Sanırım üzerine en çok yazı yazdığım ve düşündüğüm konulardan biri Samsun'a dair yazılmış kitap eksikliğidir.
Maalesef Samsun gibi tarih boyunca insanlık tarafından yerleşim yeri olarak tercih edilmiş bir yer hakkında yazılan kitap sayısı şehrin önemine oranla oldukça az denilebilir.
Bu eksiklik sadece üretimde değil üretilen eserlerin korunması ve sunumunda da üst boyutlarda.
Öyle ki Samsun'da Samsun'a dair bir kitaba ulaşma şansınız çok düşük.
Samsun'daki hemen hemen her kitapçıyı bilirim. En büyükleri dahil çoğunda Samsun'a dair bir kitap dahi olmadığını da... Samsun'a dair yazılmış kitaplara bir raf dahi ayrılmadığını da...
Yabancı dilde yazılmış bir çok kaynak da maalesef şu ana kadar Türkçe'ye çevrilmemiş.
Dönemin Samsun'da muhkim Fransız konsolosu R.Vadala'nın "SAMSOUN Passé - Présent - Avenir" isimli kitabı bunun en önemli örneklerinden.
Bunun haricinde internette ufak bir gugıllamayla ulaştığım üç adet Yunanca kitap var mesela. Bunlardan iki tanesi tarih kitabı bir tanesi ise roman.
Ulaştığım ilk tarih kitabın ismi Amisos, diğerinin ismi Sampsounta... İkisi de Samsun'un 1922-23'e kadar ki tarihini anlatıyor.
Romanın ismi ise "Το κορίτσι απ' τη Σαμψούντα" yani Samsunlu kız. Gugıl çeviri kullanarak okumaya çalıştığım tanıtım yazısında, kitabın, 20.yy başlarında Samsun'da doğan Rum kızı Calliope'nin Samsun'dan İzmir'e uzanan hikayesini anlattığını yazıyor. Kapağında da Kenan Hazneci'nin paylaşımlarında gördüğümüz eski Samsun fotoğraflarından biri var.
Elbette ki bu üç kitabın, konunun siyasi istismara açıklığından ötürü tarafsız yazılmamış olma olasılığı çok yüksek. Ancak yine de bu kitapların Türkçe'ye çevrilmesi ve incelenmesi gerektiğini düşünüyorum.
Okuduğum Türkçe tarih kitapları ise Samsun tarihini Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkışı ve Cumhuriyetimizin kuruluşu ve ilk yıllarına kadar anlatıyor. Ve fakat o tarihten sonrasına dair bir kaynak bulmak oldukça zor.
Benim merak ettiğim hikaye ise orada başlıyor.
O eski fotoğraflarda gördüğümüz muhteşem konaklar ne zaman yapıldı, Neden ve hangi sebeplerle yıkıldı... Kimler ikamet etti? Hangi hikayeler yaşandı?
O günlerden bugüne Samsun sosyal hayatı nasıl bir değişim geçirdi? Şehir neleri yitirdi neleri kazandı?
Bu ve benzer soruların cevaplarını bir çok yerden ve kişiden duyuyor ve öğreniyoruz. Ancak hazır o dönemi yaşayanlar hala hayattayken Samsun'un günümüze kadar gelen hikayesi ve fotoğrafları derlenip toplanarak kayda geçirilmeli.
Geçtiğimiz günlerde Sayın Embiya Sancak'ın sosyal medya hesabından "Samsun'un Kaybolan Mimari Kültür Varlıkları" araştırmasına başladığını ve bunu kitaplaştıracağını paylaşması beni çok sevindirdi ve heyecanlandırdı.
Umarım bu ve bunun gibi Samsun'un yakın tarihine ışık tutacak ve yaşanılanları ölümsüzleştirecek bir çok çalışma daha bu şehre kazandırılır. Belki bendeniz de büyüklerimizin eserlerinden öğrendiklerimle, buna naçizane bir romanla katkıda bulunabilirim belli mi olur?
Aydıngünler Şehri Samsun!