Asgari ücretin illere veya bölgelere göre farklı belirlenmesi yönündeki tartışmaları değerlendiren SGK Başuzmanı İsa Karakaş, uygulamayı “tatlı bir zehir” olarak nitelendirdi. Karakaş, bölgesel ücret sisteminin yalnızca çalışanların maaşlarını değil, sosyal güvenlik primlerini, tazminatları, ödenekleri ve gelecekte bağlanacak emekli aylıklarını da etkileyebileceğini belirtti.
Türkiye’de yaşam maliyetlerinin şehirler arasında farklılık göstermesi nedeniyle asgari ücretin illere veya bölgelere göre belirlenmesi konusu zaman zaman iş dünyasının gündemine geliyor. İstanbul gibi büyükşehirlerdeki barınma, ulaşım ve temel ihtiyaç harcamalarının Anadolu’daki bazı kentlere göre daha yüksek olması, bölgesel ücret önerisinin temel gerekçelerinden biri olarak gösteriliyor. SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş ise bu önerinin ilk bakışta makul görünebileceğini ancak çalışma hayatında ciddi sorunlara yol açabileceğini savundu.
Karakaş, bölgesel asgari ücret fikrini “Görünüşte makul, hakikatte kaotik bir tatlı zehir” sözleriyle değerlendirdi.
“BU YENİ BİR FİKİR DEĞİL”
Türkiye’de benzer uygulamaların geçmiş yıllarda denendiğini belirten Karakaş, 1951 ile 1967 yılları arasında asgari ücretlerin mahallî komisyonlar tarafından belirlendiğini hatırlattı.
Türkiye’de bölgesel ve sektörel ücret uygulamalarının farklı dönemlerde çeşitli yöntemlerle hayata geçirildiğini aktaran Karakaş, sistemin işçiler arasında ücret farklılıkları ve hukuki uyuşmazlıklar oluşturduğunu ileri sürdü. Asgari ücret, 1 Ağustos 1989’dan itibaren sanayi ve tarım ayrımı yapılmadan tek tutar üzerinden belirlenmeye başlandı.
“İŞÇİLER SOKAĞA DÖKÜLDÜ”
Geçmişteki bölgesel uygulamanın çalışma barışını olumsuz etkilediğini savunan Karakaş, şu ifadeleri kullandı:
“İşçiler sokağa döküldü. Büyük grevler başladı. Mahkemeler şikâyet dilekçeleriyle doldu. Sonunda rahmetli Bülent Ecevit hükûmeti bu işe ‘Dur’ dedi. Bölgesel ücret çöpe atıldı.” Karakaş, daha önce sorunlara yol açtığını belirttiği bir sistemin yeniden gündeme getirilmesini doğru bulmadığını ifade etti.
2026 ASGARİ ÜCRETİ 28 BİN 75 LİRA
Türkiye’de 2026 yılı için net asgari ücret 28 bin 75 lira 50 kuruş, brüt asgari ücret ise 33 bin 30 lira olarak uygulanıyor. Karakaş, mevcut asgari ücretin dört kişilik bir ailenin aylık mutfak harcamalarının yaklaşık yüzde 78’ini karşılayabildiğini öne sürdü. Hayat pahalılığı sorununun yalnızca İstanbul gibi büyükşehirlerde yaşanmadığını belirten Karakaş, asgari ücretin Anadolu’daki birçok kentte de temel ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığını savundu.
“ASGARİ ÜCRET SADECE MAAŞ DEĞİLDİR”
Asgari ücretin yalnızca çalışanın eline geçen aylık gelir olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Karakaş, bu tutarın çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatındaki çok sayıda hesaplamanın temelini oluşturduğuna dikkat çekti.
Karakaş’a göre asgari ücretin bölgelere göre değişmesi halinde şu kalemlerde de farklılıklar ortaya çıkabilir:
- En düşük ve en yüksek SGK primleri
- Genel Sağlık Sigortası primleri
- Askerlik, doğum ve yurt dışı borçlanma tutarları
- SGK tarafından uygulanan idari para cezaları
- İşsizlik ödeneği ve geçici iş göremezlik ödemeleri
- İş kazası, hastalık ve analık ödenekleri
- Kıdem tazminatının alt sınırı
- Sosyal yardım başvurularındaki gelir ölçütleri
“DEVLETİN ANA MEZURASIDIR”
Asgari ücretin sosyal güvenlik sistemi açısından belirleyici bir ölçüt olduğunu vurgulayan Karakaş, “Bu bir rakam değildir. Devletin terzisindeki ana mezuradır. Mezurayı kısarsanız elbise tutmaz” değerlendirmesinde bulundu. Bölgelere göre farklı asgari ücretler belirlenmesi halinde bir şehirde çalışan kişinin daha yüksek, başka bir şehirde çalışanın ise daha düşük tazminat veya ödenek alabileceğini savundu.
EMEKLİ MAAŞLARINI DA ETKİLEYEBİLİR
Karakaş, bölgesel ücret sisteminin uzun vadede emekli aylıkları üzerinde de etkili olabileceğini belirtti. Çalışanların emeklilik dönemindeki aylıkları, çalışma hayatları boyunca SGK’ye bildirilen prime esas kazançlar üzerinden hesaplanıyor. Bu nedenle daha düşük asgari ücret uygulanan bir bölgede çalışanların primlerinin de düşük yatırılabileceğini kaydeden Karakaş, söz konusu durumun gelecekte bağlanacak emekli aylıklarında bölgesel farklılıklara yol açabileceğini savundu.
Kaynak: Haber Merkezi
