Günlük hayatında üretken, planlı ve başarılı görünen birçok kişi, aslında yoğun kaygı ile mücadele ediyor olabilir. Uzmanların “yüksek işlevli anksiyete” olarak tanımladığı bu durum, kişinin sosyal ve mesleki hayatını sürdürebilmesine rağmen iç dünyasında sürekli bir endişe ve baskı hissi yaşamasıyla dikkat çekiyor.
YÜKSEK İŞLEVLİ ANKSİYETE NEDİR?
Yüksek işlevli anksiyete, klinik bir tanı olmamakla birlikte psikoloji alanında sıkça kullanılan bir kavram olarak öne çıkıyor. Bu durumda bireyler, kaygılarına rağmen günlük sorumluluklarını yerine getirebilir, iş ve sosyal yaşamda başarılı bir profil çizebilir. Ancak bu başarı çoğu zaman yoğun stres, aşırı düşünme ve hata yapma korkusuyla birlikte ilerler.
Uzmanlara göre bu kişiler genellikle disiplinli, detaycı ve sorumluluk sahibi olarak tanımlansa da, içsel olarak sürekli bir “yetersiz kalma” endişesi taşıyabiliyor.
DIŞARIDAN BAŞARI, İÇERİDE SÜREKLİ KAYGI
Psikologlar, yüksek işlevli anksiyete yaşayan bireylerin çevreleri tarafından çoğunlukla güçlü ve kontrol sahibi olarak görüldüğünü belirtiyor. Ancak bu kişiler zihinsel olarak sürekli tetikte olma hali yaşayabiliyor. Yapılması gerekenler listesi hiç bitmiyormuş hissi, dinlenirken bile suçluluk duyma ve olası olumsuz senaryoları sürekli düşünme bu durumun yaygın özellikleri arasında yer alıyor.
Bu nedenle sorun çoğu zaman fark edilmiyor ve birey uzun süre destek aramadan yaşamını sürdürüyor.
BELİRTİLER NELER?
Uzmanlara göre yüksek işlevli anksiyete şu belirtilerle kendini gösterebiliyor:
-
Sürekli meşgul olma ihtiyacı
-
Aşırı planlama ve kontrol isteği
-
Hata yapma korkusu
-
Fiziksel gerginlik ve uyku problemleri
-
Başarıya rağmen yeterli hissetmeme
-
Zihinsel olarak sürekli “en kötü senaryoyu” düşünme
Bu belirtiler zamanla tükenmişlik, kronik stres ve duygusal yorgunluğa dönüşebiliyor.
NEDEN GİDEREK DAHA YAYGIN HALE GELİYOR?
Uzmanlar, modern yaşamın hızlanması, rekabetin artması ve sosyal medyada başarı odaklı görünürlük baskısının yüksek işlevli anksiyeteyi artırdığını ifade ediyor. Sürekli üretken olma ve hata yapmama beklentisi, bireylerin kaygıyı motivasyon aracı olarak kullanmasına neden olabiliyor.
Ancak uzun vadede bu durumun sürdürülebilir olmadığı ve psikolojik yıpranmaya yol açtığı vurgulanıyor.
UZMANLARA GÖRE NASIL BAŞ EDİLEBİLİR?
Psikologlar, yüksek işlevli anksiyete yaşayan bireylerin öncelikle kaygıyı tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine onu tanımayı öğrenmesi gerektiğini belirtiyor. Gerçekçi hedefler belirlemek, dinlenmeyi üretkenliğin karşıtı olarak görmemek ve zihinsel sınırları kabul etmek önemli adımlar arasında yer alıyor.
Ayrıca nefes egzersizleri, düzenli fiziksel aktivite ve gerektiğinde profesyonel psikolojik destek almak, kaygının yönetilmesinde etkili yöntemler olarak öne çıkıyor.
GÖRÜNMEYEN BİR RUH SAĞLIĞI SORUNU
Uzmanlara göre yüksek işlevli anksiyete, dışarıdan fark edilmesi zor olduğu için çoğu zaman göz ardı ediliyor. Ancak sürekli performans baskısı altında yaşamak, uzun vadede hem ruh sağlığını hem de yaşam kalitesini olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle başarı ile iyi oluş halinin aynı şey olmadığı bilincinin yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor.
Tuğçe Gevşek
