Doktorlar yüzyıllardır mesleğe başlarken bir metin üzerinde yemin ederler ki, bu metne Hipokrat Yemini denir.
Ant içerler yani.
Peki kimdir Hipokrat?
Hipokrat, modern tıbbın kurucusu olarak kabul edilir. M.Ö. 460-370 yılları arasında Yunanistan’ın Kos Adası’nda doğmuştur. Hekim olan babası Heraklides’in izinden giderek tıp alanında çalışmış ve tıbba yeni bir bakış açısı kazandırmıştır.
Özgün metin zaman içinde birçok kez değişikliğe uğramıştır. Hipokrat dönemindeki özgün metinde tıp tanrısı Asklepios üzerine yemin edilirken, günümüzde onur üzerine yemin edilmektedir.
Ülkemizdeki metin Türk Tabipleri Birliği tarafından hazırlanmıştır.
Şöyledir:
Hekimlik mesleğinin bir üyesi olarak;
Yaşamımı insanlığın hizmetine adayacağıma,
Hastanın sağlığına ve esenliğine her zaman öncelik vereceğime,
Hastamın özerkliğine ve onuruna saygı göstereceğime,
İnsan yaşamına en üst düzeyde saygı göstereceğime,
Görevimle hastam arasına; yaş, hastalık ya da engellilik, inanç, etnik köken, cinsiyet, milliyet, politik düşünce, ırk, cinsel yönelim, toplumsal konum ya da başka herhangi bir özelliğin girmesine izin vermeyeceğime,
Hastamın bana açtığı sırları, yaşamını yitirdikten sonra bile gizli tutacağıma,
Mesleğimi vicdanımla, onurumla ve iyi hekimlik ilkelerini gözeterek uygulayacağıma,
Hekimlik mesleğinin onurunu ve saygın geleneklerini bütün gücümle koruyup geliştireceğime,
Mesleğimi bana öğretenlere, meslektaşlarıma ve öğrencilerime hak ettikleri saygıyı ve minnettarlığı göstereceğime,
Tıbbi bilgimi hastaların yararı ve sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi için paylaşacağıma,
Hizmeti en yüksek düzeyde sunabilmek için kendi sağlığımı, esenliğimi ve mesleki yetkinliğimi korumaya dikkat edeceğime,
Tehdit ediliyor olsam bile, tıbbi bilgilerimi insan haklarını ve bireysel özgürlükleri çiğnemek için kullanmayacağıma, Kararlılıkla, özgürce ve onurum üzerine ant içerim.
Yeni metin bu şekilde ancak, dikkat çekici olan, bu metindeki ; “Görevimle hastam arasına; yaş, hastalık ya da engellilik, inanç, etnik köken, cinsiyet, milliyet, politik düşünce, ırk, cinsel yönelim, toplumsal konum ya da başka herhangi bir özelliğin girmesine izin vermeyeceğime” ifadeleriyle, özgün metindeki ; “İç organlarındaki taşı keserek almayı, hastalığı çok açık olan hastalarda bile işin ehli olan (cerrahlara) bırakacağım.” şeklindeki sözleridir.
Her iki metindeki bu bölümlere neden dikkat çektiğimi anlatayım.
Her şeyden önce, bu eylem kalabalıklar önünde bir metnin okunmasıyla yapılmış olsa da sonuçta ant içmektir.
Yani yemin etmektir.
Onurunu, bir insan için en yüce değer olan namus ve şerefini ortaya koymaktır.
Yakın geçmişte bir kadın doktor, erkek hastalara bakmayacağını ve tedavi etmeyeceğini söylemişti.
Bu haber bültenlerde yayınlanmıştı.
Kadın doktorun bu tutumu toplumun bir kesiminden tepki alırken, bir bölümü de onu haklı bulmuştu.
Ve fakat…
Kadın doktoru haklı bulanlar, ona yanlış bir meslek seçtiğini hatırlatmadı nedense.
Çok ilginç.
Bir diğer konu ise geçtiğimiz günlerde Samsun’da Shell Kavşağı olarak bilinen Gar durağı yakınlarında meydana gelen, iki ortaokul öğrencisinin hayatını kaybettiği kazayla ilgilidir.
İki kız çocuğu yaralı olarak Gazi Devlet Hastanesi acil servisine kaldırılmış, küçük yaşta oldukları için de sistem üzerinden hastaneye bir çocuk cerrahı çağrılmıştı.
Ve fakat…
Çocuk cerrahı iki kez davet edilmesine rağmen, hastaneye gelip çocuklara müdahale etmemişti.
Bu konuda bir tutanak hazırlanmış ve bir kopyası da bana ulaşmıştı.
Bu köşeyi takip edenler, iki hafta önce bu konuya dair eleştirilerimi dile getirdiğimi hatırlayacaklardır.
Birkaç gün önce bir hekim arkadaşım özelden gönderdiği mesajda, olayda adı geçen çocuk doktoru hakkında soruşturma açılıp açılmadığını sordu.
Doğrusu, ben de merak ettim.
Öyle ya; böyle bir olay gazetelere yansıdığında, resen de olsa bir soruşturma açılır.
Normal işleyiş budur.
Kaldı ki, ortada konuyla ilgili bir tutanak var.
Sordum, soruşturdum; henüz bir soruşturma açılmamış.
O çocukların hayatını kaybetmesinde o hekimi doğrudan suçlayamam elbette.
Belki müdahale edilseydi de sonuç değişmeyecekti, bilemeyiz.
Ancak görevden kaçmak nedir?
Nerede kaldı; “Kararlılıkla, özgürce ve onurum üzerine, ant içerim.” sözleriyle biten Hipokrat Yemini?
Ki o yemin, bir hekim için her şeyden önemlidir.