ABD/İsrail ve İran arasındaki savaşın birinci ayı geride kalırken, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık küresel havacılık sektörünü vurdu. Kuzeybatı Avrupa jet yakıtı fiyatları, tedarik zincirindeki aksamalar ve artan risk primleri nedeniyle son bir ayda yüzde 95 oranında yükseldi.
Hava yolu şirketlerinin en büyük maliyet kalemi olan yakıt fiyatlarındaki bu ekstrem artışın, dünya genelinde uçak bileti fiyatlarına doğrudan yansıması bekleniyor. Brent petrolün varil fiyatının 100 doları aşmasıyla birlikte, jet yakıtı piyasasında tarihin en sert fiyat hareketlerinden biri yaşanıyor.
AVRUPA VE ASYA ARZ KISKACINDA
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verilerine göre, Avrupa’nın jet yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 30’u Basra Körfezi’nden karşılanıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin kısıtlanması, rafineriler için gereken ham petrol arzını durma noktasına getirdi.
Özellikle Hindistan ve Çin gibi dev alıcıların iç piyasadaki kısıtlarla boğuşması, küresel arz güvenliğini tehdit ediyor. Ümit Burnu üzerinden yapılan uzun rotalar ise hem teslimat sürelerini uzatıyor hem de navlun maliyetlerini katlıyor.
FİYATLAR 27 GÜNDE İKİYE KATLANDI
IATA ve Platts endekslerinden alınan veriler, krizin boyutunu rakamlarla ortaya koyuyor:
-
27 Şubat: Varil başına 99,4 dolar
-
27 Mart: Varil başına 195,2 dolar (Artış: %95,2)
-
Ton Başı Maliyet: 1541 dolar seviyesine ulaştı.
S&P Global Energy verilerine göre Kuzeybatı Avrupa jet yakıtının maliyet, sigorta ve navlun dahil (CIF) fiyatı, Şubat sonunda 873,2 dolar iken Mart sonunda 1704,5 dolara fırladı.
BİLET FİYATLARINDA %20’LİK İLK DALGA
Artan maliyetler havayolu devlerini fiyat politikasını değiştirmeye zorluyor. United Airlines Üst Yöneticisi (CEO) Scott Kirby, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, operasyonel sürdürülebilirlik için bilet fiyatlarının acilen en az yüzde 20 oranında artırılması gerektiğini ifade etti.
Sektör temsilcileri, yakıt fiyatlarındaki bu seviyelerin korunması durumunda, bilet fiyatlarındaki artışın yılın ikinci çeyreğinde çok daha yüksek seviyelere ulaşabileceği konusunda uyarıyor.
Anadolu Ajansı
