Yemen'deki Husilerin, İsrail'in Gazze'ye saldırılarına karşılık Süveyş Kanalı'ndan geçen ticari gemilere yönelik eylemlerinin ardından Kızıldeniz'deki ticaret durma noktasına geldi.
Saldırıların küresel ekonomide yeni bir tedarik zinciri krizine yol açmasından endişe duyulduğunu ifade eden Pakun CEO’su Ertan Özgen, ithalat ve ihracat ağını tehlikeye sokan krizin bir an önce çözülmesi gerektiğini vurguladı.
GEÇİŞLER DURMA NOKTASINDA
Özgen, "Husilerin saldırıları, Akdeniz'i Kızıldeniz'e bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki en kısa rotayı sunan ve küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12'sinin yapıldığı Süveyş Kanalı geçişleri için büyük risk oluşturuyor. Saldırılar nedeniyle dünyadaki konteyner trafiğinin üçte birinin gerçekleştiği Kızıldeniz geçişleri durma noktasına geldi. Hali hazırda Akdeniz ve Karadeniz'e deniz yoluyla taşıma süresi 15-20 gün, Avrupa'ya taşıma süresi ise 15 gün uzamış durumda. Maliyetlerdeki artış dış ticaret şirketlerinin belini büküyor. Koridorun sahip olduğu potansiyeli göz önünde bulundurup Türkiye olarak bölgedeki lojistik gücümüzü bir an önce ortaya koymalı ve yeni yatırımların önünü açmalıyız. Türkiye’nin de dahil olduğu Modern İpek Yolu projesi, Asya ile Kuzey Avrupa ticaret koridorunun sürdürülebilirliği için hayati önemdedir" diye konuştu.
TEDARİK SÜRELERİ UZADI
Özgen, şöyle devam etti: "Kimi tedarikçiler sözleşmelerde ek süre isterken kimileri iptal etmek istiyor. Bu durum Türkiye ekonomisinin lokomotifi olan ihracatçılar açısından sürdürülebilir değil. İthalat açısından bakıldığında riskler sanılandan daha büyük. Buğday unu gibi ihracat yaptığımız ürünlerin üretimi için de ciddi bir ithalatımız söz konusu. Taşıma maliyetleri ürünün kendi fiyatını geçmiş durumda. Bu da arz- talep dengesinin bozulması demek. Uluslararası konteyner taşımacılık şirketlerinin rotayı Babu'lMendeb Boğazı’ndan Ümit Burnu’na çevirmesiyle yolculuk 7 ila 10 gün uzuyor. Uygun konteyner bulamamak da cabası. Bekleme sürelerinin uzaması ise gıda ürünleri gibi zamana dayalı ürünlerin ticaretinde büyük sıkıntılara neden oluyor. Tüm bu sebepler göz önüne alındığında dünya ticaretindeki rekabetçi fiyat avantajımızı yitirmeye başlıyoruz."
NAVLUN FİYATLARI ARTIYOR
"Krizin başlamasından bu yana navlun fiyatları artış gösteriyor, konteyner endeksleri de son bir haftada yüzde 15’in üzerinde yükseldi. Bu durum lojistiği yeniden sıkıntılı bir alan haline getirdi. Kimi armatörler, un ihracatında yüksek talebin olduğu Doğu Afrika bölgesinde servislerini durdurdu. Özellikle Uzak Asya ülkelerinin Avrupa pazarına yönelik ihracatta zorlanacağı aşikar. Krizle birlikte gerek fiyat artışı, gerekse konteyner taşımacılığında yoğun tedbirler alınsa da şu anda nispeten esnemeler başladı. Ancak bölgedeki tansiyonun uzun süre devam edeceği öngörülüyor. Türkiye, bölgenin en büyük tedarikçisi konumundadır. Uzak Asya’nın rekabet gücünü kaybedecek olması ile doğan fırsatı değerlendirmesi gerekir."
FIRSATA ÇEVİREBİLİRİZ
"Husilerin Kızıldeniz’e giriş yapan gemilere yönelik saldırısı ile zirveye çıkan kriz, dünya ticareti üzerinde etkili olacak. Dünyanın önde gelen konteyner ve deniz nakliye şirketleri, güvenlik sağlanana kadar Kızıldeniz güzergahını kullanmayacaklarını açıkladılar. Tehlikenin boyutunu anlamamız için önümüzde ciddi bir örnek var. 2021 yılının Mart ayında 400 metre uzunluğunda ve 59 metre genişliğindeki dev gemi ‘Ever Given’ın Süveyş Kanalı'nda karaya oturması ve kanalda 6 gün boyunca çift yönlü seyir trafiğinin aksaması büyük endişelere neden olmuştu. Öyle ki, kanalın bir hafta boyunca kapalı kalmasıyla küresel ticarette günde yaklaşık 10 milyar dolar tutarında kayıplar yaşanmıştı. Ever Given krizi, bütün sonuçları ile ortada duruyor. Ülke olarak; bu yeni kriz ile ilgili gereken önlemleri almamız, krizi fırsata dönüştürecek çalışmalara bir an önce başlamamız gerekir."
Noyan Alper Cabbar
