Tokat’ta hazır sebze üretimini yaygınlaştırmak ve özel sektörü bu konuda teşvik etmek maksadıyla hazırlanan proje kapsamında 1.2 milyon sebze fidesi dağıtılacağı bildirildi.
Tokat Valiliği, İl Özel İdaresi ve Gaziosmanpaşa Üniversitesi tarafından 5 yıl önce başlatılan proje kapsamında üretilen 1.2 milyon sebze fidesi 10 Mayıs tarihinden itibaren dağıtımına başlanacak.
TOKAT’TA 20 MİLYON SEBZE FİDESİ ÜRETİMİ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Taşlıçiftlik Yerleşkesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Naif Geboloğlu, COVİD-19 nedeniyle çok zorlandıklarını ifade ederek, “ Doç. Dr. Sezer Şahin ile birlikte çok yorulduk ama çok şükür başardık. Artık fidelerimiz üreticiyle buluşmaya başladı. İl Özel İdaresi bu sene fide için 70 bin TL proje desteği verdi. Bizim burada ürettiğimiz fide desteği için yeterli değil ama bize bir heyecan veriyor, bir ivme kazandırıyor. Bu sene bir milyon 200 bin fidemiz hazır. Taleplerle beraber 1.5 milyona çıkacağız biz. Bu 1.5 milyon fidenin bize maliyeti yaklaşık 180 bin TL. Üreticiye de biz bunun maliyetine veriyoruz. Piyasada satılan fidelerin altında maliyetle veriyoruz. Asıl amacımız burada bizim üreticiyi yerli üretime alıştırmak ve yerelde fide tesislerini geliştirmek. Ben istiyorum ki Tokat’ta 100-150 milyon fide üretilsin. Erzincan yerelde 30-40 milyon fide üretiyor. Ama şuanda Tokat’ta bizim dışımızda yarı amatör yarı profesyonel bir tesis kuruldu. Onlarda 2 milyon civarında fide üretiyor ama gelecekte tahminim 5 milyona çıkar. Yenin tesis kurmak için Turhal da bir girişimci var onlarda yıllık kapasiteleri 10 milyon civarında olacak. Tokat’ta yakın zamanda 20 milyon civarında sebze üretimi başlayacak. Şuanda diyebilirim ki 10 milyon sebze üretimi oluyor bu 20 milyona çıkacak. İyi bir rakam ama sadece Tokat’ın sebze üretim ihtiyacı 150 milyon civarında. Biz bunun 100 milyonunu yerelde karşılarsak önemli bir istihdam alanı da yaratarak başka bir avantajı daha yakalamış olacak. Tokat’ta fide yetiştirmenin avantajları da var. Oda Tokat’ta fide ürettiğiniz zaman Antalya’dan gelen fideyle aradaki en büyük fark nakliye ücreti, hem de nakliye esnasındaki riskler. Hastalık bulaşabiliyor, kalite düşebiliyor. Yerelde bu dezavantajlar ortadan kalkıyor” dedi.
FİDE ÜRETİMİNDE TÜRKİYE’DE TEK FAKÜLTEYİZ
2015 yılında tesisi kurduklarına dikkat çeken Prof. Dr. Geboloğlu, “Biz biber, domates, patlıcan, hıyar, karpuz ve kavun ile bal kabağı türlerinde fide üretiyoruz. Türkiye’de Ziraat Fakülteleri içerisinde ticari ve profesyonel fide üretimi yapan tek fakülteyiz. Teknik bilgi birikimimiz maksimum düzeyde. Hem öğrencilerimizi hem de teknik elemanlarımızı fidecilik konusunda burada yetiştiriyoruz. Buda Tokat’ın avantajı aslında. Bizim burada fide tesisinin olmasının avantajı da yerel genetikleri çoğaltıp fide yapıp halka dağıtıyoruz. Tokat Domatesi ve Tokat Biberi üretimimiz devam ediyor, hem ıslah çalışması yapıyoruz hem de üretimimiz devam ediyor. Bu sene yaklaşık 50 binin üzerinde yerel domates ve biber fidesi üretiyoruz. Onları da hobi amaçlı yetiştirmek isteyenlere dağıtıyoruz, bir yandan da selekte ederek içlerinden en iyilerini seçerek muhafaza ediyoruz. Buda yerel, yerli çeşitlere sahip çıkma adına önemli bir adım” dedi.
