Türkiye, kuşların göç yolları üzerinde bulunması nedeniyle yürütülen bilimsel izleme çalışmalarında önemli merkezlerden biri olurken, Samsun’daki Cernek Kuş Halkalama İstasyonu da kuşların göç ve yaşam döngülerinin takip edilmesinde görev aldı.
DKMP Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda kuşların türü, yaşı ve cinsiyeti gibi temel bilgileri kayıt altına alınırken, üzerlerine benzersiz kod numaraları bulunan halkalar takılıyor.
SAMSUN’DAKİ CERNEK İSTASYONU ÇALIŞMALARIN MERKEZLERİNDEN
Türkiye’de düzenli ve kapsamlı kuş halkalama programları 2002 yılından itibaren uygulanmaya başlandı.
Günümüzde çalışmalar Iğdır Aras, Samsun Cernek ve Ankara Eymir olmak üzere üç kuş halkalama istasyonunda yürütülüyor.
Samsun’daki Cernek İstasyonu da özellikle göç dönemlerinde bölgeden geçen kuşların izlenmesi ve kayıt altına alınmasına yönelik çalışmalara ev sahipliği yapıyor.
2025’TE 34 BİN 360 KUŞ HALKALANDI
2025 yılında üç halkalama istasyonunda toplam 179 farklı türden 34 bin 360 birey halkalandı.
İstasyonlarda en fazla halkalanan kuş türü 2 bin 747 bireyle karabaşlı ötleğen oldu. Bu türü kızılgerdan, çıvgın, söğütbülbülü ve boz ötleğen takip etti.
Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi ise 2025 yılında en fazla türün gözlemlendiği ve en çok kuşun halkalandığı istasyon olarak öne çıktı.
HALKALAR KUŞLARIN GÖÇ YOLLARINI ORTAYA ÇIKARIYOR
Kuşlara takılan metal veya plastik halkalarda ülkeye özgü sabit adres ile her bireye ait benzersiz kod numarası bulunuyor.
Halkalanan bir kuşun yeniden yakalanması veya ölü bulunması halinde üzerindeki kod üzerinden kayıtlarına ulaşılabiliyor. Böylece kuşun nerede ve ne zaman halkalandığı, göç rotası, yaşam süresi ve habitat tercihleri hakkında bilgi elde edilebiliyor.
TEDAVİ EDİLEN KUŞLAR DA TAKİP EDİLİYOR
DKMP Genel Müdürlüğü bünyesindeki tedavi ve rehabilitasyon merkezlerinde iyileştirilen kuşlar da doğaya bırakılmadan önce halkalanıyor.
2025 yılında koruma ve kontrol faaliyetleri kapsamında doğaya dönmesi uygun görülen 22 farklı türden 100 kuş, tedavilerinin ardından halkalanarak yeniden doğal yaşam alanlarına bırakıldı.
Bazı kuşlara ise halkaya ek olarak GPS-GSM vericileri takılarak online takip gerçekleştiriliyor.
SAMSUN’DAN AFRİKA’YA 7 BİN 500 KİLOMETRELİK YOLCULUK
Halkalama çalışmalarından elde edilen veriler, kuşların uzun mesafeli göçlerini de ortaya koyuyor.
Bu kapsamda Sinop’ta halkalanan bir leylek yavrusunun yaklaşık 7 bin 500 kilometre uzaklıktaki Güney Afrika Cumhuriyeti’ne ulaştığı tespit edildi.
Elde edilen geri bildirimler, kuşların göç güzergâhlarının belirlenmesinin yanı sıra türlerin yaşam alanlarının ve hareketlerinin izlenmesine de katkı sağlıyor.
KUŞLAR BİLİMSEL YÖNTEMLERLE İZLENİYOR
Kuş halkalama yöntemi, kuşların korunması ve yaşam döngülerinin araştırılması amacıyla dünya genelinde bir asırdan uzun süredir kullanılıyor.
Türkiye’de yürütülen çalışmalarla elde edilen veriler, kuş türlerinin korunmasına yönelik bilimsel araştırmalarda ve tür eylem planlarının hazırlanıp izlenmesinde kullanılıyor.
Kaynak: Demirören Haber Ajansı
