Yunan ordusunun Ankara'ya doğru ilerleyişini durdurmak için 23 Ağustos 1921'de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi, Milli Mücadele'nin dönüm noktalarından biri oldu.
Evliyafakı köyü, Sakarya Meydan Muharebesi'nde 22 gün boyunca çetin bir savaşa şahit oldu ve bu dönemde cephe hattının önemli bir konumu haline geldi.
HER EVİN BAHÇESİNDE ŞEHİT MEZARLARI VAR
Ankara'nın Haymana ilçesine bağlı Evliyafakı köyünde o dönemde köyden savaş alanına giden birçok asker şehit oldu. Günümüzde köyde neredeyse her evin bahçesinde şehitlere ait mezarlar bulunuyor.
Köylüler, bahçe ve tarla çalışmalarını yürütürken zaman zaman bu mezarlara rastladığını belirtti. Yaşanan bu durum, köyde tarihi olayların izlerinin günlük yaşamla iç içe sürdüğünü ortaya koyuyor. Köyde yaşayanlar ise hem geçmişin acı hatırasını yaşatıyor hem de şehitlerle iç içe yaşayarak günlük hayatlarını sürdürmeye çalışıyor.
BİZİM EVLADIMIZ KİMSEYE VERMEM
Şehitlerle birlikte aynı evde yaşayan ev sahibi Ekrem Koçar, yaşadığı evi babasının yaptığını ve toprağı kazarken şehitlere rastladığını belirterek, "3 askerimiz burada yatıyor. 45 sene önce burada toprağı kazarken kemikleri çıktı. Kıbleye doğru gömdük. Yetkililer, babamdan 2-3 sene önce şehitleri istediler ama vermedi. 'Bunlar bizim evladımız, kimseye vermem' dedi" şeklinde konuştu.
HAYMANA, BİR ÇANAKKALE'DİR
Haymana'nın, Sakarya Meydan Muharebesi'nde çok çetin mücadele verdiğini ve bu mücadelenin hiç unutulmaması gerektiğin ifade eden Haymana Belediye Başkanı Levent Koç ise, "Şu anda dünyanın en uzun 22 gün 22 gece devam eden meydan muharebesinin yaşandığı topraklardayız. Haymana, 1683 Viyana Kuşatması'ndan bu yana geri çekilmenin bittiği topraklardır. Milli Mücadele, yani Sakarya Meydan Muharebesi Türk ordusunun 1683 yılından sonra taarruza geçtiği savaş Haymana'da gerçekleşti. Bunun baz alınması ve dünyanın en uzun devam eden ve yakın tarihimize en yakın savaşı olan Sakarya Meydan Muharebesi'nin çok iyi incelenmesi, irdelenmesi gerektiğini düşünüyorum. Haymana, top seslerinin Gazi Meclis'ten duyulduğu yerdir. Haymana, meclisin Kayseri'ye taşınma tartışmalarının yaşandığı dönemde düşman askerine göğsünü siper eden kahramanların diyarıdır. Haymana bir Çanakkale'dir” dedi.
HAYMANA SAVAŞ ALANIDIR
Başkan Levent Koç, “Nasıl ki şanlı ordumuz Çanakkale'de düşman askerine göğsünü siper edip başkent İstanbul'a düşman askerinin girmesini engellemişse, Haymana da başkent Ankara'ya düşman askerinin girmesini engelleyen kahramanların yattığı topraklardır. Haymana, bütün Türkiye coğrafyasının topyekun savaş alanıdır. Bu sebepten tarihçilerin Haymana'ya gelip Haymana'yı enine boyuna araştırmalarını temenni ediyoruz" diye konuştu.
DÜŞMANIN DİRENCİNİN KIRILDIĞI YERDİR
Askeri tarih doktora öğrencisi Talha Çopuroğlu, "Özellikle Yunanlıların ‘Yarma Harekatı ve Kuşatma Harekatı'nın tamamı Haymana bölgesinde gerçekleşti. Mangal Dağı Muharebeleri, İkiztepe Muharebeleri, Gedikli Muharebeleri ve Çal Dağı Muharebeleri şu an üzerinde bulunduğumuz topraklarda gerçekleşti. Yani düşmanın aslında bozguna uğradığı, direncinin kırıldığı ve Türk ordusunun zaferinin kazanıldığı yer Haymana'dır” sözlerini kaydetti.
