Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hatice Kumcağız, günümüz gençliğinin dijitalleşen dünyada sığındığı yeni limanlara dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Yapılan son araştırmaların çok çarpıcı bir gerçeği ortaya koyduğunu belirten Prof. Dr. Kumcağız, her 5 gençten 1’inin kişisel problemlerini ve dertlerini yapay zeka uygulamalarına anlattığını söyledi. Kumcağız, bu durumun genç kuşaktaki derin yalnızlık duygusunun ve anlaşılma ihtiyacının en net göstergesi olduğunu vurguladı.
GENÇLER NEDEN İNSANLAR YERİNE YAPAY ZEKAYI SEÇİYOR?
Gençlerin sorunlarını aileleri, arkadaşları ya da profesyonel uzmanlarla paylaşmak yerine yapay zekaya yönelmesinin altında yatan psikolojik dinamikleri analiz eden Prof. Dr. Hatice Kumcağız, temel etkenin "yargılanma, eleştirilme ve etiketlenme kaygısı" olduğunu ifade etti. Gençlerin sosyal ilişkilerdeki risklerden kaçtığını belirten Kumcağız, süreci şu sözlerle özetledi:
"Bu veri günümüzde gençlerin ne kadar büyük bir yalnızlık ve anlaşılma ihtiyacı olduğunun çarpıcı bir göstergesidir. Bunun altında yatan temel sebep, gençlerde sıfır risk ve steril bir güven alanı arayışıdır. Biliyoruz ki gerçek ilişkilerin doğası bir risk barındırır. Gençler problemlerini ailelerine anlatırlarsa 'Acaba benim hakkımda ne düşünüyorlar? Gözlerinden düşer miyim? Problemi anlatırsam zayıf mı görünüyorum?' diye düşünebilirler. Bir uzmana anlattıklarında ise etiketlenme hissi oluşabilir. Yapay zeka ise 7 gün 24 saat hazır ve nazır. Bir arkadaşına gittiğinde 'şu an işim var' cümlesini duyabilir ama yapay zeka her zaman sabırlı ve şefkatli bir tutum sergiliyor."
"YAPAY ZEKA EMPATİYİ TAKLİT EDİYOR AMA TERAPİNİN YERİNİ ALMAZ"
Yapay zekanın kullanıcıya sürekli duymak istediklerini söyleyerek "konforlu bir haklılık çemberi" yarattığına dikkat çeken Prof. Dr. Kumcağız, bu pürüzsüz iletişimin geçici bir rahatlama sağlasa da gerçek bir psikolojik terapinin yerini asla tutamayacağını açıkladı:
Sancılı Yüzleşme Eksikliği: Profesyonel bir psikolojik danışman, yeri geldiğinde danışanın savunma mekanizmalarıyla onu yüzleştirir, çelişkilerini sunar. Bu sancılı bir süreçtir. Yapay zeka ise kişiyi hep haklılık çemberinde muhafaza eder.
Sosyal Çekilme Tehlikesi: Algoritma insanın sözünü kesmez, küsmez, sırtını dönmez ve çatışmaz. Sürekli pürüzsüz iletişime alışan gençler, gerçek hayatta yaşanan en küçük anlaşmazlıkta havlu atabilir. Bu da sosyal kaygıya ve derin bağlar kuramamaya yol açar.
EBEVEYNLERE VE EĞİTİMCİLERE ÇAĞRI: YASAKLAMAYIN, ANLAMAYA ÇALIŞIN
Çocuğunun veya öğrencisinin dertlerini yapay zekaya anlattığını fark eden yetişkinlerin panik ya da öfkeyle hareket etmemesi gerektiğini belirten OMÜ'lü akademisyen, yasaklama kararının bir çözüm getirmeyeceğini söyledi.
Gençlerin robotlara sığınmasını engellemenin yolunun gerçek dünyadaki şefkat iklimini artırmaktan geçtiğini vurgulayan Prof. Dr. Hatice Kumcağız, yazısını ebeveynlere yönelik şu anlamlı rehberlikle tamamladı:
"Kesinlikle hemen bir panik ya da öfke içerisine girmeden, telefonu elinden alıp yasaklamak yerine; 'Acaba niçin bu çocuk bu steril alanı tercih ediyor?' bunu anlamaya çalışmak gerekir. Kişiyi suçlamak yerine neden ekrana kaçtığını sorgulamadan, yargılamadan dinlemeliyiz. Yapay zeka bize kusursuz bir ayna sunuyor aslında ama bu aynayı sunarken bizi kucaklayamıyor. Çocuklarımızın bir robota sığınmasını istemiyorsak onlara gerçek dünyada yapay zekadan daha sabırlı, daha şefkatli ve daha yargısız bir şekilde sarılmayı başarmak zorundayız."
Demirören Haber Ajansı
