Tarih boyunca insanlık; gücün, ticaretin, bilimin ve kültürün merkezinin sürekli el değiştirdiği büyük dönüşümlere sahne oldu. Kimi şehirler savaşlar, ekonomik buhranlar ve değişen ticaret yolları nedeniyle eski ihtişamını kaybederken, kimileri ise asırlara meydan okuyarak önemini korumaya devam etti. ABD merkezli ünlü haber sitesi Quartz, insanlık tarihine yön veren, bir dönemin mutlak hakimi olmuş dünya tarihinin en güçlü 15 şehrini listeledi. Şanlı tarihi ve jeopolitik konumuyla Türkiye'den de bir megakentin yer aldığı büyüleyici listede dünya tarihinin zirveleri sıralandı.
İşte insanlık tarihini şekillendiren o 15 küresel güç merkezi:
1. ROMA (İTALYA)
Yaklaşık beş yüzyıl boyunca Batı dünyasının sarsılmaz merkezi olan Roma, M.S. 2. yüzyılda 1 milyonu aşan nüfusuyla Avrupa'nın en büyük yerleşimiydi. İmparatorluğun kurduğu devasa yol ağı sayesinde askeri ve ekonomik gücü elinde tutan şehir; Kolezyum ve Forum Romanum gibi mimari şaheserlerin yanı sıra modern Avrupa'nın temelini oluşturan Roma Hukuku ve Latince diliyle medeniyete yön verdi.
2. BAĞDAT (IRAK)
762 yılında Abbasi Halifesi Mansur tarafından kurulan Bağdat, yaklaşık beş asır boyunca dünyanın bilim, felsefe ve ticaret kalbi oldu. Bünyesinde barındırdığı "Bilgelik Evi" (Beytü'l-Hikme) adlı akademik merkez sayesinde Yunan, Pers ve Hint eserleri Arapçaya çevrildi; cebir ve algoritma gibi modern matematiğin temelleri burada atıldı.
3. İSTANBUL (TÜRKİYE)
Avrupa ile Asya’nın kucaklaştığı eşsiz jeopolitik noktada yer alan İstanbul, bin yılı aşkın süre boyunca dünyanın en güçlü ve en korunaklı şehri unvanını taşıdı. Bizans İmparatorluğu’nun ardından 1453 yılında Fatih Sultan Mehmed tarafından fethedilerek cihan devleti Osmanlı’nın başkenti olan bu kadim metropol, günümüzde de Türkiye'nin ve Avrupa'nın en popüler kültürel ve turistik cazibe merkezi olmayı sürdürüyor.
4. İSKENDERİYE (MISIR)
Büyük İskender tarafından M.Ö. 331’de kurulan kent, antik dünyanın en büyük bilim yuvası oldu. Dünyaca ünlü İskenderiye Kütüphanesi’ne ev sahipliği yapan şehirde; Öklid geometriyi geliştirdi, Eratosthenes ise dünyanın çevresini hesapladı. Şehir, Kahire’nin yükselişiyle zamanla eski merkezi konumunu kaybetti.
5. CHANG’AN (ÇİN)
Tang Hanedanlığı döneminde Çin’in başkenti olan Chang’an, 8. yüzyılda dünyanın en kalabalık ve kozmopolit şehriydi. İpek Yolu’nun doğu ucunda yer alması sebebiyle Pers, Arap, Hint ve Orta Asyalı tüccarların buluşma noktası olan kent, Tang Hanedanlığı’nın çöküşüyle eski etkisini yitirdi.
6. ATİNA (YUNANİSTAN)
M.Ö. 5. yüzyılda felsefe, demokrasi, tiyatro ve sanatın beşiği olan Atina, Pers Savaşları'nın ardından büyük bir kültürel rönesans yaşadı. Sokrates, Platon ve Aristoteles’in düşünceleriyle Batı felsefesinin temel taşlarının döşendiği kentte inşa edilen Parthenon, bu ihtişamın simgesi oldu.