TOKAT’TA SIRIK DOMATES YETİŞTİRİCİLİĞİ BİTME NOKTASINA GELDİ
Tokat yerli domates çeşit sayısı hakkında da bilgiler veren Geboloğlu, “Tokat’ta sırık domates yetiştiriciliği bitme noktasına geldi. Sanayilik yer domatesi yayılıyor, 10-15 yıl öncesine göre alan daralıyor. Bunun hastalık ve pazar payının daralması, maliyetinin yüksek olması ve Tokat’ta üretici istediği fiyata satılamaması nedeniyle zarar ediyor bu zarar da çok yüksek düzeylerde oluyor, o zararı da telefi edemiyor üretici. Bundan dolayı üretici sırık domatesten uzaklaştı. Bunun yerine sanayilik yer domatesi üretimine döndü. Tokat’ta geçen yıldan itibaren sanayilik yani salçalık domates ve biber üretmeye yöneldi. Bu sene taleplerini biraz daha yükselttiler ayrıca fidelerini de karşılıyorlar. Bu ürünlerin fiyat garantisi de var, üretici önceden fiyatı biliyor artı maliyet düşük. Bugünkü fiyatlarla bir dekar alanda sırık domates yaparsan eğer 7-8 bin lira maliyeti var. 15 ton domates aldığınız zaman bir liradan satmanız lazım ki para kazanabilesin. Tokat’lı kolay kolay 15 tona da ulaşamıyor. Sanayilik domatesin maliyeti ise 3 bin, 3 bin 500 dolayında şuanda 58 kuruş alım garantisi var. 58-60 kuruştan 10 ton verim alıyor 5 bin, 6 bin burut gelir demektir bununda yarısını masrafa çık 2 bin 500, 3 bini gelir demektir buda bizim üreticimiz için fena bir rakam değil. Riski de az olduğu için bu açıdan avantaj demektir.”
TOKAT’LI DİNLEMEDİ DOMATESLER YANDI
Tokat’ta Nisan ayında yapılan domates fidesi ekiminin yanlış olduğunu ifade eden Prof. Dr. Geboloğlu, sözlerine şöyle devam etti;
“Tokat’ta ki bir sıkıntıyı daha söyleyeyim, Nisan başından itibaren havalar ısınmaya başlıyor ve bazı üreticiler aldanıyor 15 Nisan’dan itibaren dikime başlıyorlar. Bu yılda 15 Nisan’dan itibaren domates dikimi yapan üreticiler oldu. Uyarılarımıza rağmen dinlemediler bizi 23 Nisan gecesi yaşanan -1,-2 derece dolayındaki don ile açık arazideki domatesleri yaktı. Bu sefer üretici yeniden fide alıp dikmek zorunda kalıyor buda maliyeti yükseltiyor. Tokat’ın bu dezavantajı var. Biz bunlara ilk bahar geç donları diyoruz biz buna. İlk bahar geç donlarını hesaba katmıyor üretici. Biz bunları dikkate alarak Mayıs’ın ilk haftası fidelerimizi üreticiyle buluşturuyoruz. Ayrıca hobi amaçlı evlerinin küçük bahçelerinde üretim yapmak isteyen çiftçilerimize de piyasa şartlarının daha altında fide verebiliyoruz. Domateste 8, biberde 12 çeşit fidemiz var bunları da hobi amaçlı üretim yapmak isteyenlere veriyoruz. Fide satışı döneminde de pandemi devam ettiği için gerekli önlemleri alacağız, arzu edenler buradaki satış büromuza gelecekler kendilerine fiyat listesi belli olan fidan satış listesini vereceğiz, üretici hangi fideyi istiyorsa yazacak bize verecek biz fidesini kasalayıp üreticiye teslim edeceğiz. Bunun için mümkün olduğunca izolasyon mesafesini geniş tutarak yapacağız buda bizi biraz zorlayacak ama buna dikkat etmek zorundayız.
PANDEMİ NEDENİYLE TARIMI İHMAL ETME ŞANSIMIZ YOK
Türkiye’de Tokat’ta önemli bir tarım memleketi. Pandemi nedeniyle tarımı ihmal etme şansımız yok. Tokat’ta da bu lüksümüz yok. Şuanda 2 üreticimizin 400 bin fidesi var buda yaklaşık 200 bin dekar demektir. Bu insanlar bunu üretmek zorunda yazın bu insanların domatese, bibere, salatalığa ihtiyacı olacak. Üniversitemizin maske, eldiven temininde önemli desteği var. 20 personel çalışıyoruz günde bir maske, bazen duruma göre iki maskede olabiliyor buda önemli bir avantaj” diye konuştu. Taner YEŞİLSU - TOKAT
