İmar Planı, Belediyeciliğin En Büyük Demokrasi Sınavıdır

Cemil Deveci

Türkiye'de belediyeciliğin en kritik alanlarından biri imar planıdır. Çünkü imar kararı yalnızca teknik bir karar değildir.

Bir parselin değerini değiştirir; bir mahallenin geleceğini değiştirir; trafiği değiştirir; Yeşil alanı değiştirir ve kamu hizmetlerinin yükünü değiştirir. Dolayısıyla imar kararları aynı zamanda kamusal değer dağıtım kararlarıdır.

Bu nedenle imar süreçlerinde olağanüstü bir şeffaflık gerekir. Plan değişiklikleri; açık gerekçeli, bilimsel verilere dayalı, şehircilik ilkeleriyle uyumlu, kamu yararını esas alan ve yurttaşın erişimine açık olmalıdır.

Bir şehrin geleceği birkaç kişinin kapalı odalarda aldığı kararlarla belirlenmemeli; Kent planı, kentin ortak sözleşmesidir.

Demokrasi Belediyede Hayat Bulmalıdır; çünkü Atatürk'ün Cumhuriyeti bize yalnızca bir devlet şekli bırakmadı. Bir düşünce bıraktı; ‘Egemenlik millete aittir’, ancak bu düşüncenin gerçek anlamını bulabilmesi için egemenliğin yalnızca seçim sandığında oy kullanmakla bitmemesi gerekir.

Yurttaş; oy vermeli, sormalı, öğrenmeli, katılmalı, öneride bulunmalı, eleştirmeli, denetlemeli, sorumluluk üstlenmeli ve gerektiğinde yönetime ortak olmalıdır.

Bunun en doğal alanı ise yerel yönetimlerdir. Çünkü insanın yaşadığı yer, demokrasinin de yaşadığı yerdir.

Bir yurttaş belediyesinde söz sahibi olabiliyorsa, bütçeyi anlayabiliyorsa, yöneticisini denetleyebiliyorsa, mahallesinin geleceği hakkında fikir açıklayabiliyorsa ve verdiği oyun ötesinde yönetime katılabiliyorsa, demokrasi onun için soyut bir kavram olmaktan çıkar ve yaşam biçimine dönüşür.

İşte bizim 21. yüzyıl Türkiye'si için kurmak istediğimiz demokratik devlet anlayışının yerel yönetimlerdeki karşılığı budur.

Merkezde güçlü ama hukukla sınırlanmış devlet; yerelde güçlü ve katılımcı yönetim; şeffaf kurumlar; liyakatli kamu hizmeti; üreten yerel ekonomi; güçlü kooperatifler; sosyal dayanışma ve bütün bunların merkezinde haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, yönetime katılan demokratik yurttaş.

Cumhuriyetin ikinci yüzyılında artık belediyeciliği yalnızca "şehri yönetmek"olarak değil; "şehri yurttaşlarla birlikte yönetmek"olarak tanımlamak zorundayız. Çünkü gerçek demokrasi, yurttaşın yalnızca yönetilmediği, aynı zamanda yönetime katıldığı yerde başlar. Ve Cumhuriyetin en güçlü güvencesi de budur.

Devlete bağlı, ama devlete bağımlı olmayan; hakkını bilen, sorumluluğunu bilen; yöneticisini seçen, denetleyen ve gerektiğinde değiştirebilen demokratik yurttaş.

Böyle bir yurttaşlık kültürü oluştuğunda belediye artık yalnızca bir kamu hizmeti kurumu olmaktan çıkar; Cumhuriyetin mahalledeki, sokaktaki, şehirdeki canlı kurumu haline gelir.Atatürk'ün Cumhuriyetini 21. yüzyıla taşımanın yollarından biri de budur. Asıl görev Cumhuriyeti yalnızca korumak değil; onu yurttaşın günlük hayatında yeniden yaşatmaktır.