Samsun'un bilim merkezi Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ), küresel iklim krizine karşı dünya literatürüne geçecek kritik bir tarım projesine imza atıyor. Ziraat Fakültesi bünyesinde yürütülen çalışmalarda, azalan su kaynaklarına rağmen yüksek verim sağlayabilecek, kuraklığa dirençli domates çeşitleri üzerinde genetik düzenlemeler yapılıyor.
GENETİK ŞİFRELER KURAKLIK İÇİN ÇÖZÜLÜYOR
Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Musa Kavas danışmanlığında, Pakistanlı doktora öğrencisi Momna Mehmood tarafından sürdürülen araştırmada, "J-03" adı verilen özel bir domates hattı mercek altına alındı. CRISPR adı verilen ileri gen düzenleme teknolojisinin kullanıldığı projede, bitkinin zorlu doğa koşullarında hayatta kalmasını sağlayan biyolojik mekanizmalar laboratuvar ortamında geliştiriliyor.
SU KAYBINI AZALTAN DÜZENLEMELER HEDEFLENİYOR
Üretimde yaşanan verim kayıplarının önüne geçmek istediklerini belirten Prof. Dr. Musa Kavas, çalışmanın teknik detaylarına ilişkin şu bilgileri verdi: "Domates üretimini etkileyen birçok faktör var. Bunlardan en önemlisi kuraklık. Son yıllarda küresel ısınmayla birlikte yağış rejiminde büyük değişiklikler meydana geldi. Ülkemizde de son yıllarda yağışların azalması nedeniyle bitkisel üretimde düşüşler yaşanıyor. Özellikle açık arazide domates üretimi yapıldığında, üretim büyük ölçüde yağışa bağımlı olduğu için kurak dönemlerde önemli verim kayıpları görülüyor. Domates her ne kadar sulanabilen bir bitki olsa da doğal yağışlara bağlılık gösterdiğinden, kuraklık üretim açısından en önemli faktörlerden biridir. Laboratuvarımızda şu anda genom düzenleme projeleri yürütüyoruz. Doktora öğrencimin çalışmasında, domateste var olan bazı genleri iyileştirmeye yönelik düzenlemeler yapıyoruz.
CRISPR olarak adlandırılan genom düzenleme tekniğini kullanıyoruz. Buradaki temel amacımız, domatesin suyu daha verimli kullanabilmesini ve topraktan daha fazla su alabilmesini sağlamak. Bu doğrultuda hem kök yapısında değişiklikler yapmayı hem de yapraklardan su kaybını azaltmaya yönelik düzenlemeler gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Daha önce yaptığımız bazı çalışmalarda başarılı sonuçlar elde ettik. Farklı genlerde yaptığımız değişikliklerle özellikle kök sayısının artırılmasının domatesi kuraklığa daha dayanıklı hale getirdiğini gördük. Ana hedefimiz, strese maruz kalsa bile tolerans gösterebilen ve üretimde düşüş yaşanmayan bir domates geliştirmek."
DÜNYA LİTERATÜRÜNE SAMSUN İMZASI
Araştırmayı yürüten Pakistanlı araştırmacı Momna Mehmood ise çalışmanın bilim dünyasındaki heyecan verici etkisine dikkat çekerek, "Bu proje başarılı olursa domateste çok yeni bir şey olacak. Literatür için çok önemli bir katkı sağlayacak" dedi. Laboratuvar analizleri ve ölçümlerle desteklenen projenin, gelecekte tüm tarım ürünleri için bir model teşkil etmesi bekleniyor.
İhlas Haber Ajansı
