Karaman’da mantar toplarken fark edilen bir bitki, dünya botanik literatürüne girdi. Dereköy çevresinde doğada gezerken farklı bir bitki türü keşfeden Gülşen Kavas’ın bulduğu “Karaman yılanpancarı (Biarum gulsenianum)”, bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı.
Yeni tür, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım tarafından bilimsel olarak tanımlandı.
DÜNYA TARİHİNE GEÇECEK KEŞİF
Karamanlı organik tarım işletmecisi Gülşen Kavas, yaklaşık iki yıl önce Dereköy çevresinde mantar topladığı sırada daha önce hiç görmediği bir bitkiye rastladı. Bitkinin fotoğraflarını Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Biyoçeşitlilik Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Ömer Çeçen’e gönderen Kavas, farkında olmadan bilimsel bir keşfe imza attı.
BİLİM İNSANLARI ORTAKLAŞA ÇALIŞTI
Bitki örnekleri ve detaylı incelemeler, Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos, Dr. Ömer Çeçen ve bitki ressamı Hazelnas Varol tarafından analiz edildi. Çalışmaların ardından, bitkinin Yılanyastığıgiller (Araceae) familyasına ait Biarum cinsinde tamamen yeni bir tür olduğu belirlendi. Yeni tür, “Biarum gulsenianum” adıyla bilim literatürüne girdi.
“ZEHİRLİ AMA BÜYÜK ÖNEME SAHİP”
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Karaman yılanpancarının zehirli bir tür olduğunu belirterek, “Bu bitki çiğ olarak tüketildiğinde zehirlenmelere yol açabiliyor. Ancak bazı bölgelerde benzer türler kaynatılarak ‘tirşik’ veya ‘kari’ adıyla yenilebiliyor” dedi. Yıldırım, bitkinin dünya çapında nadir olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Türkiye, bu familyada çok zengin bir ülke. 12 farklı yılanpancarı türü barındırıyor ve bunlardan 4’ü endemik. Karaman yılanpancarı da bu nadir türlerden biri.”
KORUMA ALTINA ALINMASI GÜNDEMDE
Araştırmacılar, bitkinin 100’den az bireyden oluştuğunu tespit etti. Dar bir yayılış alanına sahip olan türün habitatının bozulmaması için Milli Parklar, yerel yönetimler ve akademisyenlerden oluşan bir koruma ekibinin kurulması gerektiği belirtildi.
BİLİMSEL MAKALEYLE TESCİLLENDİ
Yeni türle ilgili makale, taksonomik botanik alanında saygın bir yayın olan Annales Botanici Fennici dergisinde yayımlandı. Türün Türkçe ismi “Karaman yılanpancarı”, bilimsel ismi ise “Biarum gulsenianum” olarak kayda geçti.
AJANSLAR
