Gülsan Sanayi artık tarihe karışıyor.
Samsun'un yarım asırlık ticari hafızası ve onlarca sektöre can veren kentin kalbi bir site Gülsan.
Süreç hızla ilerliyor.
16 Aralık 2025'te ilk yıkımlar başladı ve devam ediyor.
Kentsel dönüşüm kapsamında yıkımların başladığı tarihi sitede 'bir yandan taşınmalar var', bir yandan da sancılı bir süreç.
Parası olan yerleri kaptı, taşınıyor, parası olmayan 'ne olacak halimiz diye' bakıyor.
Özellikle bakkal, büfe, çay ocağı, lokanta gibi işletmeler için çok zor bir dönem başladı.
Yeni adres Toybelen Sanayi Sitesi'nde işyeri kiraları adeta ranta dönüşmüş durumda.
Esnaf olmayanların da sadece kira rantı için mülk aldığı Toybelen Sanayi Sitesi'nde arka planda sesler yükseliyor elbette.
'Nereye gidelim sorusu' en çok sorulan soruların başında geliyor.
Kurulu düzeni yıkılmış küçük esnaf zorda.
Onlar için bir şey düşünülmemiş elbette.
Parası olan yerleri aldı, alamayan mülk sahibinin insafına kaldı.
Mağdur olan esnaf sayısı da az değil.
Yaklaşık 500 esnafın mağdur olduğu öne sürülüyor.
Bu binlerce kişi demek.
Ekmek kavgası kolay değil.
Mesela;
Toybelen'deki 25, 50 ve 75 metrekarelik dükkanlar yok mu var elbette.
Ama kiralar uçuyor.
En az kira fiyatı büfe, çay ocağı gibi küçük işletmeler için bile 35-40 bin liradan başlıyor.
Kaldı ki; el emeği ile ustalık yapan ama parayı bulup dükkân alamayan mağdur esnafta var.
Pandemi dönemi gibi nedenlerle satın alma imkânı bulamadı bu kaportacı, motor ustası, elektrikçi gibi esnaflar.
"Buradan çıktığımız zaman gidecek yerimiz yok" diyerek, TOKİ ve belediye mülkiyetindeki dükkanların makul koşullarla kendilerine tahsis edilmesini taleplerine de yanıt alamıyorlar.
Yani Gülsan'da en sancılı dönem başladı.
Sessiz çığlıklar, yıkımlar başladıktan sonra 'yüksek sese dönüştü' haliyle.
SBB'nin eski yönetiminin başlattığı bu çalışma çok kişiyi mağdur etti.
Şimdi tutup ta, bugün Samsun Büyükşehir Belediyesi
'Bu mağduriyeti ben size yaşatmadım' dememeli.
Çözüm noktasında bazı şeyler yapmalı.
Geçmişin oluşturduğu mağduriyeti iyileştirmek için çaba göstermeli.
Örnek mi?
Belediye ve TOKİ'ye ait dükkanların uygun koşullarla esnafa sunulabilir.
Taşınma takvimi uzatılabilir.
Hatta dükkan satın alıp, kendisini iş yapmayıp kiraya vermek isteyenlere 'kira rakamlarında' sınırlama da getirilebilir.
Amaç Samsun'un esnafının desteklenmesi ve işyerlerinin kapanmaması, aş, iş için mücadele edilmesi ise, 'yetkililer elini taşın altına koymalı'.
Yani şimdi dükkanı al kendin kullanma olur mu hiç.
Olursa da, şartları olmalı.
Aksi halde Toybelen'in oluşturması, Gülsan'ın yıkılmasıyla ranta dönüşür ki; Bu Samsun'un küçük sanayisine vurulan bir darbeye dönüşür.
O kadar kirayı veren esnaf, ürettiği işin değerinin üzerinde vatandaşa fatura çıkarır ki, bu zaten ekonomisi bozuk olan kente yeni bir yıkım olur.
O nedenle iş yapmayan mülk sahiplerine kira ücreti açısından bir yaptırım getirilmesi gerekir.
Unutmamalı ki; Gülsan Sanayi Sitesi, otomotivden mobilyaya, demirden yedek parçaya kadar birçok sektörle Samsun'un ekonomik hayatında yarım asırdan fazla kritik bir rol oynadı.
Bu süreç birçok usta yetiştirdi.
Şehrin "yükünü sırtlamış" bir mekanlar zinciriydi.
Şimdi o hafızayı birdenbire sıfırlamak, o kültürün Toybelen'de yaşatılamaması, belki şimdi fark edilemiyor ama ilerleyen süreçte 'usta ve ara eleman açısından' önemli sıkıntılar yaşatabilir.
O nedenle;
Gülsan'ın yerine bu dönüşümle fiziki bir değişim yapılması planlanırken; Toybelen'de yılların emeği, tanıdık ustaların iş dünyasından silinmesi 'kira rantlarına' heba edilmeden çözümler bulunmalıdır.
Şahsi görüşüm Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan açısından da bu projeden başarıyla çıkılmasının önemi var.
'Her ne kadar süreci kendisi başlatmamış olsa da', sonuçları açısından kendi dönemini çok ilgilendiriyor.
Gülsan'dan ayrılmak zorunda kalacak, ustaların, iş sahiplerinin, kalfa ve çıraklarla, diğer küçük esnafların geçim kaynaklarının nasıl etkileneceği, SBB'nin bu dönemine ait olacaktır.
Şehrin geleceğini inşa ederken geçmişine ve insanına ne kadar sahip çıkabildiğinin de bir göstergesi olacak bu süreç.