Maliyetinin 250 lirayı bulduğu iddialarına rağmen bu yıl fındık alım fiyatları Giresun kalite için 255, levant kalite için ise 250 lira ile açılmıştı. Ama fiyat, dün Samsun piyasalarında 162 liraya kadar düşmüştü.
Fındık alım kampanyalarında bir piyasa yapıcısı kurum veya kuruluşa ihtiyaç duyulduğunu sanırım bilmeyen yoktur.
Ki yıllar önce bu görevi yapması için, üreticinin de ortak olduğu, kısa adı FİSKOBİRLİK olan Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği kurulmuştu.
FİSKOBİRLİK, bütün dünyada üretilen fındığın yüzde 70’inin ülkemizde yetiştirilmesi nedeniyle dünya tekeli olduğumuz bu tarım ürününün uluslararası piyasalarda değerini bulmasının yanı sıra, üretimin devamını sağlamak amacıyla üreticilerin de emeğinin karşılığını alabilmesi adına her yıl önemli miktarda fındık alımı yapıyordu.
Üretici ve tüccarlar arasında bir denge unsuru olmasının yanı sıra, aynı zamanda piyasa yapıcı kuruluş görevi yapıyordu yani FİSKOBİRLİK.
Derken, 2000’li yılların başında FİSKOBİRLİK finans sorunuyla karşı karşıya kalmıştı.
Çare kredi kullanmaktı.
Ve fakat...
Bankalar, FİSKOBİRLİK’e o yolu açmadılar.
Hükümetten beklenen destek de gelmeyince kredi muslukları kapatıldı ve FİSKOBİRLİK fındık alamaz oldu.
FİSKOBİRLİK hala var ama 20 yıla yakındır piyasadan yeterince fındık alamadığı için piyasa yapıcı özelliğini yerine getiremiyor artık.
Hükümet, gerekli desteği vermediği FİSKOBİRLİK’in piyasa yapıcı görevini Toprak Mahsulleri Ofisi’ne (TMO) verdi.
Buğday, arpa, mercimek ve mısır gibi toprak mahsulleri için uzmanlaşmış ve bu ürünlerin piyasasında piyasa yapıcı özelliği bulunan TMO’dan, fındık için de aynı görevi yapması beklendi.
Ve fakat...
TMO, ne depoları ne de eksperleri açısından fındık gibi fiyatı çok hızlı değişkenlik gösteren bir ürün için bu görevi yapacak yeterlilikte görülmüyordu.
Herkes endişeliydi.
Gözbebeğimiz bir kamu kurumu için böyle düşünmeyi, bu satırların yazarı dahil, bu ülkede hiç kimse istemez elbette. Ancak günümüzde açıklanan fiyatın çok altında seyreden fiyatlar gösteriyor ki bu konuda endişelerinde haklı çıkanlar çoğunlukta maalesef.
Olmadı yani.
Fındık fiyatlarının günlük olarak açıklandığı gazetemizde, “TMO açıklanan alım-satım fiyatlarıyla piyasa fiyatlarını dengelemeye devam ediyor.” gibi bir ifade kullanılsa da TMO o dengeyi bir türlü kuramadı maalesef.
Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan yarın Samsun’da olacak, biliyorsunuz.
Ülkemizde üreticilerin tek geçim kaynağı olarak görülen fındık tarımının en yaygın olduğu Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon, AK Parti’nin de oy deposu özelliğindedir.
Karadeniz için “AK Parti’nin oy deposu” demek yanlış olmaz sanırım.
Bu cümleden olarak, Cumhurbaşkanı’na nasıl iletilir bilemem ama 250 liralık maliyet iddiası ortadayken, 250-255 lira olarak açıklanan fiyata rağmen piyasada fındık fiyatlarının 162 liraya kadar gerilemesinin nedenleri açıklanabilirse, piyasada dengenin sağlanabilmesi adına da gerekli adımlar atılabilir diye düşünüyorum.
Bilmem anlatabildim mi…
