2025 Nobel Tıp Ödülü, bağışıklık sisteminin kendi hücrelerine saldırmasını engelleyen mekanizmaları keşfeden üç bilim insanına verildi. ABD’li Mary Brunkow, Fred Ramsdell ve Japon bilim insanı Shimon Sakaguchi, “periferik bağışıklık toleransı” alanındaki çığır açan çalışmalarıyla bilim dünyasında yeni bir dönemi başlattı.
NOBEL TIP ÖDÜLÜ “BAĞIŞIKLIK TOLERANSI” KEŞFİNE GİTTİ
İsveç’in Stockholm kentinde düzenlenen basın toplantısında açıklanan 2025 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nün, kanser ve otoimmün hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek keşfe verildiği bildirildi. Üç bilim insanı, bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırmamasını sağlayan “periferik bağışıklık toleransı” mekanizmasını tanımlamaları nedeniyle ödüle layık görüldü.
PERİFERİK BAĞIŞIKLIK TOLERANSI NEDİR?
Bağışıklık sistemi, T hücreleri aracılığıyla zararlı mikropları tanıyıp yok eder. Ancak bazen bu hücreler yanlışlıkla vücudun kendi proteinlerini hedef alarak otoimmün hastalıklara neden olur. Mary Brunkow, Fred Ramsdell ve Shimon Sakaguchi’nin çalışmaları, bu süreci kontrol eden Foxp3 genini tanımlayarak bağışıklık sisteminin “kendine tolerans” mekanizmasını ortaya koydu. Aynı genin, insanlarda görülen nadir bağışıklık bozukluğu IPEX sendromuyla bağlantılı olduğu da bu araştırmayla kanıtlandı.
KANSER VE OTOİMMÜN HASTALIKLARDA UMUT
Bilim insanlarının bu keşfi, yalnızca bağışıklık sistemini anlamak açısından değil, aynı zamanda kanser, diyabet, lupus ve multiple skleroz (MS) gibi hastalıkların tedavisinde devrim yaratabilecek bir adım olarak görülüyor.
Uzmanlar, bu mekanizmanın anlaşılması sayesinde kök hücre nakillerinde görülen ölümcül komplikasyonların önlenebileceğini ve kanser tedavilerinde daha etkili hedefli ilaçların geliştirilebileceğini belirtiyor.
BİLİM DÜNYASINDA ÇIĞIR AÇAN KEŞİF
Nobel Komitesi yaptığı açıklamada, “Keşifleri, bağışıklık sisteminin kendi kendine saldırısını önleme mekanizmasını anlamamızı sağladı. Bu bulgular, kanser ve otoimmün hastalıkların tedavisinde yeni stratejilerin önünü açtı.” ifadelerine yer verdi.
Üç bilim insanı, bu çalışmalarıyla birlikte 11 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1,1 milyon dolar) tutarındaki para ödülünü paylaşacak.
GELECEĞİN TEDAVİLERİNE IŞIK TUTUYOR
Bilim dünyası, bu keşfin önümüzdeki yıllarda bağışıklık düzenleyici tedavilerin ve immünoterapilerin geliştirilmesinde dönüm noktası olacağı görüşünde birleşiyor.
Araştırmacılar, “periferik bağışıklık toleransı” mekanizmasının özellikle kanser hücrelerinin bağışıklık sisteminden kaçma sürecini anlamada da yeni kapılar açabileceğini belirtiyor.
Haber Merkezi