7. KARTACA (TUNUS)
Kuzey Afrika’nın göz bebeği olan Kartaca, M.Ö. 4. ve 3. yüzyıllarda Akdeniz’in en büyük deniz ticareti gücüydü. Fenikeliler tarafından kurulan ve ünlü komutan Hannibal önderliğinde Roma’ya karşı kök söktüren şehir, Pön Savaşları’nın ardından Roma tarafından tamamen yıkılarak tarih sahnesinden silindi.
8. BABİL (IRAK)
Mezopotamya medeniyetinin incisi Babil, insanlık tarihinin ilk yazılı kanunlarından olan "Hammurabi Kanunları" ile tarihe geçti. Kral Nebukadnezar döneminde İştar Kapısı ve efsanevi Babil'in Asma Bahçeleri ile ihtişamın zirvesine ulaşan kent, Pers istilasıyla siyasi gücünü kaybetti.
9. TİMBUKTU (MALİ)
13 ve 16. yüzyıllar arasında Afrika’nın en önemli ticaret ve bilim merkezi olan Timbuktu, altın ve tuz ticareti sayesinde muazzam bir zenginliğe ulaştı. Yüz binlerce el yazması eserin üretildiği devasa medreseleriyle bilinen kent, Fas işgali ve deniz yollarının keşfiyle gözden düştü.
10. VENEDİK (İTALYA) *
Yaklaşık dört asır boyunca Avrupa’nın ticaret ve finans başkenti olan Venedik, Doğu ile Batı arasındaki deniz ticaretini tamamen asırlarca domine etti. Bankacılık ve modern muhasebe tekniklerinin geliştirildiği bu deniz imparatorluğu, Ümit Burnu'nun keşfiyle ticari üstünlüğünü kaybetti.
Önemli Editör Notu: Kaynak metinde Venedik'in coğrafi konumu sehven "Avusturya" olarak geçmektedir. Ancak tarihsel ve coğrafi gerçeklik doğrultusunda Venedik, İtalya sınırları içerisinde yer alan köklü bir İtalyan deniz cumhuriyetidir.
11. SEMERKANT (ÖZBEKİSTAN)
İpek Yolu’nun en görkemli duraklarından biri olan Semerkant, Türk-İslam tarihinin en büyük liderlerinden Timur döneminde imparatorluğun başkenti yapıldı. Registan Meydanı ve dönemin devasa medreseleriyle İslam mimarisinin ve astronomisinin zirve noktası haline geldi.
12. HANGZHOU (ÇİN)
Song Hanedanlığı döneminde dünyanın en büyük şehirlerinden biri olan Hangzhou, tarihte kağıt para sisteminin ilk aktif kullanıldığı ticaret ve ipek üretim merkeziydi. Dünyaca ünlü gezgin Marco Polo’nun “dünyanın en güzel ve en lüks şehri” olarak tanımladığı kent, Moğol istilası sonrası gücünü kaybetti.
13. CORDOBA (İSPANYA)
10. yüzyılda Endülüs Emevileri döneminde Avrupa'nın karanlık çağına inat sokak aydınlatmaları, gelişmiş su sistemleri ve devasa kütüphaneleriyle parıldayan bir bilim kentiydi. İbn Rüşd gibi dahi düşünürlerin yetiştiği İslam medeniyeti merkezi, iç savaşlar sonrası eski etkisini kaybetti.
14. ANGKOR (KAMBOÇYA)
Khmer İmparatorluğu’nun başkenti olan Angkor, sanayi öncesi dönemin dünyadaki en büyük şehri kabul ediliyor. Gelişmiş dev su kanalları ve baraj sistemleri sayesinde milyonlarca insanı besleyen kent, dünya tarihinin en büyük dini yapısı olan devasa "Angkor Wat Tapınağı"na ev sahipliği yaptı.
15. TENOCHTITLAN (MEKSİKA)
Aztek İmparatorluğu’nun efsanevi başkenti olan Tenochtitlan, 16. yüzyılda Avrupa kentlerinden çok daha büyük, temiz ve düzenli bir su kanalları şehridir. Tarım teknolojileriyle yüz binleri besleyen bu cazibe merkezi, İspanyol istilası ve çiçek hastalığı salgınıyla yıkıldı. Bugünün Mexico City'si, bu kadim şehrin kalıntıları üzerine kurulmuştur.
Haber Merkezi
