OMÜ’de Cumhuriyet konferansı: Tarihi süreç ve kazanımları anlatıldı

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi ile OMÜ Tarih Topluluğu iş birliğinde, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla “Tarihsel Süreçte Cumhuriyet ve Kazanımları” başlıklı konferans düzenlendi. Programda Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan tarihi gelişmeler, milli egemenlik anlayışı ve Cumhuriyet’in kazanımları değerlendirildi. Konferansta konuşan akademisyenler, Milli Mücadele döneminden Cumhuriyet’in ilanına kadar yaşanan önemli gelişmeleri tarihsel çerçevede aktardı.

CUMHURİYETİN TARİHİ MİRASI ELE ALINDI

Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan programın açılış konuşmasını, OMÜ Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Nazlı Murzioğlu yaptı. 29 Ekim’in bağımsızlık iradesini ve ortak geleceğe duyulan inancı simgelediğini belirten Murzioğlu, üniversitelerin tarihi mirası bilimsel bir yaklaşımla inceleme ve gelecek kuşaklara aktarma sorumluluğuna dikkat çekti.

Cumhuriyet’in yalnızca geçmişten devralınan bir miras olmadığını ifade eden Murzioğlu, bu mirasın gelecek nesillere karşı önemli bir sorumluluk taşıdığını vurguladı.

MİLLİ MÜCADELE’DEN CUMHURİYET’E UZANAN SÜREÇ

Konferansta sunum yapan OMÜ Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serpil Sürmeli, Cumhuriyet’e giden tarihi ve hukuki süreci anlattı. Mondros Mütarekesi’nin ardından başlayan işgal dönemini ele alan Sürmeli, Türk milletinin hukuk zemininde örgütlenme çabalarına, Müdâfaa-i Hukuk cemiyetlerinin kuruluşuna ve Paris Barış Konferansı’nda yürütülen girişimlere değindi. İzmir’in 15 Mayıs 1919’da işgal edilmesini bağımsızlık mücadelesinin önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendiren Sürmeli, İzmir’in kurtuluşunun Anadolu’nun kurtuluşuyla bütünleştiğini belirtti.

Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışından sonra gelişen örgütlenme sürecini Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi üzerinden aktaran Sürmeli, milli iradenin mücadeledeki belirleyici rolünü anlattı.

Amasya Genelgesi’nde yer alan “Yurdun bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” kararının Milli Mücadele’nin temel yaklaşımını ortaya koyduğunu ifade eden Sürmeli, kongrelerle birlikte milli iradenin güç kazandığını kaydetti.

MİLLİ EGEMENLİKTEN CUMHURİYETİN İLANINA

Sunumunda Misak-ı Milli’nin kabulü, İstanbul’un işgali ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin 23 Nisan 1920’de açılması süreçlerine de yer veren Prof. Dr. Sürmeli, TBMM’nin milli egemenlik anlayışının hayata geçirilmesindeki önemini vurguladı. Milli Mücadele’nin askeri ve diplomatik aşamalarının ardından imzalanan Lozan Antlaşması’nın, Türkiye’nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanınması açısından taşıdığı önemi aktardı.

Cumhuriyet’in ilanına giden süreçte basının rolünü de değerlendiren Sürmeli, Mustafa Kemal Paşa’nın 22 Eylül 1923’te Avusturyalı gazeteci Hans Lazar’a verdiği röportajda “cumhuriyet” kelimesini kullanmasına ilişkin gelişmeleri anlattı. İkdam gazetesi muhabiri Meczî Sadrettin Sayman’ın bu gelişmeleri 23 Eylül’de yayımlamasının basın tarihi açısından dikkat çekici olduğunu belirtti.

Cumhuriyet’in 29 Ekim 1923’te ilan edildiğini ve Mustafa Kemal Atatürk’ün aynı gün Cumhurbaşkanı seçildiğini hatırlatan Sürmeli, yeni yönetim biçiminin millet iradesine dayandığını ifade etti.

Cumhuriyet’in anlamına ilişkin değerlendirmesinde Sürmeli, “Cumhuriyet bir fazilet rejimidir; kız çocuklarımıza bu ismi koyarız. Cumhuriyet bir erdem rejimidir; erkek çocuklarımıza bu ismi koyarız. Cumhuriyet hem fazilet hem erdem rejimi olarak milletin kendi iradesiyle kurduğu, kamusal olan ve doğrudan kamunun ta kendisi olan bir değerdir” ifadelerini kullandı.

Konferans, Prof. Dr. Serpil Sürmeli’ye teşekkür belgesi takdim edilmesi ve hatıra fotoğrafı çekilmesinin ardından sona erdi.