Âşık Veysel’in Nasihatleri  

Âşık Veysel’in aşka, tabiata, insana, maneviyata ve topluma dair pek çok şiiri bulunmakla birlikte şiirleri iyice tetkik edildiğinde -belki de kendisini bir misyon adamı olarak görmesi nedeniyle- şikâyetnâme ve nasihatnâme türünde söylediği şiirlerinin daha fazla öne çıktığı görülmektedir. Veysel, şiirlerinde esasen üç şeyden şikâyet eder. Bunlar; cehalet, yoksulluk ve ihtilaftır. Buna karşılık ise o adeta bunların panzehri olarak kabul ettiği eğitimi, okumayı, fabrika kurmayı, üretim yapmayı ve birlik-beraberliği sağlamayı öğütler. Ayrıca topluma verdiği nasihatler içerisinde yalandan, riyadan, iftiradan, hırstan, boş konuşmaktan, tembel insanlarla beraber olmaktan uzak durulması gerektiği fikri de yer almaktadır.

 “Uyan Gafletten” şiirinde yirminci asır Türkiye’sinde insanların gafletten uyanmalarını, dünyanın uzaya gittiği çağda gaflet uykusundan uyanmak gerektiğini belirtmiştir. Yalnızca rençberlikle, hayvan gütmekle ilerlemenin olamayacağını, insanların artık gözlerini açması, uykudan uyanması, fabrikalar kurulması, üretimin başlaması gerektiğini salık vermektedir. Çalışkanlıkta arının ve karıncanın örnek alınmasını, fakir ve yetim çocukların okutulmasını, dinimizin de bunu tavsiye ettiğini, “İdrak eyle hidrojeni atomu derken de” artık bilim ve teknoloji peşinde koşmak gerektiğini öğütler:

 Devr-i Cumhuriyet, asırı yirmi

Uyan bu gafletten, uyuma yurttaş

Dünya ayaklanmış aya gidiyor

Uyan bu gafletten, uyuma yurttaş

Bırak sarı öküzü varsın yayılsın

Set çekme gözlere herkes ayılsın

Her köşeye bir fabrika koyulsun

Uyan bu gafletten uyuma yurttaş

Bu gafletten uyanmanın, cehaletten sıyrılmanın, ataletten kurtulmanın sırlı formülü ise Veysel’e göre eğitimde ve eğitim yuvası olan okullardadır. Okulları cennet meyvesine benzeterek aslında buralardan elde edilecek olan fennin ve bilimin insanı daha çok Allah’a yaklaştıracağına inanmaktadır. Yine ilim-irfan yuvası denilen okullara kızların da gönderilmesini arzu eder:

Oku benim cici yavrum

Okul cennet meyvesidir

Okuldadır türlü sanat

Medeniyet membaıdır

Yürü yavrum okuluna

Altın bilezik koluna

Hem kızına hem oğluna

İlim-irfan yuvasıdır.

Âşık Veysel Allah’a inancı ve peygambere sevgisi tam olan mümin ve muvahhit bir insandır. Türk-Kürt, Alevi-Sünni ayrımcılığından ve ihtilafından oldukça mustariptir ve aslında bütün bu unsurların hep birlikte Türkiye’yi inşa ettiklerini, bu uğurda hep beraber şehit ve gazi olduklarını belirtmektedir. Bu konuda kimsenin suçlanamayacağını, bölücülük yapılamayacağını, eğer yapılırsa da bunun bir çıkar uğruna yapıldığını ifade eder ve bütün halkımızı bir ve beraber olmaya ve temelde de insan olmaya davet eder:

Allah birdir, Peygamber hak

Rabbül âlemindir mutlak

Senlik benlik nedir bırak

Söyleyim geldi sırası

Yezit nedir, ne Kızılbaş

Değil miyiz hep bir kardaş

Bizi yakar bizim ataş

Söndürmektir tek çaresi

Şu âlemi yaratan bir

Odur küllü şeye kadir

Alevî-Sünnilik nedir

Menfaattir varvarası

Veysel, sapman sağa sola

İkilikten gelir belâ

Sen Allah’tan birlik dile

Dâvâ insanlık dâvâsı.