Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Onur Şen tarafından yapılan araştırmada, sosyal medya kullanıcılarının büyük bölümünün paylaşımların denetlenmesini istediği ancak kendi kullanım alışkanlıklarında aynı duyarlılığı göstermediği ortaya çıktı.
Dr. Onur Şen, “Sosyal Ağ Sitelerinin Türkiye Dijital İletişim Ekosisteminde Konumlanması: Yükselen Kullanıcının Aktif Katılımı” başlıklı doktora tezi kapsamında Samsun’da yaşayan 18-65 yaş aralığındaki 650 kişiyle görüştü.
Araştırmada katılımcıların sosyal medya kullanımları, paylaşımları doğrulama alışkanlıkları, karşılaştıkları tehditlere yönelik tutumları ve denetim beklentileri incelendi.
YÜZDE 74,8’İ DENETİM İSTİYOR
Çalışma sonucunda sosyal medya kullanıcılarının yüzde 74,8’inin sosyal ağların denetlenmesini ve düzenlenmesini istediği belirlendi. Buna karşılık kullanıcıların, karşılaştıkları yanlış bilgileri düzeltme, içerik kaynaklarını kontrol etme ve kendi paylaşımlarını doğrulama konusunda aynı hassasiyeti göstermediği tespit edildi.
YANLIŞ BİLGİYİ GÖRÜYORLAR ANCAK DÜZELTMİYORLAR
Araştırmayla ilgili değerlendirmelerde bulunan Şen, sosyal medyada siber zorbalık, nefret söylemi, dezenformasyon, kişilik haklarının ihlali, özel hayatın gizliliği ve telif hakları gibi birçok sorunla karşılaşıldığını söyledi. Şen, “Kullanıcılar kişisel güvenlikleri söz konusu olduğunda, tehdit yaşadıklarında veya yanlış bilgiyi fark ettiklerinde bununla ilgili bir düzeltme çabasına girmiyor. ‘Bunu görüyorum’ diyor ancak düzeltici bir faaliyette bulunmak istemiyor” dedi.
Türkiye’de sosyal ağların denetlenmesine yönelik düzenlemelerin 2020 yılında yapılan kanun değişikliğiyle başladığını hatırlatan Şen, araştırmayla kullanıcıların bu sürece ilişkin görüşlerini ve beklentilerini ortaya koymayı amaçladıklarını ifade etti. Kullanıcıların kaynak kontrolü yapıp yapmadığını, sosyal medyada karşılaştıkları tehditlere karşı savunma mekanizması geliştirip geliştirmediğini incelediklerini belirten Şen, yanlış bilgiyle mücadelede bireysel sorumluluğun önemine dikkat çekti.
DEPREMLERDE YANLIŞ BİLGİ ÖRNEĞİ
Sosyal medya kullanıcılarının herhangi bir bilgiyi anlık olarak paylaşabildiğini belirten Şen, bu durumun özellikle afet dönemlerinde ciddi sorunlara yol açabildiğini söyledi. Kahramanmaraş merkezli depremler sırasında yanlış ve doğrulanmamış bilgilerin sosyal medyada hızla yayıldığını hatırlatan Şen, devletlerin bu nedenle farklı yasal ve idari önlemler aldığını kaydetti.
DİJİTAL OKURYAZARLIK VURGUSU
Bazı sosyal medya platformlarının bilginin doğruluğunu belirlemek amacıyla topluluk notları gibi kullanıcı katılımına dayalı sistemlerden yararlandığını ifade eden Şen, bu yöntemlerin tek başına yeterli olmadığını söyledi. Şen, “Dijital medya okuryazarlık bilgisi kullanılabiliyorsa sorun azaltılabiliyor. Ancak dijital okuryazarlık seviyesini yükseltmediğimiz sürece yanlış bilgiyle mücadele her zaman bir noktada tıkanacaktır” ifadelerini kullandı.
Çalışmanın Samsun’da gerçekleştirildiğini belirten Şen, sosyal medya kullanım alışkanlıklarına ilişkin daha kapsamlı ve karşılaştırılabilir veriler elde edebilmek amacıyla araştırmayı Türkiye genelinde sürdürmeyi planladıklarını açıkladı.
Kaynak: Anadolu Ajansı
