Türkiye’deki hayat pahalılığının nedeni olarak gösterilen ‘zincir’leri Sinop Kalesine eklenen sur ile meydana getirilen iç kalede 1568 yılından itibaren “zindan” olarak kullanılan Sinop Tarihi Cezaevi’nde buldum!
‘Zincir’ler öyle kalın ki; ağır cezalıların ayaklarına takılıyormuş.
Adına da “pranga” diyorlar.
Hani şu edebiyat severlerin hafızalarında geniş bir yere sahip olan Türk edebiyatının saygın yazarlarından Ahmed Arif’in “Hasretinden prangalar eskittim” şiirindeki gibi!
Neyse kalın ‘zincir’lerin bulunduğu “Zindan” hakkında bilgi vereyim.
Sinop’un 1214 yılında Selçuklular tarafından alınışından hemen sonra Sultan İzzettin Keykavus kaleye güney-kuzey yönünde paralel bir sur ekleyerek bir iç kale meydana getirmiştir.
Bu kale sur üzerine savaşa katılan komutanların adının verildiği 5 adet burç yaptırılmıştır.
Bu burçların yüksekliği 22 metredir.
Burçlar 1568 yılından itibaren zindan olarak kullanılmıştır.
Bu dönemin çok sayıdaki ayaklanmalarının birinde İbrahim ve Mehmet adlı iki yağmacının zindana hapsedildiği bilinmektedir.
Evliya Çelebi 1640 yılında Sinop’tan bahsederken çok renkli ama abartılı üslubuyla Sinop zindanını şöyle tanımlar:
“Dev gibi gardiyanlar kolları demir parmaklıklara bağlı ve her birinin bıyığından 10 adam asılır nice azılı mahkumları vardır.
Burçları da gardiyanlar ejderha gibi dolaşır.
Tanrı korusun mahkum kaçırtmak değil kuş bile uçurtmazlar.”
Evliya Çelebi’nin anlattıklarındaki gerçeklik payını görmek için 20. Yüzyıl başlarında zindanda yatan azılı katillerin birkaçını hatırlatmak yeterlidir.
Arnavut Halil Bey; 15 sene mahkumiyetle gelmiş ancak içinde 8 kişi öldürülerek 115 seneye mahkumdur.
İzmirli Nazif; 130 seneye mahkumdur.
Elbasanlı Ramazan; mahkumiyet 200 seneyi geçiyor.
Kurt Haydar; mahkumiyeti 150 seneyi geçiyor.
Bunları yanı sıra sadece bıçağını denemek için adam öldüren nice kanlı katil.
1914-18 Harbi sırasında bu azılı katillerden huduttan düşman toprağına girerek orada çete harbi yapıp düşmanı içeriden vuracak bir alay teşkil edilir ve acımasız bir subay olan Yakup Cemil emrinde Sinop’tan ayrılır.
