmuştu. Bir okuldan getirilen okul müdürlük binasına yerleştirilmişti.
Yabancı gazeteciler masa üzerine koydukları diz üstü bilgisayarları ile haber ve izlenimleri yazarken, bende PTT müdürünün verdiği 90’lık uzun şaryolu daktilo ile haberimi yazmaya başladım. Tuşların çıkardığı seslerden ön sıralardaki yabancı gazetecilerin hemen hemen tümünün birden sesin geldiği yere doğru baktığını görünce kendimi daktiloyu kucakladığım gibi müdür beyin odasına attım. Çalışmamı orada tamamladım.
Arşivleri kurcalarken gördüğüm fotoğraf bana Solingen faciasını anımsattı. Öyle ya bu daktilo yıllarca kahrımı çekmişti. Vakti-günü gelince de teknolojiye yenik düştü.
Yapay zekaya gazetecilik ve daktiloyu sordum.

Bana şu bilgiyi verdi:
“Daktilo, bilgisayar çağından önce gazeteciliğin hem temel üretim aracı hem de mesleki kimliğinin en güçlü simgesi olmuştur.
Yazının hızlanmasını sağlayarak modern basının doğuşuna zemin hazırlayan bu cihaz, haber merkezlerinin atmosferini ve gazetecilerin yazma disiplinini derinden şekillendirmiştir.
Mesleki İşlevi ve Gazeteciliğe Katkıları
Hız ve Okunaklılık. El yazısının yarattığı okuma zorluklarını ve dizgi hatalarını ortadan kaldırarak haberlerin baskıya çok daha hızlı ve hatasız girmesini sağlamıştır.
Yazma Disiplini. Silme tuşunun olmaması gazeteciyi cümleyi kağıda dökmeden önce zihninde kurmaya zorlamış, bu durum habercilikte daha net ve hatasız bir dil kullanımını geliştirmiştir.
Saha Haberciliği. Taşınabilir (portatif) modellerin çıkmasıyla muhabirler olay yerinden, tren kompartımanlarından veya otel odalarından haberlerini anında yazıp merkeze ulaştırabilmiştir.
Çoğaltma Kolaylığı. Karbon kağıdı kullanımı sayesinde tek yazışta birden fazla kopya alınabilmiş, haber metinleri aynı anda hem yazı işlerine hem de arşive iletilmiştir.
Haber Merkezi Kültürü ve Sembolik Değeri
Yazı İşlerinin Sesi. Bilgisayar öncesi dönemde haber merkezlerinin en belirgin özelliği, aynı anda çalışan onlarca daktilonun çıkardığı ritmik tuş sesleri ve satır sonu zilidir.
Özgürlük ve Direniş Simgesi. Gazeteciler için daktilo sadece bir makine değil, kalemin gücünü ve basın özgürlüğünü temsil eden kişisel bir yol arkadaşı olarak görülmüştür.
Kültürel Miras. Günümüzde gazetecilik tarihine ışık tutmak amacıyla kurulan Tayfun Talipoğlu Daktilo Müzesi gibi mekanlarda ünlü gazeteci ve yazarların kullandığı daktilolar korunmaktadır.”
Yorumlar (0)
Bu içerik için henüz onaylanmış yorum yok.




