Samsunlu bir uzmandan, artan hava sıcaklıklarının oluşturduğu ciddi sağlık risklerine karşı kritik uyarılar geldi. Özellikle yaz aylarında sıkça karşılaşılan sıcak çarpması gibi durumların, belirli risk grupları için hayati tehlike taşıdığı belirtildi. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, sıcaklık stresinin yol açabileceği rahatsızlıklar ve korunma yolları hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, artan hava sıcaklıklarının çevresel ve mesleki bir sağlık tehdidi oluşturduğunu belirtti. Uzman isim, sıcaklık stresinin hava şartlarına bağlı ölümlerin önde gelen nedeni olduğunu vurguladı. Kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, ruh sağlığı sorunları, astım ve KOAH gibi rahatsızlıkları kötüleştirebileceğini de ekledi. Ayrıca, kazaların ve bazı bulaşıcı hastalıkların riskini artırabileceği ifade edildi. Özkaya, "Sıcak çarpması, yüksek vaka ölüm oranına sahip tıbbi bir acil durumdur" açıklamasında bulundu.
KÜRESEL ISINMANIN ETKİLERİ VE RİSK GRUPLARI
İklim değişikliği nedeniyle dünya genelinde aşırı sıcağa maruz kalan kişi sayısının katlanarak arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Özkaya, sıcak çarpmasıyla ilgili önemli veriler paylaştı. Özellikle 65 yaş üstü kişilerde sıcağa bağlı ölüm oranının son 10 yılda yaklaşık yüzde 85 arttığını belirtti. "2000-2019 yılları arasında yapılan çalışmalar, her yıl yaklaşık 489 bin sıcağa bağlı ölüm meydana geldiğini, bunların yüzde 45'inin Asya'da, yüzde 36'sının ise Avrupa'da olduğunu göstermektedir" dedi. Sadece Avrupa'da 2022 yazında tahmini olarak 61 bin 672 aşırı sıcağa bağlı ölüm meydana geldiği vurgulandı.
Sıcaklığa karşı hassasiyetin yaş, sağlık durumu, meslek ve sosyoekonomik şartlar gibi faktörlerden etkilendiği belirtildi. Açık havada çalışanlar, beden işçileri, sporcular ve sivil savunma çalışanlarının aşırı ısıya maruz kalma ve eforla oluşan ısı stresine karşı daha hassas olduğu ifade edildi. Kentsel ve kırsal kesimdeki yoksulların, düşük kaliteli konutlar ve soğutma imkanlarına erişim eksikliği nedeniyle genellikle orantısız bir şekilde aşırı ısınmaya maruz kaldığına dikkat çekildi. İnşaat malzemeleri nedeniyle, bazı şehirlerdeki gayri resmi yerleşim yerlerinin genellikle diğer kentsel alanlardan daha sıcak olduğu bilgisi verildi. Cinsiyetin de ısıya maruz kalmanın belirlenmesinde rol oynayabileceği, örneğin sıcak havalarda iç mekanlarda yemek pişirmenin çoğunlukla kadınların sorumluluğunda olduğu ifade edildi.
SICAKTAN KORUNMAK İÇİN KRİTİK UYARILAR
Özkaya, günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmaktan ve yorucu aktivitelerden kaçınılması gerektiğini vurguladı. Gölgede kalınması gerektiğini belirten uzman, güneşte algılanan sıcaklığın 10-15 derece daha yüksek olabileceği konusunda uyardı. Gün içinde serin bir yerde 2-3 saat geçirilmesi önerildi. Boğulma riskine dikkat çekerek asla yalnız yüzülmemesi gerektiği belirtildi. Resmi sıcaklık uyarılarının takip edilmesi tavsiye edildi.
Dış hava sıcaklığı iç mekan sıcaklığından düşük olduğunda, hava karardıktan sonra pencereleri açarak gece havasının evi serinletmek için kullanılması tavsiye edildi. Dış hava sıcaklığı iç mekan sıcaklığından yüksek olduğunda, pencerelerin kapatılması ve doğrudan güneş ışığını engellemek için panjur veya panjurlarla örtülmesi gerektiği ifade edildi. Mümkün olduğunca çok elektrikli cihazın kapatılması önerildi. Elektrikli vantilatörlerin yalnızca sıcaklık 40 derece altındayken kullanılması gerektiği, 40 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda vantilatörlerin vücudu ısıttığı belirtildi. Klima kullanılıyorsa, termostatın 27 dereceye ayarlanması ve elektrikli vantilatörün açılmasıyla odanın 4 derece daha serin hissedilebileceği, ayrıca soğutma için elektrik faturasından yüzde 70'e kadar tasarruf edilebileceği ifade edildi. Gölgede dışarıda havanın daha serin olabileceği unutulmaması gerektiği vurgulandı.
Vücudu serin ve nemli tutmak için hafif ve bol giysiler ve yatak çarşafları kullanılması, serin duş alınması veya banyo yapılması önerildi. Cildin nemli bir bez, sprey veya ıslak, hafif giysilerle ıslatılması gerektiği belirtildi. Düzenli olarak su içilmesi (saatte 1 bardak su ve günde en az 2-3 litre) tavsiye edildi. Çevredeki savunmasız kişilerle düzenli olarak görüşülmesi gerektiği, özellikle 65 yaş üstü kişiler, kalp, akciğer veya böbrek rahatsızlığı olanlar, engelli olanlar ve yalnız yaşayanların yakınları tarafından düzenli kontrol edilmesi gerektiği ifade edildi.
BEBEKLER VE ÇOCUKLAR İÇİN HAYATİ KURALLAR
Prof. Dr. Özkaya, çocukların veya hayvanların park halindeki araçlarda asla uzun süre bırakılmaması gerektiğini, çünkü sıcaklıkların hızla tehlikeli seviyelere ulaşabileceğini belirtti. Yoğun saatlerde doğrudan güneşe maruz kalmaktan kaçınılması, gölgelik aranması veya içeride kalınması gerektiği ifade edildi. Gölgenin, hissedilen sıcaklığı 10 dereceden fazla azaltabileceği vurgulandı. Bebek arabasının/pusetinin asla kuru bir bezle örtülmemesi, bunun arabanın içini daha sıcak yapacağı belirtildi. Bunun yerine, ıslak ve ince bir bez kullanılması ve sıcaklığı düşürmek için gerektiğinde tekrar ıslatılması önerildi. Daha fazla soğutma için taşınabilir bir vantilatörle birlikte kullanılması tavsiye edildi. Çocuklara ciltlerini örten hafif, bol giysiler giydirilmesi ve onları güneş ışınlarından korumak için geniş kenarlı şapkalar, güneş gözlükleri ve güneş kremi kullanılması gerektiği ifade edildi. Güvenli bir iç mekan sıcaklığını korumak için evi serin tutma talimatlarının izlenmesi gerektiği belirtildi.
Sıcak Çarpmasının Belirtileri Nelerdir?
Sıcak çarpması belirtileri arasında vücut ısısının 40∘C (104∘F) üzerine çıkması, bilinç bulanıklığı, oryantasyon bozukluğu, kırmızı ve kuru cilt, hızlı kalp atışı, hızlı solunum, bulantı, kusma, baş ağrısı, kas krampları, nöbetler ve bilinç kaybı yer alır.
İhlas Haber Ajansı
