İnsanoğlunun binlerce yıldır sınırsız sandığı tatlı su kaynakları, 20. yüzyılın ortalarından itibaren artan sanayileşme ve yanlış tarım politikalarıyla tükenme noktasına geldi. Bugün Türkiye'nin en stratejik içme suyu kaynaklarından biri olan Sapanca Gölü, tıpkı tarihteki Aral Gölü felaketinde olduğu gibi, insan eliyle yaratılan bir ekolojik yıkımın eşiğinde. Dr. Seyfi Kılıç, Sapanca’daki su çekilmesinin sadece bir "kuraklık" meselesi olmadığını, arkasında yatan yapısal ve ekonomik nedenleri AA Analiz için mercek altına aldı.
KÜRESEL FELAKETLERDEN DERS ALMADIK
Tarihin en büyük çevre felaketlerinden biri olarak kabul edilen Aral Gölü, bugün yerini toz fırtınalarının estiği "Aralkum Çölü"ne bıraktı. Sovyetler Birliği dönemindeki aşırı sulama politikalarıyla yok edilen bu devasa su kütlesi, ekosistemin nasıl geri döndürülemez şekilde çöktüğünün en acı örneğidir. Benzer bir dram bugün İran’da Urmiye Gölü'nde yaşanıyor. Gölü besleyen nehirler üzerine kurulan 25 baraj ve kontrolsüz su çekimi, bölgeyi Bakü’ye kadar ulaşan zehirli toz bulutlarıyla tehdit ediyor. Ne yazık ki, dünya genelinde yaşanan bu trajedilere rağmen yerel ve ulusal su politikalarında beklenen radikal değişim henüz gerçekleşmedi.
SAPANCA GÖLÜ’NÜ BOĞAN ÜÇ TEMEL NEDEN
Sapanca Gölü'ndeki su seviyesinin kritik eşiğin altına düşmesi tek bir nedene bağlanamaz. Dr. Kılıç’a göre gölü kurutan temel faktörler şunlardır:
-
Şişe Su Sektörü ve Dere İşgalleri: Gölü besleyen 12 ana derenin üzerine kurulan su şişeleme tesisleri, göle gitmesi gereken can suyunu daha kaynağında kesmektedir.
-
Aşırı Endüstriyel ve Evsel Kullanım: Hem Kocaeli hem de Sakarya hattındaki sanayi kuruluşları ve artan nüfusun su talebi, gölün kendini yenileme kapasitesinin çok üzerine çıkmıştır.
-
Kontrolsüz Turizm ve Betonlaşma: Göl çevresinde mantar gibi türeyen yazlık konutlar ve turistik tesisler, sadece su tüketmekle kalmıyor; betonlaşma nedeniyle yeraltı sularının beslenmesini engelliyor ve atık sularla gölü kirletiyor.
YEREL DİRENÇ VE ŞEFFAFLIK SORUNU
Uluslararası kuruluşlar ve hükümetler "Acil Eylem Planları" hazırlasa da, sahada ciddi bir dirençle karşılaşılıyor. Kısa vadeli kazanç peşinde koşan yerel çıkar grupları, su yönetiminin disipline edilmesine karşı duruyor. Ancak unutulmamalıdır ki; Sapanca’nın kuruması sadece çevresel bir kayıp değil, bölgedeki tüm ekonomik faaliyetlerin ve yaşamın sona ermesi anlamına gelecektir.
KURTULUŞ REÇETESİ: RADİKAL DENETİM
Sapanca Gölü'nü kurtarmak için "yüzey akışı, yeraltı akışı ve toplam su çekimi" saniye saniye takip edilmeli ve kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Gölü besleyen dereler üzerindeki ticari baskı sona erdirilmeli, kaçak su çekimlerine en ağır yaptırımlar uygulanmalıdır. Uzun vadede toplumun tamamına zarar veren, kısa vadeli rant odaklı uygulamalar terk edilmediği sürece Sapanca'nın sonu da Aral Gölü gibi bir toz bulutu olacaktır.
Anadolu Ajansı
