ÖZEL HABER | Türkiye’nin dünya fındık üretimi ve ihracatındaki güçlü konumunu koruyabilmesi, önümüzdeki yıllarda hayata geçirilecek yapısal dönüşüm adımlarına bağlı olacak. 2025/26 sezonunda fındık ihracat miktarında yaşanan düşüş, sektörün geleceğinde yalnızca üretim ve ihracat miktarına odaklanmanın yeterli olmadığını, katma değerli üretim ve markalaşmanın da stratejik önem taşıdığını ortaya koyuyor.
Türkiye’nin köklü fındık üretim tecrübesi, geniş bahçe varlığı, güçlü sanayi altyapısı ve ihracat kapasitesi önemli avantajlar sunarken, yaşlanan bahçeler, yüksek üretim maliyetleri, işçilik ihtiyacı ve mekanizasyon eksikliği çözüm bekleyen başlıca sorunlar arasında yer alıyor.
Bu kapsamda hazırlanan 2035 fındık stratejisi ve 10 yıllık eylem planında; modern bahçe sistemlerinin yaygınlaştırılması, yüksek verimli fidan üretimi, mekanizasyona uygun yetiştiricilik, dijital tarım uygulamaları, sulama altyapısının geliştirilmesi ve katma değerli sanayi yatırımları öne çıkıyor.
İHRACATTAKİ DÜŞÜŞ NASIL OKUNMALI?
2025/26 sezonundaki yaklaşık 197 bin tonluk ihracat ilk bakışta çok ciddi bir gerilemedir. Ancak aynı dönemde ihracat gelirinin yaklaşık 2,5 milyar dolar seviyesinde kalması, fiyat ve ürün değerinin önemini göstermektedir. (EKOTÜRK)
Bu nedenle Türkiye’nin hedefi sadece “ihracat miktarını tekrar 300-400 bin tona çıkaralım” olmamalıdır. Daha doğru hedef, daha az hammaddeyle daha fazla ihracat geliri yaratmak. Örneğin; 1 kg kabuklu fındık yerine; 1 kg işlenmiş ürünün ihracat değerini artırmak.
TÜRKİYE’NİN 2035 FINDIK STRATEJİSİ
Türkiye için önerilen hedefler;
Üretim; mevcut bahçelerin verimliliğini yükseltmek.
Yeni bahçeler; tamamen mekanizasyona uygun kurmak, Fidan; yeni nesil yüksek verimli fidan geliştirmek.
Bahçe; tek gövde veya uygun modern terbiye sistemlerini yaygınlaştırmak.
Mekanizasyon; eğimli araziler için özel makineler geliştirmek.
İşçilik; hasat işçiliğini azaltmak.
Sulama; su yönetimini modernleştirmek.
Dijital tarım; uydu, drone, sensör ve dijital bahçe kayıtlarını kullanmak.
İzlenebilirlik; bahçeden fabrikaya kadar ürün takibi.
Sanayi; daha fazla fındık ezmesi, krema, çikolata, yağ ve atıştırmalık üretmek.
Marka; dünya çapında Türk fındığı markaları yaratmak.
3 AŞAMADA 10 YILLIK EYLEM PLANI NASIL OLMALI?
1. AŞAMA (0-2 YIL)
Ulusal Fındık Master Planı.
Türkiye’nin tüm fındık bahçelerinin dijital envanteri.
Bahçelerin yaş, çeşit, eğim ve verim haritası.
Modern fidan standardının oluşturulması.
Tek gövde ve mekanik hasat için pilot bahçeler.
En az 10 büyük demonstrasyon merkezi.
2. AŞAMA (3-5 YIL)
Her yıl belirli miktarda eski bahçenin yenilenmesi.
Mekanizasyona uygun yeni bahçelere yüksek destek.
Yeni nesil fidan üretim kapasitesinin artırılması.
Fındık hasat makinelerinde yerli Ar-Ge programı.
Çiftçiye “fidan + proje + eğitim + mekanizasyon” paketi.
3. AŞAMA (5-10 YIL)
Türkiye’nin fındık bahçelerinin önemli bölümünün modernleştirilmesi.
Ortalama verimde ciddi artış.
Hasat işçiliğinde büyük azalma.
Üretim maliyetinde düşüş.
Katma değerli ürün ihracatında büyük artış.
Türk fındığı için küresel markaların ortaya çıkması.
TÜRKİYE’NİN ŞİLİ’DEN ALMASI GEREKEN EN ÖNEMLİ DERS
Şili’nin Türkiye’den daha iyi olduğu söylenemez. Fakat Şili’nin önemli bir avantajı vardır. Yeni bahçe kurarken eski sistemin yükünü taşımamaktadır. Türkiye’de ise milyonlarca dönüm eski bahçe bulunmaktadır. Bu nedenle Türkiye’nin önündeki görev çok daha büyüktür.
Türkiye; eski sistemi tamamen yok etmek yerine, yeni sistemi yeni bahçelerde standart hale getirmeli ve eski bahçeleri kademeli olarak dönüştürmelidir.
FINDIKTA TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK STRATEJİK AVANTAJI
Türkiye’nin elinde rakip ülkelerin kolaylıkla kopyalayamayacağı bir avantaj bulunmaktadır. Çok büyük üretim tecrübesi. Türkiye’de; Fındık üreticisi, fındık taciri, kırma fabrikası, kavurma fabrikası, ihracatçı, çikolata sanayisi, fındık araştırma altyapısı onlarca yıldır bulunmaktadır. Dolayısıyla Türkiye’nin yapması gereken yeni bir sektör yaratmak değil; mevcut devasa ekosistemi modernize etmektir.
Kaynak: Haber Merkezi
