Uzay ekonomisinin 2040 yılına kadar 1 trilyon doları aşacağı öngörülürken, küresel ilaç devleri daha iyi formülasyon arayışıyla rotayı Dünya dışına taşıyarak sıfır yerçekimli ortamda daha saf ve kararlı ilaçlar geliştirmek adına yeni bir yatırım alanı oluşturdu. Sektör temsilcilerine göre uzayda üretilen ilaçlar, mikro yerçekimi ortamının sağladığı yapısal avantajlar sayesinde son derece küçük miktarlarda olsalar bile çok yüksek ekonomik getiriler sunuyor.
YÖRÜNGEDE PROTEİN KRİSTALLEŞTİRME ÇALIŞMALARI BAŞLADI
Morgan Stanley raporlarına göre uzay ekonomisindeki en büyük yapısal dönüşümün sağlık ve ilaç endüstrisinde yaşanacağı değerlendiriliyor. Yıllardır yörüngede biyobaskı teknolojileri üzerinde Ar-Ge faaliyetleri yürüten Redwire firması, geçen yıl uzayda geliştirilen bileşikleri ticarileştirmek amacıyla "SpaceMD" adıyla yeni bir marka kurdu. Eli Lilly ve Bristol Myers Squibb gibi dünya devi ilaç şirketleriyle stratejik iş birliklerine imza atan şirket, yeni nesil ilaç formülasyon sistemi olan "PIL-BOX" teknolojisini kullanıyor. Bu kapsamda yörüngede protein kristalleştirme işlemleri gerçekleştiren 54 mikro laboratuvar uzaya gönderilirken, şimdiye kadar 37 farklı ilaç bileşiği test edildi.
UZAYDA İLAÇ ÜRETİMİNİN SAĞLADIĞI BÜYÜK AVANTAJLAR
Dünya'da mevcut olan yerçekimi kuvveti, ilaçların kimyasal formülasyon süreçlerini ve kristal yapılarını doğrudan etkilerken; uzaydaki yerçekimsiz ortamda çok daha homojen, saf ve kararlı kristaller elde edilebiliyor. Bu durum sıvı ilaçların vücuda daha kolay uygulanmasını sağladığı gibi, moleküler olarak daha kararlı formülasyonlar geliştirilmesine de imkan tanıyor. Böylece ilaçların lojistik süreçlerinde ihtiyaç duyulan derin dondurucu taşımacılığı gibi yüksek maliyetli depolama ve özel zincir transfer gereksinimleri de büyük oranda ortadan kalkıyor.
İLK ADIMI MERCK ATTI VE ONAY ALDI
Uzay ortamında ilaç geliştirme çalışmalarının ilk somut adımı, Merck firmasının 2014 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) başlattığı deneylerle atıldı. Şirket, dünya genelinde en çok satan kanser ilaçlarından biri olan "Keytruda" isimli formülün yerçekimsiz ortamdaki davranışlarını inceleyerek çok daha kararlı yapılar elde etmeyi başardı. Uzayda ulaşılan moleküler sonuçları Dünya laboratuvarlarında yeniden üretmeyi başaran Merck'in bu yeni uygulama ve üretim yöntemi, 2025 yılında Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından resmi olarak onaylandı.
PAHALI GERİ DÖNÜŞ SÜREÇLERİ VE GELECEK HEDEFLERİ
Yeniden kullanılabilir kapsüllerle yörüngede üretim gerçekleştiren şirketlerden Varda Space Industries'in kurucu ortaklarından Delian Asparouhov, ilaçlardaki aktif bileşenlerin miligram başına çok yüksek değere sahip olması nedeniyle küçük miktarlı üretimlerin bile yüksek kârlılık getirdiğini ifade ediyor. Ancak uzaya ulaşım maliyetleri düşse de, üretilen maddelerin Dünya'ya geri getirilmesi halen oldukça pahalı ve sınırlı imkanlarla yürütülüyor. Birkaç yıl içinde görev süresi bitecek olan Uluslararası Uzay İstasyonu'na olan bağımlılık ve yasal düzenleme süreçleri de sektörün önündeki diğer engeller olarak öne çıkıyor. İngiltere bu alanda şimdiden uzay üretimi ilaçlar için bir kullanım yol haritası hazırlarken; uzun vadeli hedefler arasında yörüngede sürekli üretim yapacak tesislerin kurulması ve insanlığın ilk "uzay sanayi şehrinin" inşa edilmesi yer alıyor.
Haber Merkezi
