Sosyal medya platformlarının algoritmaları ve tasarım özellikleri, ABD yargısı tarafından ilk kez "bağımlılık yapıcı" unsurlar olarak tescillendi. San Francisco'da görülen emsal davada mahkeme, Meta (Facebook ve Instagram) ve YouTube'un tasarım stratejileriyle bir kullanıcıyı bağımlı hale getirdiğine hükmederek toplamda 3 milyon dolar tazminat cezası kesti.
Bu karar, sosyal medya devlerinin kullanıcı psikolojisi üzerindeki etkilerinden dolayı doğrudan sorumlu tutulduğu ilk büyük hukuki zafer olarak kayıtlara geçti.
TAZMİNATIN ASLAN PAYI META'YA
Mahkeme heyeti, 20 yaşındaki davacı K.G.M.'nin platformlar nedeniyle yaşadığı ruhsal çöküntü ve maddi yükleri göz önünde bulundurarak tazminatın paylaşımını da belirledi. Karara göre, 3 milyon dolarlık tazminatın yüzde 70'ini Meta, kalan yüzde 30'luk kısmını ise YouTube (Google) ödeyecek.
"SONSUZ KAYDIRMA" VE "ALGORİTMA" SUÇLANDI
Davacı K.G.M., sosyal medya devlerinin "sonsuz kaydırma" (infinite scroll) ve "algoritmik içerik önerileri" gibi özelliklerini kasıtlı olarak bağımlılık yaratmak için tasarladığını savundu. Bu özellikler nedeniyle çocuk yaşlardan itibaren platformlara hapsolduğunu belirten genç kadın; kaygı, depresyon ve vücut dismorfisi gibi ciddi sağlık sorunları yaşadığını iddia etti. Mahkemede platformlar, kullanıcıyı ekranda tutmak için kurulan "dijital tuzaklar" olarak nitelendirildi.
SİGARA VE KUMAR BENZETMESİ
Dava sürecinde sosyal medya platformlarının, kullanıcılar üzerindeki etkisinin sigara veya sanal bahis siteleri kadar tehlikeli olduğu vurgulandı. Davacı avukatları, teknoloji devlerinin tıpkı tütün endüstrisi gibi ürünlerinin zararlarını bildikleri halde daha fazla kâr için gençleri manipüle ettiklerini öne sürdü.
META İÇİN KARA HAFTA: 375 MİLYON DOLARLIK BİR CEZA DAHA
Meta için hukuki baskı sadece bu davayla sınırlı kalmadı. New Mexico'da görülen ayrı bir davada jüri, şirketin çocuk güvenliği önlemleri konusunda kamuoyunu yanılttığına karar verdi. Bu kapsamda Meta’ya, çocukların cinsel istismarına zemin hazırladığı ve ebeveynleri yanılttığı gerekçesiyle 375 milyon dolar ek para cezası verildi.
Anadolu Ajansı