SAMSUN'DAKİ PONTUS VE RUM AYAKLANMASINI BASTIRMIŞLARDIR
Talha Çopuroğlu, “İçinde bulunduğumuz şehitlik alanı Hüseyin Han Alparslan Bey Şehitliği olarak geçmektedir. Hüseyin Han Alparslan Bey, Giresun'dan gönüllü olarak Haymana'ya gelip Sakarya Meydan Muharebesi'ne katılmış bir alay komutanıdır. Mangal Dağı Muharebelerine ve Güzelcekale Muharebeleri'ne bizzat bin askeriyle birlikte katılmıştır. Giresun'dan çıktıktan sonra ilk önce Samsun'a uğramışlardır. Samsun'daki Pontus ayaklanmasını ve Rum ayaklanmasını bastırmışlardır. Daha sonra 3 aylık bir yürüyüş sürecinde Sakarya Meydan Muharebesi'ne bizzat Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle dahil olmuşlardır. Kendisi de 28 Ağustos günü 13'üncü Tümen'in yaptığı topçu atışı ile birlikte ayağından çok şiddetli bir şekilde yaralanmış ve Haymana Hastanesi'ne kaldırılmıştır. Haymana Hastanesi'nde bir gün tedavi edilmeye çalışılmış fakat kan kaybından dolayı şehit olmuştur. Naaşı da bugün bulunduğumuz şehitlikte en yüksek rütbeli asker olarak yatmaktadır” dedi.
KÖYÜMÜZ BU SAVAŞTA ÇOK ACI ÇEKMİŞTİR
Evliyafakı köyünün Sakarya Meydan Muharebesi'nde düşmanla çarpışılan yer olduğunu ve bu köyün muhtarı olmaktan gurur duyduğunu belirten Evliyafakı köyü muhtarı Kemal Karaduman ise, "Şehitlerimize sahip çıkıyoruz. Arkamda 84 tane şehidimiz yatıyor. Şehitlerimiz burada savaşarak şehit olmadılar, köyün belirli kesimlerinde şehit olmuşlar. Şehitlerimizi o zamanki halkımız at arabalarıyla buraya çekip, İslami kurallara göre gömmüştür. Bu savaşta köyümüz çok acı çekmiştir. Arkamızda Samsunlu bir paşanın mezarı da var. Tepede bir şehitliğimiz daha var, orada da 36 askerimiz yatıyor. Bu köyün bağında, bahçesinde, evinin içinde dahi şehit mezarımız vardır. Ben bu köylü olduğuma ve bu köyde muhtarlık yaptığıma gurur duyuyorum" diye konuştu.
EVLİYAFAKİ’DA 6 SAMSUNLU ŞEHİT ASKER YATIYOR
Sakarya Meydan Muharebesi’nde cephe hattında önemli bir mevzii olan Haymana’nın Evliyafaki Mahallesi’nde çıkan çatışmalarda hayatını kaybeden 6 Samsunlu asker, köy mezarlığında defnedildi.
Şehitlerin kimlikleri şöyle: "Aziz oğlu Ahmet - Kadiroğullarından, 1896 doğumlu, Samsun Ladik Ahmetsaray, Hüseyin oğlu İsmail - Çırakoğullarından, 1899 doğumlu, Samsun Akalan, Kamil oğlu Arif - 1899 doğumlu, Samsun Ladik Nusretli, Mehmet oğlu Kadir - Süleymanoğullarından, 1896 doğumlu, Samsun Merkez Müzmüllü, Mehmet oğlu İshak - Çerkes Oğullarından, 1894 doğumlu, Samsun Ladik Kabacagöz, Veysel oğlu Şerif - Kahyaoğullarından, 1898 doğumlu, Samsun Ladik İnöz."
İhlas Haber Ajansı
