Marketlerde yeni dönem: Fiyatlar düşüyor...

Sebze ve meyve fiyatlarındaki artışın önüne geçilmesi amacıyla hazırlanan yeni Hal Yasası taslağında zincir marketleri, üreticileri ve toptancı hallerini ilgilendiren düzenlemeler yer alıyor. Ticaret, Tarım, Hazine ve Çalışma bakanlıklarının ortak çalışmasıyla hazırlanan taslağın, üretici ile tüketici arasındaki aracı sayısını azaltması hedefleniyor. Düzenlemeyle zincir marketlerin raflarında yerli ürünlere daha fazla alan ayrılması ve tarımsal ürünlerin tarladan satış noktasına kadar dijital sistem üzerinden izlenmesi planlanıyor.

ZİNCİR MARKETLERE YÜZDE 20 DOĞRUDAN ALIM ŞARTI

Yeni Hal Yasası taslağında zincir marketlerin sebze ve meyve tedarikine yönelik yeni yükümlülükler öngörülüyor. Türkiye Halciler Federasyonu (TÜRKHAL) Başkanı Yüksel Tavşan'ın aktardığına göre, büyük marketlerin sattıkları ürünlerin yüzde 20'sini doğrudan üreticilerden veya üretici örgütlerinden temin etmesi planlanıyor.

Tavşan, düzenlemeye ilişkin "Büyük marketlerin sattığı ürünün yüzde 20’sini doğrudan üreticiden alma zorunluluğu gelecek. Kriterleri belirlenirse bunların faydası olabilir" dedi.

TARIMSAL KOOPERATİF SAYISI İKİ KATINA ÇIKARILACAK

Taslak kapsamında Türkiye genelinde 8 bin 933 olan tarımsal amaçlı kooperatif sayısının kısa vadede iki katına çıkarılması hedefleniyor.

Kooperatifleşmenin yaygınlaştırılmasıyla çiftçilerin ürünlerini doğrudan pazara ulaştırabilmesi, aracı sayısının azaltılması ve üreticilerin satış sürecindeki pazarlık gücünün artırılması amaçlanıyor.

Üreticilere kira, depolama, nakliye ve vergi alanlarında çeşitli kolaylıklar sağlanması da planlanan düzenlemeler arasında bulunuyor.

MARKET RAFLARINDA YERLİ ÜRÜNLER ÖNE ÇIKACAK

Yeni düzenlemeyle zincir marketlerde yerli sebze ve meyve satışının artırılması hedefleniyor. Yerli üretime daha fazla alan ayıran işletmelerin vergisel teşviklerle desteklenmesi üzerinde çalışılıyor.

Ayrıca muz, sarımsak ve limon gibi ürünlerde ithalatı sınırlandırmaya yönelik kota uygulamaları da taslakta değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor.

Ancak yerli ürünlere ayrılacak raf oranının kesin kapsamı ve ithalat kotalarının ayrıntıları henüz netleşmiş değil.

SEBZE VE MEYVE FİYATLARI DİJİTAL SİSTEMLE TAKİP EDİLECEK

Düzenlemenin bir diğer önemli başlığını toptancı hallerindeki denetimlerin artırılması oluşturuyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığının görev alanına giren vergi kayıtları ile ürün hareketlerinin dijital sistem üzerinden daha etkin takip edilmesi planlanıyor. Toptancı hallerinde stok takibi, veri aktarımı ve gıda güvenliği denetimlerine ilişkin sorumlulukların artırılması da gündemde bulunuyor.

Bu uygulamalarla kayıt dışı ticaretin azaltılması, ürünlerin tarladan market rafına kadar izlenebilmesi ve haksız fiyat artışlarının önlenmesi hedefleniyor.

PAZARCI ESNAFI ARACI MALİYETLERİNDEN ŞİKÂYETÇİ

TGRT Haber'e konuşan bir vatandaş, üreticiden tüketiciye ulaşan ürünlerde aracı sayısının fiyatları artırdığını belirterek "Köylüden buraya kadar veya üç-dört tane aracı geçiyor. Bu aracılar ne oluyor? Mesela biri 10 lira bindiriyor, birisi 20 oluyor, 30 oluyor, 40 oluyor, bize gelene kadar 50'yi buluyor bu" dedi.

Bir pazarcı ise tedarik sürecindeki maliyetlere dikkat çekerek "Tedarikçiler olduğu sürece bu fiyatlar böyle yükselir. Araya ne oluyor biliyor musun? 20 liraya aldığım mal, 10 lira da o koyuyor, 30 lira oluyor" ifadelerini kullandı.

YENİ HAL YASASI NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

Dört bakanlığın ortak çalışmasıyla hazırlanan Hal Yasası taslağının TBMM'ye gönderildiği, önümüzdeki günlerde ise kanun teklifi olarak sunulmasının beklendiği bildirildi.

Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için yasama sürecinin tamamlanması ve kabul edilen kanunun Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Bu nedenle zincir marketlere yönelik yeni yükümlülükler henüz yürürlüğe girmiş değil.

SEBZE VE MEYVE FİYATLARI DÜŞECEK Mİ?

Yeni Hal Yasası taslağıyla aracı maliyetlerinin azaltılması ve üreticilerin ürünlerini daha doğrudan satabilmesi amaçlanıyor.

Ancak düzenlemenin market ve pazar fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı henüz bilinmiyor. Sebze ve meyve fiyatları; üretim maliyetleri, nakliye, depolama, mevsimsel koşullar ve arz-talep dengesi gibi birçok unsurdan etkileniyor.

Bu nedenle düzenlemenin fiyatları kalıcı olarak düşürüp düşürmeyeceği, uygulamanın kapsamı ve piyasa koşullarına bağlı olacak.