İstanbul trafiğinde geçtiğimiz günlerde otopilot modundaki bir aracın ters yöne girmesiyle gündeme gelen güvenlik sorunları hükümeti harekete geçirdi. Teknolojinin gelişmesiyle yollarda sayıları artan sürücüsüz araçlar için yasal altyapı çalışmaları hız kazandı. Hazırlanan yeni kanun teklifi taslağı, otonom ve tam otonom araçların trafiğe çıkışını ve test süreçlerini sıkı kurallara bağlıyor.
Taslak aşamasındaki düzenleme; sadece izin ve deneme süreçlerini değil, aynı zamanda kullanım, bakım ve veri kaydı gibi kritik konuları da kapsıyor. Yeni kurallar çerçevesinde, denetimsiz veya yetkisiz araç kullanımına karşı ağır yaptırımlar uygulanması planlanıyor.
YETKİLENDİRİLMİŞ OTONOM ARAÇ KURULUŞU (YOAK) GELİYOR
Yeni düzenlemeye göre, her yetkilendirilmiş otonom araç YOAK olarak adlandırılan kuruluşlar tarafından yönetilecek. Araçların trafiğe açık alanlarda test edilmesi veya genel kullanım amacıyla yollara çıkması için İçişleri Bakanlığı’ndan yetki alınması şart koşulacak. Bu kuralı ihlal ederek izinsiz trafiğe çıkan sürücülere veya ilgili yetkililere 120 gün adli para cezası verilmesi öngörülüyor.
VERİ KAYDEDİCİ VE "KARA KUTU" ZORUNLULUĞU
Otonom araçların, ulaşımdaki tüm teknik detayları ve olay anlarını depolayabilen dijital bir veri kaydedici ile donatılması zorunlu hale getirilecek.
-
Saklama Süresi: Toplanan dijital verilerin en az 3 yıl süreyle saklanması gerekecek.
-
Veri Müdahalesi: Kayıtlı verilerin değiştirilmesi veya silinmesi durumunda 200 bin TL idari para cezası uygulanacak.
-
Bakım İhmali: Araç bakım yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletmecilere 80 bin TL'den başlayan cezalar kesilecek.
ALKOLLÜ SÜRÜCÜYE VE HATALI ARACA AĞIR YAPTIRIM
Taslağın en dikkat çeken maddelerinden biri, araç otonom modda olsa dahi sürücünün sorumluluğunun devam etmesi oldu. Araç kendi kendine gidiyor olsa bile sürücünün alkollü veya uyuşturucu madde etkisi altında olması suç sayılacak ve mevcut trafik cezaları uygulanacak.
Ayrıca, trafik kurallarını ihlal eden tam otonom araçlar 30 gün süreyle trafikten menedilecek. En ağır yaptırım ise can kayıpları için öngörüldü: Ölümle sonuçlanan bir kazaya asli kusurlu olarak karışan otonom araçların işletme izinleri süresiz olarak iptal edilecek. Olası kazaları teknik boyutuyla incelemek üzere İçişleri Bakanlığı bünyesinde "Bağımsız Olay İnceleme Birimi" kurulacak.
Tuğçe Gevşek
