Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin araştırmaların hız kazandığını söyledi. Mikroplastik parçacıklarının insan kanı, akciğer, beyin ve plasenta gibi farklı bölgelerde tespit edildiğini belirten Özkaya, özellikle gençlerde ve kadınlarda artış gösteren bazı kanser türleriyle olası ilişkinin araştırıldığını kaydetti. Özkaya, mevcut çalışmaların henüz erken aşamada olduğunun altını çizdi.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, günlük yaşamın hemen her alanında bulunan plastiklerin zamanla fiziksel ve kimyasal etkiler sonucu mikroplastik ve nanoplastiklere dönüşebildiğini belirtti. Bu parçacıkların gıda ambalajları, kıyafetler, hava, su ve çeşitli tüketim ürünleri aracılığıyla insan vücuduna ulaşabildiğini ifade eden Özkaya, mikroplastiklerin sağlık üzerindeki uzun vadeli etkilerinin araştırılmaya devam ettiğini söyledi.
İNSAN KANI, AKCİĞER, BEYİN VE PLASENTADA TESPİT EDİLDİ
Mikroplastiklere ilişkin bilimsel çalışmaların son yıllarda yoğunlaştığını belirten Prof. Dr. Özkaya, “2022 yılından itibaren bilim insanları mikroplastik parçacıkları insan kanında, akciğerlerde, testislerde, beyinde ve plasentada tespit etti. Bu bulgular, mikroplastiklerin insan sağlığı açısından daha önce yeterince bilinmeyen bir risk oluşturabileceği yönündeki araştırmaları hızlandırdı” dedi.
Mikroplastiklerin yiyecek ve içeceklerle yutulabildiğini, havadan solunabildiğini ve bazı ürünler aracılığıyla ciltle temas edebildiğini anlatan Özkaya, bu parçacıkların çevrede yaygın hale geldiğine dikkat çekti.
LASTİKLER VE SENTETİK KIYAFETLER DE KAYNAK
Günlük yaşamda birçok mikroplastik kaynağı bulunduğunu ifade eden Özkaya, araç lastiklerinin asfaltla teması sonucu ortaya çıkan parçacıklara ve sentetik kumaşlara dikkat çekti.
Özkaya, “Bir düşünsenize; araba lastikleri ile asfalt arasındaki temas ve aşınma sonucunda ortaya çıkan parçacıkları düşünün. Ayrıca giydiğimiz sentetik kıyafetlerden pipetlere kadar sürekli olarak plastiğe maruz kalıyoruz. Mikroplastiklerin sağlığımızı nasıl etkilediğini ve kanserle bağlantılı olup olmadığını öğrenmeye daha yeni başlıyoruz” ifadelerini kullandı.
DNA HASARI VE KRONİK İNFLAMASYON İNCELENİYOR
Mikroplastiklerin hücreler üzerindeki olası etkilerinin de bilimsel araştırmalara konu olduğunu belirten Prof. Dr. Özkaya, bazı çalışmalarda DNA hasarı ve kronik inflamasyon gibi etkilerin incelendiğini söyledi.
Özkaya, “Bazı araştırmalar mikroplastiklerin DNA'ya zarar verebileceğini, organların iç yüzeylerinde hasara yol açabileceğini ve kronik inflamasyona neden olabileceğini gösteriyor. Bunların kanser gelişimindeki olası etkileri de araştırılıyor. Bazı çalışmalarda kanserli tümör dokularında sağlıklı çevre dokulara kıyasla daha yüksek mikroplastik düzeyleri bildirildi” dedi.
AKCİĞER KANSERİ ARAŞTIRMASINDA DİKKAT ÇEKEN ORANLAR
İspanya’nın Barselona kentinde düzenlenen Avrupa Solunum Derneği (ERS) Kongresi’nde sunulan bir araştırmaya değinen Özkaya, akciğer kanseri hastalarında mikroplastik varlığının incelendiğini belirtti.
Araştırmada akciğer yıkama örneklerinde mikroplastik tespit edilme oranının akciğer kanseri bulunan kişilerde yüzde 66, kanser bulunmayanlarda ise yüzde 46 olarak bildirildiğini aktardı.
Özkaya, kanser hastalarının örneklerinde daha yüksek mikroplastik yükü saptandığını da ifade etti.
“SİGARA AÇIK ARA EN ÖNEMLİ NEDEN”
Araştırma sonuçlarının mikroplastiklerin kansere neden olduğunu kanıtlamadığının altını çizen Özkaya, akciğer kanserindeki bilinen risk faktörlerine dikkat çekti.
“Sigara, akciğer kanserinin açık ara en önemli nedenidir. Hava kirliliğinin de akciğer kanseri ve diğer akciğer hastalıklarıyla ilişkisi artık biliniyor” diyen Özkaya, mikroplastiklerin sağlık üzerindeki etkilerine yönelik çalışmaların ise henüz erken aşamada olduğunu söyledi.
MİKROPLASTİK MARUZİYETİ NASIL AZALTILABİLİR?
Mikroplastiklerden tamamen kaçınmanın mümkün olmadığını belirten Prof. Dr. Şevket Özkaya, günlük yaşamda maruziyetin azaltılabileceğini ifade etti.
Özkaya; plastik saklama kapları yerine cam veya paslanmaz çelik ürünlerin tercih edilmesini, sıcak yiyecek ve içeceklerin plastik kaplarda tutulmamasını ve plastiklerin yüksek sıcaklığa maruz bırakılmamasını önerdi.
İçme suyunda uygun filtreleme sistemlerinin kullanılabileceğini belirten Özkaya, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması, pamuk, keten ve yün gibi doğal kumaşların tercih edilmesi ile kişisel bakım ve temizlik ürünlerinin içeriklerinin kontrol edilmesi tavsiyesinde bulundu.
Kaynak: İhlas Haber Ajansı
