Fotoğraf iki gün önce çekildi. Kirazın tanesi 20, kilosu ise 750 TL. Aynı tezgahta görünen yassı şeftali ise 175 TL’den alıcı bekliyor. Kasapta bir kilo et 600-650 TL’den satılıyor. Eti sollayan kirazı fiyatı ise dudak uçuklatıyor.
Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte gözler yazın vazgeçilmez meyvelerine çevrildi. Düşmek bilmeyen enflasyon ve her geçen gün yerle bir olan alım gücü yüzünden vatandaş meyve tezgahlarına sadece bakmakla yetindi.
Pazarda cep yakan etiket fiyatlarını gören yurttaşlar isyan ediyor.
Pazarı baştan sona gezen ve fiyatlar yüzünden eli boş evine dönen yurttaş sayısı artıyor.
Kilosu 750 lirayı bulan kiraz fiyatları, kafalarda zirai donun etkisi mi, yoksa fırsatçı tüccarların manipülasyonu mu sorusu yaratıyor.
Asgari ücretli bir vatandaşın meyveye ulaşamaması, ekonomik adaletsizliğin simgesi hâline geliyor.
Tarım uzmanlarına göre, 2024 baharında yaşanan ani sıcaklık düşüşleri ve zirai donlar, kiraz üretimini ciddi şekilde etkiliyor. Rekoltedeki düşüş, arzın azalmasına yol açıyor.
Uzmanlar, temel gıda ürünlerine erişimde yaşanan bu zorlukların yalnızca ekonomik değil, sosyal bir krize de yol açtığını belirtiyor. Özellikle dar gelirli ailelerin çocuklarının yeterli ve dengeli beslenememesi, toplumun geleceği açısından büyük risk taşıyor.
Sosyologlar, “Kiraz örneği üzerinden bakıldığında, toplumun geniş kesimlerinin sağlıklı beslenme hakkı fiilen ortadan kalkmış durumda. Bu sadece ekonomik bir sorun değil, aynı zamanda sosyal eşitsizliğin göstergesi” diyor.
Kiraz fiyatları, yalnızca mevsimsel bir ürünün pahalılaşmasından ibaret değil. Bu durum; tarım politikalarının yetersizliğini, piyasa denetimsizliğini, halkın giderek artan geçim sıkıntısını ve siyasi iradenin bu konudaki suskunluğunu da gözler önüne seriyor.
Semt pazarcıları; “Bu yıl yerli kiraz yok, hava şartları kötü geçti, don vurdu. Amasya’dan hiç kiraz gelmedi. Mersin ve Adana'dan gelen az miktarda kiraz ise pahalıya mal oluyor" diyor ve artan maliyetlerden ve azalan müşteri sayısından yakınıyor.
Kilosu 400 ila 750 TL arasında değişen kiraz fiyatları, yurttaşların tepkisine neden oluyor. Yurttaşlar, sofraların gözdesi bu meyvenin neden bu denli pahalı olduğunu sorguluyor.
Yüksek fiyatların ardındaki temel neden şöyle ortaya çıkıyor:
“Bu yıl yaşanan zirai don olayları özellikle kiraz ve kayısı gibi yaz meyvelerinin üretiminde büyük kayıplara yol açtı. Şubat ve nisan aylarında yaşanan soğuk hava ve dolu meyve rekoltesini ciddi şekilde etkiledi. Kiraz, erik ve kayısı gibi sert çekirdekli meyvelerde yüzde 60-65 verim kaybı yaşandı. Bu da doğal olarak fiyatlara yansıdı.”
Son zamanlarda yaşanan meyve fiyatlarındaki büyük artışla ilgili Türkiye'nin en büyük meyve ihracatçı firmalarından Uçak Kardeşler Gıda Şirketi’nden bir yetkili, görüşlerini bildirerek, yaşanan fiyat artışlarının başlıca sebebinin ilkbahara doğru yaşanan zirai don felaketi olduğunu belirterek, bu afet nedeniyle Türkiye'de meyve yetişmediğini, yaşanan sorunla ilgili Mecliste komisyon bile kurulduğunu kaydetti.
Kirazın ana vatanı olarak kabul edilen İzmir Kemalpaşa ve Kayısı cenneti Malatya'da meyve olmadığına dikkat çeken şirket yetkilisi, geçen sene yurt dışına 1.5 ton erik ihraç edilirken bu sene sıfır çekildiğine değindi. Uçak Kardeşler firma yetkilisi, yetersiz meyve üretiminden dolayı sınırlı arz nedeniyle talebin çoğaldığını bunun da fiyatları şişirdiğini söyledi.
Konuyla ilgili bir değerlendirme de Samsun'un yerel firmalarından Akfa Gıda Şirketi işletmecisi Mustafa Boyacı'dan geldi.
Boyacı da meyve fiyatlarının artışında zirai don hadisesinin büyük ölçüde etkili olduğu görüşünü teyit ederek özellikle karpuz gibi bu sene bol yetişen bazı meyve gruplarında kilogram fiyatı düşük olduğu halde talep görmemesinin de düşündürücü olduğunu, meselenin her iki cepheden ele alınması gerektiği değerlendirmesinde bulundu.
Edinilen bilgilerin ışığında ortaya şu sonuç çıkıyor:
Meyve stoğundaki azalış talebi artırırken fiyatları şişiriyor. Meyve stoğundaki artış ise fiyatları düşürdüğü halde talebi azaltıyor.