Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatının 88. yılında özlemle anıyoruz

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938'de hayatını kaybetmesinin üzerinden 88 yıl geçti. 1881 yılında Selanik'te doğan Atatürk, askerî kariyerinin ardından Türk milletinin bağımsızlık mücadelesine liderlik etti. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışıyla başlayan Millî Mücadele süreci, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanıyla yeni bir döneme ulaştı. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı olan Atatürk, 57 yıllık yaşamında askerî, siyasi ve ekonomik alanlarda önemli görevler üstlendi.

ATATÜRK'ÜN ASKERÎ HAYATI SELANİK'TE BAŞLADI

Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te Ali Rıza Efendi ve Zübeyde Hanım'ın çocuğu olarak dünyaya geldi. İlköğrenimini mahalle mektebi ve Şemsi Efendi Mektebi'nde tamamladıktan sonra Selanik Askerî Rüştiyesi'ne devam etti.

Manastır Askerî İdadisi'nden mezun olan Mustafa Kemal, 1899 yılında İstanbul'da Harp Okulu'na girdi. Harp Okulu'nu 1902'de teğmen, Harp Akademisi'ni ise 1905'te kurmay yüzbaşı rütbesiyle tamamladı.

Trablusgarp ve Balkan Savaşları'nda görev alan Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi'nde önemli görevler üstlendi. 19. Tümen Komutanı olarak görev yaptığı Çanakkale Savaşları'ndaki başarıları nedeniyle Anafartalar Kahramanı olarak tanındı.

19 MAYIS 1919'DA SAMSUN'A ÇIKTI

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından İstanbul'da bulunan Mustafa Kemal Paşa, 16 Mayıs 1919'da Ordu Müfettişi göreviyle Samsun'a hareket etti. Karadeniz yolculuğunun ardından 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkan Atatürk, Millî Mücadele'nin ilk adımını attı.

22 Haziran 1919'da yayımlanan Amasya Genelgesi ile milletin bağımsızlığının tehlikede olduğu duyuruldu. Mustafa Kemal Paşa, askerlik görevinden istifa ettikten sonra 23 Temmuz'da Erzurum, 4 Eylül'de ise Sivas'ta düzenlenen kongrelere başkanlık etti.

Kongrelerde millî bağımsızlık, vatanın bütünlüğü ve manda ile himayenin kabul edilmemesi yönünde kararlar alındı. Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla 6 Nisan 1920'de Anadolu Ajansı kurularak Millî Mücadele'nin gelişmelerinin duyurulması sağlandı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı ve Mustafa Kemal Atatürk, Meclis ve Hükümet Başkanı seçildi.

MİLLÎ MÜCADELE'DEN CUMHURİYET'İN İLANINA

Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğinde yürütülen Kurtuluş Savaşı sırasında Türk ordusu, 1921 yılında Birinci ve İkinci İnönü Savaşları'nda Yunan kuvvetlerinin ilerleyişini durdurdu. Ardından 23 Ağustos 1921'de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi, Türk ordusunun zaferiyle sonuçlandı.

Sakarya Zaferi'nin ardından Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM tarafından Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verildi. Türk ordusu, 26 Ağustos 1922'de Büyük Taarruz'u başlatarak 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi'ni kazandı.

9 Eylül 1922'de İzmir'in kurtarılmasının ardından 11 Ekim'de Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı. Türkiye'nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanınmasını sağlayan Lozan Barış Antlaşması ise 24 Temmuz 1923'te imzalandı.

29 Ekim 1923'te TBMM tarafından Cumhuriyet ilan edildi ve Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

CUMHURİYET DÖNEMİNDE ÖNEMLİ ADIMLAR ATILDI

Cumhuriyet'in ilanından sonra Türkiye'de siyasi, ekonomik ve toplumsal alanlarda çeşitli düzenlemeler gerçekleştirildi. Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı döneminde sanayileşme, tarım ve dış politika alanlarında çalışmalar yürütüldü.

1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkilerini azaltmak amacıyla 1933 yılında Beş Yıllık Sanayi Planı uygulamaya konuldu. Tarımsal üretimin geliştirilmesi amacıyla çiftlikler kuruldu ve verimsiz arazilerin tarıma kazandırılması için çalışmalar yapıldı.

Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne katılması, Balkan Antantı, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Sadabat Paktı da Atatürk dönemindeki dış politika gelişmeleri arasında yer aldı.

24 Kasım 1934'te çıkarılan kanunla Mustafa Kemal'e Atatürk soyadı verildi.

10 KASIM 1938'DE SAAT 09.05'TE HAYATINI KAYBETTİ

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 Perşembe günü İstanbul Dolmabahçe Sarayı'nda saat 09.05'te, 57 yaşında hayatını kaybetti. Atatürk'ün vefatının ardından Türkiye'de ve dünyanın farklı ülkelerinde anma törenleri gerçekleştirildi.

Atatürk'ün naaşı, 16 Kasım'da Dolmabahçe Sarayı'nda katafalka konuldu. 19 Kasım'da İstanbul'dan İzmit'e, ardından trenle Ankara'ya götürülen naaşı, 21 Kasım 1938'de düzenlenen cenaze töreninin ardından Ankara Etnografya Müzesi'ndeki geçici kabrine yerleştirildi.

Atatürk'ün naaşı, 10 Kasım 1953'te Ankara'da yaptırılan Anıtkabir'e nakledildi.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, vefatının 88. yıl dönümü olan 10 Kasım 2026'da Türkiye genelinde düzenlenen anma programlarıyla anılıyor.