Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın şehir hastanesinin açılış programı için Samsun’a gelen Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tarımsal desteklerden söz etmişti.
Bakan Yumaklı, Samsun’un tarımdan elde ettiği 45 milyar liralık gelirle tarım zengini bir şehir olduğunu bile ilan ettiği o açılış programındaki konuşmasında, tarıma yaptıkları destekleri de açıklamıştı.
Tarım Kanunu’nun 19. ve 21. maddeleri, tarımsal destekleri içerir.
Kanunun 19. maddesi tarımsal araçları içerirken, 21. maddesi ise finansal destekleri düzenler. Maddeye göre tarımsal destekler için bütçeden ayrılacak kaynak, gayrisafi millî hasılanın (GSYH) yüzde birinden az olamayacağı hükme bağlanmıştır.
Kanuna rağmen, son yıllarda tarımsal destekler gayrisafi millî hasılanın yüzde birine ulaşamıyor maalesef.
2026 yılı bütçesinde ayrılan miktar 242 milyar lira olarak görülüyor.
Bu paranın tamamı çiftçinin cebine girse bile gayrisafi millî hasılamızın ancak yüzde 0,49’una denk geliyor.
Destek, kanunun emrettiği yüzde 1’in yarısına bile ulaşamıyor yani.
Bakan Samsun’da da desteklerden söz etti ama tarımsal destekler, OVP olarak bilinen Orta Vadeli Program’da da gerektiği gibi yer almıyor ne yazık ki.
Tarım Bakanlığından emekli Ziraat Mühendisi Mustafa Serdar, “Tarımcı” mahlasıyla yayımladığı yazılarında, bu konuyu en iyi takip eden uzmanlardan biri olarak biliniyor.
Serdar, son yazılarından birinde, “Tarım ve Orman Bakanlığının bütçesi, 2026 Bütçe Kanunu’na göre Orta Vadeli Program’da (OVP) yaklaşık yüzde 29 oranında düşmüştür. Bunun da nedeni yatırımlarla ilgili harcama kalemi olan 07 Sermaye Transferleri Harcama Kalemi’nde yüzde 98 gibi büyük bir düşüş bulunmaktadır.” ifadelerini kullanmıştı.
Mustafa Serdar ayrıca, “2027-2029 Orta Vadeli Program açıklandı. Tarım için yapay zekâdan yerli gübreye, hassas tarımdan su verimliliğine kadar çok sayıda doğru hedef var. Fakat çiftçinin asıl sorusu değişmedi: Bu hedeflerin parasını kim, ne zaman ve nasıl verecek?” diye de soruyor.
“Bütçede böyle bir para yok” diyor yani.
Bütçede olmayan bir paradan söz ediliyorsa, Bakan’ın iddia ettiği destekler ne olabilir?
Çiftçilerin kullanacağı krediler, borçlanacağı para da desteklerden sayılıyor olmalı.
Bunun başka bir izahı olamaz çünkü.
2027 yılı için Bakanlık bütçesinde 242,276 milyar TL cari transfer öngörülüyor. Ancak Mustafa Serdar burada çok önemli bir teknik gerçeğin de altını çiziyor.
“Asıl sorulması gereken şudur: Doğrudan üreticiye gidecek tarımsal destek ne kadar?”
Bu sorunun ardından, “Hangi ürün ne kadar desteklenecek? Destek hangi tarihte ödenecek? Destek, üretim maliyetinin yüzde kaçını karşılayacak? Enflasyon karşısında desteğin reel değeri ne olacak?” sorularına da cevap arıyor.
Çiftçinin beklediği açıklamanın aslında bu olduğunu dile getiriyor.
Yapay zekâya sorarsanız, geçen yıl tarımsal destekler 700 milyar liraya kadar ulaşmış.
Doğru olabilir mi?
Tarım Kanunu’nun 21. maddesinde, tarıma bütçeden ayrılacak payın GSYH’nin yüzde 1’inden az olamayacağı hükme bağlanmışken, 2026 bütçesinde ayrılan pay 242 milyar lira ise bunun olma ihtimali yok aslında.
Şu olabilir ama:
“Efendim, kanunun açık hükmüne rağmen biz yanlış bir hesap yapmışız” derse biri, mümkün elbette.
Ve fakat...
Cumhurbaşkanı’nın karşısına çıkıp bunları söyleyebilecek bir babayiğit var mıdır, onu da bilemem elbette.
