Onur Anıtı, Samsun'un İlkadım ilçesindeki Atatürk Parkı'nda yer alan ve şehrin simgesi hâline gelen anıttır.
Mustafa Kemal'in Samsun'a çıktığı noktaya dikilen anıt Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcı sayılan bu anı simgelemektedir.
Kurtuluş Savaşı'nın başladığı ve bağımsızlık meşalesinin yakıldığı şehir olarak cumhuriyet tarihinde eşsiz bir yere sahip olan Samsun’da Onur Anıtı ziyaret edilen yerlerin başında geliyor.
Kurtuluşun başladığı Samsun'da şehrin tüm çehresini saran cumhuriyet hatıraları her zaman olduğu gibi bu yıl da ziyaretçi akınına uğruyor.
Şehrin simgesi Onur Anıtı önünde “Onur Anıtı Hatırası” anıt fotoğrafçıları tarafından kamera ile kayıt altına alınarak ziyaret edenlere sunuluyor.
Türkiye’de Kurtuluş Savaşı gibi bu uzun ve destansı mücadeleyi simgeleyen pek çok anıt var. Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk anıtlarından birisi olan Samsun Onur Anıtı da bu eşsiz heykellerden biri oluyor.
Hikâyesi bir hayli ilginç olan anıt, Samsun halkının Atatürk'e gösterdiği minnet ve sevgiyi yansıtmanın ötesinde, bir halkın topyekûn mücadelesini vurguluyor.
Samsun Onur Anıtı hikayesi
Dönemin Samsun valisi Kâzım Paşa, Atatürk'ün Samsun'a ayak bastığı İlkadım ilçesinde iskelenin hemen yanı başına bir heykel yaptırmaya karar verir. Samsun halkı adına Atatürk'e adanacak heykel için Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel ile 1927 yılında 37.000 dolar masraf ve 5.500 dolar işçilik ücreti karşılığında anlaşılır. Heykelin yapımına 1928 yılında başlayan Krippel, heykeli 1931 yılında tamamlar ve Alman gemisiyle Türkiye'ye gönderir.
Samsun Onur Anıtı mimarı Heinrich Krippel, Türkiye mimarlık tarihi açısından önemli bir isim. 1938 yılına kadar dönem dönem kaldığı Türkiye'de tam yedi tane anıtın yapımında görev alır. 1925 yılında hükümetin davetlisi olarak Türkiye'ye gelen Krippel, anıt ve heykellerin taslaklarını Türkiye'de hazırlayıp onay aldıktan sonra Avusturya'daki atölyesinde üretir.
Heykel, İnönü zaferinin yıl dönümü olan 10 Ocak 1932 tarihinde açılmak istense de bazı aksaklıklardan ötürü 15 Ocak 1932 tarihinde resmî törenle açılır. Saat 14.00'te tören bandosunun İstiklal Marşı ile başlayan açılışta devrin valisi, milletvekilleri ve mimar Krippel konuşma yapar. Krippel konuşmasında burada bulunmaktan dolayı duyduğu memnuniyeti dile getirir ve devlet erkanı ile halkın heykeli beğenmesinden dolayı mutlu olduğunu ifade eder. Böylece Samsun Onur Anıtı Türkiye'nin on üçüncü, Krippel'in ise Türkiye'deki dördüncü heykeli olarak tarihteki yerini alır.
Tunç döküm malzeme kullanılarak hazırlanan ve bir kaideye oturtulan anıt, kabartmaları ve mareşal üniforması giyen Atatürk'ün asil duruşuyla şehrin siluetine hem sanatsal hem duygu yüklü bir anlam katar. Şahlanan at üzerinde resmedilen Atatürk; yüzü batıya dönük, kendinden emin ve keskin kılıcına uzanan koluyla görülür.
Dikdörtgen prizması şeklindeki kaidenin iki yanında kahraman Türk halkının Kurtuluş Savaşı'nda verdiği mücadele anlatılır. Birinde tam ortada başı dik ve halkı ile el ele olan Atatürk'ün zafer anı simgelenir. Atatürk'ün etrafında genç, yaşlı ve çocuklar resmedilerek savaşın bütün ulusun mücadelesiyle kazanıldığı vurgulanır. Diğer kabartmada ise sandalın yanında mermi taşıyan halk ve halkın arkasında bir top arabası yer alır. Kaidelerin üzerinde anıta dair çeşitli bilgileri de görmek mümkün. Kaidenin bir yüzünde Nutuk'a ithafen Atatürk'ün Millî Mücadele'yi 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun'a çıkarak başlattığı, diğerinde ise anıtın 1931 yılında dikildiği yazar.