Bölge Adliye (İstinaf) Mahkemeleri

 20 Temmuz 2016'da faaliyete başlayacağı duyurulan Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM); diğer adıyla İstinaf Mahkemeleri, Yargıtay ile ilk derece mahkemeleri arasında kurulacak üst derece mahkemelerince yapılacak olan yargısal denetimdir.

Kanuna göre; toplam 5 yıla kadar olan hapis cezaları, değeri 5 bin liraya kadar olan hukuk davaları ve her türlü para cezasına ilişkin kararlar, on yıla kadar hapis cezası gerektiren suçlara dair beraat (Mahkümiyetler Yargıtay’a) kararları istinaf mahkemelerinde karara bağlanacağı için Yargıtay'a gitmeyecektir. Kararların %60-70 oranında hızlanacağı umut ediliyor.

Samsun BAM’ın yarı kadrosu Samsun Adliyesi’nden seçilirken, başka illerden Samsun BAM’ı tercih eden birçok hakim ve savcı Samsun’a atanamadı.  Erzurum BAM’a Erzurum Adliyesi’nden sadece bir hakim atandı. Ataması yapılan ve yapılmayan üyelere bakıldığında atamanın hangi kriterlere göre yapıldığı anlaşılamadı.

Yargıtay’da bekleyen dosyaların BAM’lara gönderilip gönderilmeyeceği, gönderilecekse, hangi tarihten itibaren gönderileceği netleşmedi. BAM’larda daire sayısının azlığı ve önemli sayıda üyenin Samsun’dan bu dairelere atanması sonucu, hakimlerin birincil mahkemede baktıkları dosyaların ikincil İstinaf Mahkemeleri’nde yani BAM’lar da önlerine gelme ihtimaline karşı gerekli önlemler alındı mı bilinmiyor. Kararı verenle, itirazı değerlendirenin aynı kişi veya kişiler olması hukuken mümkün değil.

Uygulama nasıl olacak?

Birincil mahkemelerin verdiği kararlar, itiraz üzerine bir üst mahkeme olan BAM’da bir kez daha gözden geçirilecek. Her daire, bir başkan ve iki üyenin katılmasıyla toplanır. Görüşmeler gizli yapılır, kararlar çoğunlukla verilir;  gerekirse yeniden duruşma yapılır, delil toplanır ve tanık dinlenebilir.