Samsun'da 820 yıllık çivisiz cami restore ediliyor: Hedef UNESCO

Samsun'un Çarşamba ilçesi Hasbahçe Mahallesi'nde bulunan ve 1206 yılında ahşap yığma tekniğiyle çivi kullanılmadan inşa edilen Göğceli Camii, kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla özgün yapısına kavuşturuluyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 16 Şubat 2026 tarihinde başlatılan ve 550 takvim günü sürmesi planlanan çalışmaların ardından tarihi caminin yeniden ibadete açılması amaçlanıyor. Restorasyonun tamamlanmasıyla birlikte yapının UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne aday gösterilmesi hedefleniyor.

820 YILLIK CAMİ KORUMA ALTINA ALINDI

Restorasyon kapsamında tarihi yapının olumsuz hava şartlarından etkilenmemesi için geçici koruyucu çelik çatı oluşturuldu ve çevresi koruma altına alındı. Caminin iç ve dış bölümlerine iskeleler kurulurken özgün yapı elemanlarının korunmasına yönelik çalışmalar başlatıldı. Yapı içerisindeki ahşap kaplama ve karkas söküldü, döşemeler arasındaki moloz ve atıklar temizlendi. Sonradan eklenen demir elemanlar da kaldırıldı.

ÇATISI GELENEKSEL HARTAMA İLE KAPLANACAK

Restorasyon çalışmaları kapsamında caminin taşıyıcı ahşap elemanları sağlamlaştırılacak. Gerekli bölümlerde ahşap dolgu ve koruyucu uygulamalar gerçekleştirilecek. Yapının temelindeki ahşap kadron ve temel kirişlemeleri özgün yapısına uygun şekilde ihya edilerek güçlendirilecek. Ahşap döşemeler de orijinal malzemesine uygun olarak yenilenecek.

Caminin mevcut kiremit çatı örtüsü kaldırılarak yerine geleneksel ahşap çatı kaplama malzemesi hartama kullanılacak. Ahşap tavan ve sütunlardaki kök boyalarıyla yapılmış kalem işi süslemelerde ise bakım, tamamlama ve konservasyon çalışmaları yürütülecek.

UYSAL: RESTORASYON SONRASINDA İBADETE AÇILACAK

Samsun Vakıflar Bölge Müdürü Hüseyin Uysal, Göğceli Camii'nin Anadolu ahşap mimarisinin önemli örneklerinden biri olduğunu belirtti.

Tarihi yapının özelliklerine değinen Uysal, şunları söyledi:

"Göğceli Camii 1206 yılında inşa edilmiş olup yapıda çivi kullanılmadığı için çivisiz cami olarak da bilinmektedir. Karadeniz Bölgesi'nde Anadolu ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birisidir. Ahşap yığma tekniği ile yapılmış ve tavandaki ahşaplarda kök boyaları ile kalem işi nakışlar mevcuttur. Çatı örtüsü kiremitle kaplanmıştır"

Restorasyonun kapsamı ve UNESCO hedefi hakkında da bilgi veren Uysal, açıklamasını şöyle sürdürdü:

"Bu detaylı restorasyon sürecinde yapı hava şartlarından zarar görmemesi için cami geçici koruyucu çatı ve metal duvarlarla koruma altına alınmıştır. Camiyi özgün hale getirmek için çatıdaki kiremit örtü ahşap malzeme olan hartama ile değiştirilecek olup ahşap tavan ve duvarlarda yenileme yapılacaktır. Ayrıca taşıyıcı sistemlerde sağlamlaştırma yapılacak ve ahşap döşemeler yenilenecektir. Restorasyon sonrasında ibadete açılacak olan cami UNESCO geçici kültürel miras listesine teklif edilecektir. Vakıflar Genel Müdürlüğü her zaman olduğu gibi bugün de kültürel mirasına sahip çıkmaya devam edecektir"

DEPREMLERE KARŞI DAYANIKLILIĞIYLA DİKKAT ÇEKİYOR

Göğceli Mezarlığı içerisinde bulunan caminin ahşap numuneleri üzerinde yapılan incelemelerde, yapının 1206 yılında inşa edildiği belirlendi. Caminin önündeki revak bölümünün ise 1335 yılında eklendiği tespit edildi. 16 Mayıs 1986 tarihinde birinci derecede korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen yapı, çivisiz ahşap yığma tekniğiyle inşa edilmesi nedeniyle Çivisiz Cami olarak da biliniyor.

Caminin yapımında kuzey-güney yönünde 14 metre, doğu-batı yönünde ise 13 metre uzunluğunda tek parça ahşap kalaslar kullanıldığı belirtiliyor.

Ahşap tavan ve duvarlarındaki kök boyalı kalem işi süslemeleriyle öne çıkan tarihi yapı, deprem takozu sistemi sayesinde bölgede meydana gelen çok sayıda depremi hasarsız atlatarak günümüze ulaşmasıyla da dikkat çekiyor.