Yapay zekanın Samsun’daki su tüketimi hesaplandı: Rakam şaşırttı

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Demir, yapay zeka uygulamalarının enerji tüketimi üzerinden oluşturduğu su ve karbon ayak izini Samsun özelinde değerlendirdi. Demir’in hesaplamasına göre Samsun’da yapay zekaya bağlı toplam yıllık su tüketimi 1,1 milyar ila 3,8 milyar litre arasında olabilir.

Bu tahmini değer, kentin nüfusuna göre değerlendirildiğinde kişi başına yıllık 785 litre ile 2 bin 714 litre arasında su tüketimine karşılık geliyor. Prof. Dr. Demir, yapay zekanın su ayak izinin hesaplanmasının henüz yaygın olmadığını ancak enerji tüketimi ve enerji üretimindeki su kullanımı gibi dolaylı faktörler dikkate alınarak teorik olarak hesaplanabileceğini belirtti.

YAPAY ZEKA SU TÜKETİMİNİ NASIL OLUŞTURUYOR?

Prof. Dr. Yusuf Demir, yapay zekanın su ayak izinin belirlenmesinde yalnızca doğrudan su kullanımının değil, enerji üretimi ve veri merkezlerinin soğutulması gibi süreçlerin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Demir, “Yapay zeka uygulamalarının su ayak izinin hesaplanabilirliği henüz yaygın şekilde yapılmasa da teorik olarak mümkün. Bunun için enerji tüketimi ve enerji üretimindeki su kullanımı gibi dolaylı faktörler dikkate alınır” dedi.

Büyük dil modelleri ve derin öğrenme sistemlerinin yüksek enerji tükettiğini belirten Demir, elektrik üretiminde kullanılan su miktarının ise enerji üretim türüne ve üretimin gerçekleştirildiği bölgeye göre değiştiğini ifade etti.

SAMSUN’DA YILLIK SU TÜKETİMİ 3,8 MİLYAR LİTREYE ÇIKABİLİYOR

Prof. Dr. Demir’in değerlendirmesinde Samsun’un elektrik tüketimi ve enerji üretimindeki su kullanımı üzerinden bir hesaplama yapıldı.

Samsun’un yaklaşık 1,4 milyon nüfusa sahip olduğu ve Türkiye’nin toplam elektrik tüketiminin yaklaşık 300 TWh seviyesinde bulunduğu varsayımından hareket eden Demir, Samsun’un Türkiye genelindeki elektrik tüketiminin yüzde 1-2’sini gerçekleştirdiği kabul edildiğinde yıllık tüketimin 3-6 TWh arasında olabileceğini belirtti.

Termik santrallerde 1 kWh enerji başına 0,3-0,6 litre su tüketildiği varsayımıyla Samsun’da elektrik üretimi için yıllık 900 milyon ila 3,6 milyar litre su tüketilebileceği hesaplandı.

Veri merkezlerinde yıllık 100 bin MWh enerji tüketiminin 200 bin-300 bin metreküp su kullanımına karşılık gelebileceği kabul edildiğinde ise yaklaşık 200 milyon litre su tüketimi ortaya çıkıyor.

Bu hesaplamalar sonucunda Samsun’da yapay zeka ve enerji üretimiyle bağlantılı toplam su tüketiminin 1,1 milyar ila 3,8 milyar litre arasında olabileceği belirtildi.

KİŞİ BAŞINA 785 İLA 2 BİN 714 LİTRE

Samsun için yapılan tahmini hesaplamada yapay zekanın kişi başına düşen yıllık su ayak izi 785 litre ile 2 bin 714 litre arasında belirlendi.

Prof. Dr. Demir, bu rakamların kesin tüketim verisi olmadığını ve enerji kaynakları, veri merkezi yoğunluğu, elektrik üretimindeki su kullanımı ve mevsimsel koşullar gibi değişkenlere göre farklılık gösterebileceğini vurguladı.

Demir, “Ülkemizde kişi başına ortalama günlük su tüketiminin 4 bin litre ile 5 bin 500 litre arasında değiştiği göz önüne alındığında, yapay zeka uygulamalarıyla harcanan suyun miktarı ve önemi daha net anlaşılmaktadır” ifadelerini kullandı.

KARBON AYAK İZİ DE HESAPLANDI

Prof. Dr. Yusuf Demir, yapay zeka ve enerji tüketiminin Samsun’daki karbon ayak izine ilişkin de tahmini hesaplama yaptı.

Samsun’un yıllık elektrik tüketiminin 3-6 TWh arasında olduğu varsayımıyla ve 1 kWh elektrik üretiminde yaklaşık 0,4-0,5 kilogram karbondioksit salındığı kabul edildiğinde, yıllık toplam karbon salınımının 1 milyon 240 bin ton ile 3 milyon 40 bin ton arasında olabileceği belirtildi.

Bu hesaplamaya göre Samsun’da yapay zeka ve enerji üretiminin neden olduğu kişi başına karbon ayak izi 0,89 ila 2,17 ton, günlük karbon ayak izi ise yaklaşık 2,4 ila 5,95 kilogram karbondioksit arasında olabilir.

YENİLENEBİLİR ENERJİ KARBON AYAK İZİNİ AZALTABİLİR

Demir, karbon ayak izinin kullanılan enerji kaynağına göre değişebileceğini belirtti. Fosil yakıtlarla üretilen elektriğin karbon emisyonlarını artırdığını ifade eden Demir, yenilenebilir enerji kullanımının artmasının karbon ayak izinin düşürülmesine katkı sağlayabileceğini söyledi.

Yapılan hesaplamaların yalnızca yapay zeka, veri merkezleri ve enerji üretimiyle bağlantılı değerleri kapsadığı; ulaşım, evlerin ısıtılması ve tarım gibi diğer faaliyetlerin hesaba dahil edilmediği belirtildi.