Yıllık 32 milyon tonluk üretim kapasitesine sahip olmasına rağmen 15 milyon ton un üretimi yapan Türkiye, küresel un ticaretinden yüzde 23 pay alıyor ve 10 yıldır dünyanın un ihracat şampiyonu olma özelliğini taşıyor.
İran- ABD- İsrail arasında yaşanan savaş nedeniyle petrol fiyatlarındaki artış, gıda ve tarıma bağlı sanayileri yalnızca enerji faturası üzerinden değil, üretimden lojistiğe kadar uzanan tüm değer zinciri üzerinden etkiliyor.
MALİYETLER YÜKSELİYOR
Uluslararası Un Sanayicileri ve Hububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Başkanı Dr. Eren Günhan Ulusoy, sorunun sadece enerji kaynaklı olmadığını, asıl sorunun enerjiyle birlikte taşımacılık zincirinin daha pahalı, daha yavaş ve daha belirsiz hale gelmesi olduğunu, bu nedenle etkisinin kısa vadede maliyet, orta vadede fiyatlanma ve uzun vadede de rekabetçilik üzerinde hissedileceğini belirtti. Başkan Ulusoy, "Yeni sezona girerken sürüm, toprak hazırlığı, ekim, gübreleme, bakım, sulama, hasat ve taşıma gibi işlemlerin büyük bölümü mazotla yapılıyor. Mazot pahalanırsa çiftçinin daha tarlaya girmeden maliyeti yükselir. Gübre pahalanırsa ya daha düşük kullanım söz konusu olur ya da daha yüksek maliyet göze alınır. Bu durumda da verim ve kalite riski ortaya çıkar" dedi.
STRATEJİK BİR MEKANİZMA
Türkiye’nin üretim kültürü, gelişmiş sanayisi, hızlı teslim kabiliyeti ve geniş coğrafyalara erişim avantajının önemli olduğunu söyleyen Başkan Ulusoy, "Gıda ve tarıma dayalı sanayilerde enerji maliyetleri yalnızca üretim süreçlerini değil, tüm değer zincirini etkiliyor. Bu noktada Türkiye’de tahıl piyasasının yönetiminde Tarım ve Orman Bakanlığı ile TMO önemli bir düzenleyici rolü bulunmaktadır. TMO yalnızca alım yapan bir kurum değil, aynı zamanda piyasa istikrarını sağlayan stratejik bir mekanizma olarak çalışmaktadır. Hasat dönemlerinde açıklanan alım fiyatları üretici için bir referans oluştururken, TMO’nun ülke genelinde gerçekleştirdiği alımlar üreticinin ürününü güvenli bir şekilde satabilmesini sağlamaktadır. Bu uygulama özellikle fiyat dalgalanmalarının yoğun olduğu dönemlerde üretici gelirini koruyan önemli bir araçtır" diye konuştu.
Zeynep Irmak Öcal
