Samsun’un Çarşamba ilçesinde yer alan 601 yıllık anıt çınar ağacı ve 220 yıllık Paşa Değirmeni, bölge halkı için hem kültürel bir değer hem de doğal bir miras olarak dikkat çekiyor. İlçe merkezinde bulunan bu tarihi yapı ve doğal varlık, geçmişten bugüne uzanan bir bağ kuruyor.
TARİHİ DEĞİRMEN VE AĞAÇ BİR ARADA
36 metre yüksekliğe ulaşan, doğu çınarı türündeki anıt ağaç, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından da koruma altına alınmış durumda. Gövde çapı 225 santimetre, tepe çapı ise 31 metre olan çınarın gölgesi, yaz aylarında bölge halkı için serinlik kaynağı oluyor.
Hemen yanında yer alan Paşa Değirmeni ise 1800’lü yılların başında Tayyar Mahmut Paşa tarafından inşa ettirildi. Tarihi değirmene su, Yeşilırmak’tan açılan bir kanal ile ulaştırıldı. Değirmen, yıllar içinde farklı kişiler tarafından işletildi ve zamanla işlevini yitirerek yıkıldı.
YEDİ GÖZLÜ PAŞA DEĞİRMENİ VE HIDIRELLEZ GELENEĞİ
Kitabeler ve yöre halkının aktardığına göre, değirmen bir dönem Osmanlı Devleti’ne ait mülkiyet olarak Trabzonlu tüccarlara, ardından da Batum’dan göç eden Alişanzade ailesine geçti. Zamanla halk arasında "Haşim Efendi'nin Değirmeni" olarak da anıldı.
Değirmen çevresinde yer alan yedi su oluğu, bölge halkı için geleneksel kutlamaların merkezinde yer alıyor. Her yıl 6 Mayıs’ta Hıdırellez şenlikleri kapsamında vatandaşlar bu su oluklarından atlayarak ilkbaharın gelişini kutluyor. Aynı zamanda, çınar ağacının altındaki alanda Arap Dede isimli bir ermişin mezarının bulunduğuna inanılıyor ve bu alan ziyaret yeri olarak kabul ediliyor.
"AĞAÇ VE DEĞİRMEN, ÇARŞAMBA’NIN SEMBOLÜ"
İlçe halkından Musa Ocak, bölgedeki bu tarihi varlıkların korunmasından mutluluk duyduklarını belirterek, “Çocukluğumdan beri ağaç ve değirmen burada duruyor. Böyle değerlerin koruma altında olması bizi gururlandırıyor” dedi.
Bir diğer ilçe sakini Sufettin Doğanay ise, “Değirmene giden su sayesinde ağaç bu kadar büyümüş. Tarihi değerde olan bu yapılar, Çarşamba’ya bedel diyebiliriz” diye konuştu.
TARİHİ DEĞİRMENİN MİRASI YAŞATILIYOR
Zamanla yıkılan değirmen, Çarşamba Belediyesi tarafından yeniden işlevsel hale getirildi. Bugün “Değirmen Kafe” olarak hizmet veren yapı, hem geçmişin izlerini taşıyor hem de ilçeye sosyal bir alan kazandırıyor. Böylece bölge halkı geleneklerini sürdürmeye devam ediyor.
Kaynak: İhlas Haber Ajansı
